<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="de" xml:id="HAB_mss_163-helmst_tei-msDesc_Merzbacher">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>Beschreibung des Cod. Guelf. 163 Helmst. (Dieter Merzbacher: Katalog der mittelalterlichen Helmstedter Handschriften. T. 1: Cod. Guelf. 1 bis 276 Helmst. Beschrieben von Helmar Härtel, Christian Heitzmann, Dieter Merzbacher, Bertram Lesser. Wiesbaden: Harrassowitz, 2012. S. 196-199.)</title>
                <respStmt>
                    <resp>Katalogisiert durch </resp>
                    <name type="person">Dieter Merzbacher</name>
                </respStmt>
            </titleStmt>
            <editionStmt>
                <edition>Elektronische Ausgabe nach TEI P5</edition>
                <respStmt>
                    <resp>TEI-P5 konforme Kodierung durch </resp>
                    <name type="person">Torsten Schaßan</name>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                </respStmt>
            </editionStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                    <ptr target="http://www.hab.de"/>
                </publisher>
                <date when="2014-12-19" type="issued">19.12.2014</date>
                <date when="2014-12-19" type="digitised">19.12.2014</date>
                <distributor>Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</distributor>
                <availability status="restricted">
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/de/">
                        <p>Dieses Dokument steht unter einer Creative Commons Namensnennung-Weitergabe unter gleichen Bedingungen 3.0 Deutschland Lizenz (CC BY-SA).</p>
                        <p>Für die Nutzung weiterer Daten wie Digitalisaten gelten gegebenenfalls andere Lizenzen. Vgl. die <ref target="http://diglib.hab.de/?link=012">Nutzungshinweise</ref> der Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel.</p>
                    </licence>
                </availability>
                <pubPlace>
                    <ptr type="purl" target="http://diglib.hab.de/mss/163-helmst/start.htm"/>
                    <ptr type="thumbnailForPresentations" target="http://diglib.hab.de/mss/163-helmst/thumbs/00001.jpg"/>
                </pubPlace>
                <idno type="URN">urn:nbn:de:gbv:23-mss/163-helmst8</idno>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <p>Neukatalogisiert durch <name type="person">Dieter Merzbacher</name>.</p>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <encodingDesc>
            <projectDesc>
                <p>Beschreibung erstellt im Rahmen des Projektes <name type="project" subtype="cataloguing">Katalogisierung der mittelalterlichen Helmstedter Handschriften <name type="project" subtype="part">Teil I</name>
                    </name>.</p>
            </projectDesc>
        </encodingDesc>
        <revisionDesc>
            <change who="schassan" when="2020-04-17">Lizenzangaben korrigiert</change>
            <change who="schassan" when="2015-09-04">Normdaten ergänzt bzw. korrigiert.</change>
        </revisionDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <msDesc xml:lang="de" xml:id="mss_163-helmst_tei-msDesc_Merzbacher">
                <msIdentifier>
                    <settlement>Wolfenbüttel</settlement>
                    <repository rend="HAB">Herzog August Bibliothek</repository>
                    <collection>Helmstedter Handschriften</collection>
                    <idno sortKey="wf_hab_helmst-0163">Cod. Guelf. 163 Helmst.</idno>
                </msIdentifier>
                <head>
                    <title>Sermones</title>
                    <origDate notBefore="1451" notAfter="1475">15. Jh., 3. Viertel</origDate>
                    <origPlace>Hamburg</origPlace>
                </head>
                <msContents>
                    <msItem>Vorsatz recto: <quote>Sermones ab adventu anni usque Cinerum ms. in fol.</quote> - Vorsatz verso-<locus from="1r">1rb</locus>: Inhaltsübersicht: <quote>Materia contenta in isto volumine est hec: ab adventu domini usque ad diem cinerum inclusive et exclusive. De prima dominica adventus <gap/>
                        </quote> Es folgen 2., 3. und 4. Advent, Nativitas, Stephanus, Johannes ev., Innocentes, Circumcisio, Epiphania, Dies cinerum und Freitag nach Aschermittwoch. </msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="1v">1v</locus>
                        <title>Glossa in Gn 24</title>
                        <quote>Genesis legitur in Septuaginta secundum Wilhelmum in Rationali parte sexta <gap/>
                        </quote>
                        <title>Sermo in adventu</title>
                        <quote>Nunc propior est nostra salus</quote>
                        <supplied>Rm 13,11</supplied>. <quote>Nos videmus quod nobiles et potenciores <gap/>
                        </quote> fortgesetzt <locus from="408v">408vb</locus>.</msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="2r" to="432v">2ra–432vb</locus>
                        <title>Sermones de tempore</title>
                        <quote rend="dottedEnd">
                            <ref type="biblical" cRef="Rm_13:11">Dominica prima in adventu. Hora est <gap/>
                            </ref> Tempus datum est nobis</quote> Vom 1. Advent bis Freitag nach Aschermittwoch. Erster Band einer mehrbändigen Predigtreihe aus dem <rs type="corporate" ref="#heiningen_stift_augustiner-chorfrauen">Augustiner-Chorfrauenstift Heiningen</rs> (Band 2 = 160 Helmst., Band 3 = 158 Helmst.). Nicht nachgewiesene Sermones im Initienregister. Zu Predigtreihen vgl. <bibl>
                            <author>J. B. Schneyer</author>, Winke für die Sichtung und Zuordnung spätmittelalterlicher lateinischer Predigtreihen, in: Scriptorium 32 (1978) 231–248.</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus>16r–v</locus>) <author ref="#anonymus">Anonymus</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 9, 252 Nr. 9.</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus from="28v" to="30r">28vb–30ra</locus>; <locus from="31r" to="33r">31rb–33ra</locus>) <title>Parati sermones</title>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 4, 523 Nr. 2 und 3 (bricht ab); 1 und 4. </bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus from="33r" to="36r">33ra–36rb</locus>) <author ref="#johannes_contractus">Johannes Contractus</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 3, 433 Nr. 1 und 3.</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus from="61v" to="65v">61vb–65va</locus>; <locus from="96v" to="98r">96vb–98rb</locus>; <locus from="122r" to="124r">122rb–124rb</locus>) <title>Parati sermones</title>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 4, 523 Nr. 5f. und 8; 11; 524 Nr. 12 und 14.</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus>138ra-vb</locus>) <author ref="#cavalcanti_aldobrandinus">Aldobrandinus de Cavalcantibus</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 1, 151 Nr. 13.</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus from="160v" to="166r">160va–166rb</locus>) <title>Parati sermones</title>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 4, 524 Nr. 15, 17f., 20, 23 (abweichender Schluss), 21.</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus from="171r">171rb</locus>) <author ref="#cavalcanti_aldobrandinus">Aldobrandinus de Cavalcantibus</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 1, 151 Nr. 1.</bibl> (durchgestrichen, s. <locus from="138r">138ra</locus>)</msItem>
                    <msItem>(<locus from="173v">173v</locus>) <author ref="#leo_ocist">Leo OCist</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 4, 28 Nr. 18.</bibl> (abweichender Schluss).</msItem>
                    <msItem>(<locus from="179r" to="180r">179ra–180rb</locus>) <title>Parati sermones</title>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 4, 538 Nr. 181.</bibl>
                        <locus>184rv</locus> leer</msItem>
                    <msItem>(<locus>193rb-vb</locus>) <author ref="#bonaventura">Bonaventura</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 1, 617 Nr. 36.</bibl> (abweichender Schluss)</msItem>
                    <msItem>(<locus>197rb-vb</locus>; <locus from="205v" to="207v">205vb–207vb</locus>) <author ref="#jacobus_de_voragine">Jacobus de Voragine</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 3, 248 Nr. 33.</bibl> (abweichender Schluss); 249 Nr. 335–337.</msItem>
                    <msItem>(<locus from="207v" to="208v">207vb–208va</locus>) <title>Sermones Fratrum Minorum</title>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 7, 284 Nr. 9.</bibl> (abweichender Schluss)</msItem>
                    <msItem>(<locus from="215r" to="216r">215ra–216rb</locus>; <locus from="229v" to="231r">229va–231rb</locus>) <title>Parati sermones</title>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 4, 524f. Nr. 24 und 26; 27 und 29</bibl> (abweichender Schluss).</msItem>
                    <msItem>(<locus from="241v" to="242v">241vb–242va</locus>) <author ref="#cavalcanti_aldobrandinus">Aldobrandinus de Cavalcantibus</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 1, 152 Nr. 1.</bibl> (abweichender Schluss). </msItem>
                    <msItem>(<locus from="247r" to="250v">247ra–250va</locus>) <author ref="#bertrandus_de_turre">Bertrandus de Turre</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 1, 535 Nr. 410–412.</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus from="255v" to="257v">255va–257va</locus>) <author ref="#innocentius_iii_papa">Innocentius III papa</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 4, 44 Nr. 37.</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus from="258r" to="261r">258rb–261ra</locus>) <title>Parati sermones</title>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 4, 525 Nr. 30, 32, 38</bibl>(abweichender Schluss).</msItem>
                    <msItem>(<locus from="265r" to="265v">265ra–265vb</locus>) <author ref="#cavalcanti_aldobrandinus">Aldobrandinus de Cavalcantibus</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 1, 152 Nr. 19f. </bibl>(abweichende Schlüsse) </msItem>
                    <msItem>(<locus from="269r" to="270v">269ra–270vb</locus>) <title>Anonymus</title>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 6, 248 Nr. 7 bzw. 7, 278 Nr. 13 (abweichender Schluss)</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus from="273r" to="275v">273ra–275va</locus>) <author ref="#iordanus_de_quedlinburgo">Iordanus de Quedlinburgo</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 3, 846 Nr. 383–385.</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus from="287r" to="288v">287ra–288vb</locus>) <author ref="#jacobus_de_voragine">Jacobus de Voragine</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 3, 250 Nr. 351–353.</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus from="304r" to="306r">304ra–306ra</locus>; <locus from="317r" to="319r">317rb–319rb</locus>) <title>Parati sermones</title>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 4, 525f. Nr. 33 und 35</bibl> (abweichender Schluss); 39 und 41 (abweichende Schlüsse).</msItem>
                    <msItem>(<locus from="320r" to="321v">320ra–321vb</locus>) <author ref="#nicolaus_de_byarto">Nicolaus de Byarto</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 4, 231 Nr. 30.</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus>324va-b</locus>) <author ref="#iordanus_de_quedlinburgo">Iordanus de Quedlinburgo</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 3, 829 Nr. 180.</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus from="326v" to="328v">326vb–328va</locus>; <locus from="333r" to="334r">333ra–334ra</locus>) <title>Parati sermones</title>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 4, 526 Nr. 42 und 44</bibl> (abweichender Schluss); 46.</msItem>
                    <msItem>(<locus from="334r" to="335r">334rb–335ra</locus>) <author ref="#nicolaus_de_byarto">Nicolaus de Byarto</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 4, 231 Nr. 34.</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus from="336v">336va</locus>) <author ref="#iordanus_de_quedlinburgo">Iordanus de Quedlinburgo</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 3, 830 Nr. 18.</bibl> (abweichender Schluss).</msItem>
                    <msItem>(<locus from="361r" to="363r">361ra–363rb</locus>) <title>Parati sermones</title>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 4, 526 Nr. 50 und 52</bibl> (abweichende Schlüsse).</msItem>
                    <msItem>(<locus from="363v" to="365r">363vb–365rb</locus>) <author ref="#nicolaus_de_byarto">Nicolaus de Byarto</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 4, 231 Nr. 35.</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus>365rb-vb</locus>) <author ref="#johannes_balistarii">Johannes Balistarii</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 3, 338 Nr. 23.</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus from="365v" to="366v">365vb–366vb</locus>) <author ref="#nicolaus_de_byarto">Nicolaus de Byarto</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 4, 231 Nr. 37.</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus from="368r" to="372v">368rb–372vb</locus>) <author ref="#iordanus_de_quedlinburgo">Iordanus de Quedlinburgo</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 3, 830 Nr. 185–188, (187f. abweichende Schlüsse).</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus from="387r" to="389r">387rb–389rb</locus>) <title>Parati sermones</title>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 4, 526 Nr. 53, 527 Nr. 55.</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus>393rb-vb</locus>) <author ref="#hugo_a_sancto_caro">Hugo a Sancto Caro</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 2, 760 Nr. 2.</bibl> bzw. <author ref="#johannes_balistarii">Johannes Balistarii</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 3, 338 Nr. 24</bibl> bzw. <author ref="#anonymus">Anonymus</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 9, 432 Nr. 41.</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus from="393v" to="396v">393vb–396vb</locus>) <author ref="#nicolaus_de_byarto">Nicolaus de Byarto</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 4, 231f. Nr. 41, 39f.</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>(<locus from="400r" to="401r">400rb–401ra</locus>) <title>Parati sermones</title>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 4, 527 Nr. 56</bibl> (abweichender Schluss).</msItem>
                    <msItem>(<locus from="402r" to="404r">402rb–404ra</locus>) <author ref="#nicolaus_de_byarto">Nicolaus de Byarto</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 4, 232 Nr. 4.</bibl> und 42 (abweichender Schluss). </msItem>
                    <msItem>(<locus from="406r" to="407v">406rb–407vb</locus>) <author ref="#iordanus_de_quedlinburgo">Iordanus de Quedlinburgo</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 3, 830f. Nr. 190, 193f.</bibl>(abweichende Schlüsse).</msItem>
                    <msItem>(<locus from="409v" to="410v">409va–410va</locus>) <title>Anonymus</title>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 8, 690 Nr. 9 </bibl>(abweichender Schluss).</msItem>
                    <msItem>(<locus from="416v" to="417v">416va–417va</locus>; <locus from="418r" to="419r">418rb–419ra</locus>; <locus from="419v" to="428v">419va–428vb</locus>) <author ref="#sensatus">Sensatus</author>
                        <bibl>
                            <abbr>Schneyer</abbr> 5, 359 Nr. 8.</bibl> 9; 11–17 (abweichende Schlüsse).</msItem>
                </msContents>
                <physDesc>
                    <objectDesc form="codex">
                        <supportDesc material="perg_chart">
                            <support>
                                <p>
                                    <material>Papier und Pergament</material>
                                </p>
                                <p n="objectDesc">Pergament: nur 1, 419f., 429. Wasserzeichen: <watermark>Anker</watermark>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Piccard</abbr> II 498</bibl> (1451) Buchstabe P <bibl>
                                        <abbr>Piccard</abbr> IX 943</bibl> (1460), 946 (1458) 1645 (1456), Ochsenkopf <bibl>
                                        <abbr>Piccard</abbr> VII 162</bibl> (1456) 193 (1463–1465), 197 (1459–1464), 421 (1456) und 423 (1452–1456) Ringe <bibl>
                                        <abbr>Piccard-Online</abbr> Nr. 32339</bibl> (1460). Diese Wasserzeichen auch in Cod. Guelf. 158–162. </p>
                            </support>
                            <extent>
                                <measure type="leavesCount">I, 429, I Bl.</measure>
                                <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                    <height quantity="30">30</height>
                                    <width quantity="22">22</width>
                                </dimensions>
                            </extent>
                            <collation>VIII+1 (17). VI (29). VI+2 (43). 2 VI (67). VII (81). VI (93). VIII (109). VI (121). VII (135). 3 VI (171). VII (185). 4 VI (233). VI+1 (246). VI (258). VIII (274). VII (288). 9 VI (396). VI+1 (409). X (429). Foliierung arabisch auf der Versoseite, römisch auf der Rektoseite. Neue Bleistiftfoliierung. Reklamanten. Schriftraum: <dimensions type="written" unit="cm">
                                    <height quantity="23">23</height>
                                    <width quantity="15.5">15,5</width>
                                </dimensions>, 45–48 Zeilen, zweispaltig. Bastarda. Rubriziert. Drei-, seltener vierzeilige Lombarden rot. Dieselbe Schreiberhand und Einrichtung wie die bei <ref type="mss" cRef="158-helmst">Cod. Guelf. 158 Helmst.</ref> genannte Hss.-Gruppe.</collation>
                            <condition/>
                        </supportDesc>
                        <layoutDesc>
                            <layout columns="" writtenLines=""/>
                        </layoutDesc>
                    </objectDesc>
                    <handDesc/>
                    <decoDesc>
                        <decoNote type=""/>
                    </decoDesc>
                    <bindingDesc>
                        <binding>
                            <p n="bindingDesc">1977 restauriert. Holzdeckel mit braunem Ziegenleder überzogen. Streicheisenlinien. Einzelstempel: Einzelstempel Lilie: <bibl>
                                    <abbr>EBDB</abbr>
                                    <ref type="ebdb" cRef="s002090">s002090</ref>.</bibl> Löwe: <bibl>
                                    <abbr>EBDB</abbr>
                                    <ref type="ebdb" cRef="s002801">s002801</ref>.</bibl> Rosette fünfblättrig: <bibl>
                                    <abbr>EBDB</abbr>
                                    <ref type="ebdb" cRef="s006411">s006411</ref>
                                </bibl>, <bibl>
                                    <abbr>EBDB</abbr>
                                    <ref type="ebdb" cRef="s007652">s007652</ref>
                                </bibl>, <bibl>
                                    <abbr>EBDB</abbr>
                                    <ref type="ebdb" cRef="s007687">s007687</ref>.</bibl> Schrift Marien-Anruf, Monogramm m: <bibl>
                                    <abbr>EBDB</abbr>
                                    <ref type="ebdb" cRef="s008250">s008250</ref>.</bibl> Der "Werkstatt M" (<bibl>
                                    <abbr>EBDB</abbr>
                                    <ref type="ebdb" cRef="w000206">w000206</ref>
                                </bibl>) zugeschrieben. Spuren von 2 × 5 Schonernägeln., Rücken und beide Schließen erneuert. Lagenverstärkungen aus Pergament (beschrieben). Unterschnitt: <quote>Ab adventu usque cineres.</quote>
                                <locus>VD</locus>: alte Heininger Signatur <quote>I 1</quote> (?).</p>
                        </binding>
                    </bindingDesc>
                    <accMat type="fragment">
                        <p>Fragmente in Tasche auf HS. Ehemalige <locus>VS</locus> und <locus>HS</locus> recto und verso. Pergament. <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                <height quantity="30.5">30,5</height>
                                <width quantity="16">16</width>
                            </dimensions>, 35 Zeilen, zweispaltig, senkrecht beschnitten. Bastarda. 15. Jh. <title>Biblia sacra</title> Gn 24,65–26,20 und Mt 21,13–22,24.</p>
                    </accMat>
                </physDesc>
                <history>
                    <p>Herkunft: Gehört als Bd. 1 zu dem in Hamburg geschriebenen Sermones-Zyklus (vgl. <ref type="mss" cRef="161-helmst">Cod. Guelf. 161 Helmst.</ref>). Später im <rs type="corporate" ref="#heiningen_stift_augustiner-chorfrauen">Augustiner-Chorfrauenstift Heiningen</rs>: <quote>Liber beatissimorum apostolorum Petri et Pauli in Heini<supplied>gen</supplied>
                        </quote> (Vorsatz hinten). - <quote>Registrirt 1602 sub Lonicero</quote> (Vorsatz vorn, vgl. auch <ref type="mss" cRef="158-helmst">Cod. Guelf. 158 Helmst.</ref>).</p>
                </history>
                <additional>
                    <adminInfo>
                        <recordHist>
                            <source>
                                <bibl>
                                    <author>Dieter Merzbacher</author>: Katalog der mittelalterlichen Helmstedter Handschriften. T. 1: Cod. Guelf. 1 bis 276 Helmst. Beschrieben von Helmar Härtel, Christian Heitzmann, Dieter Merzbacher, Bertram Lesser. Wiesbaden: Harrassowitz, 2012. S. 196-199.</bibl>
                            </source>
                        </recordHist>
                    </adminInfo>
                    <listBibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Heinemann</abbr> Nr. 189.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Krämer</abbr> 341.</bibl>
                    </listBibl>
                </additional>
            </msDesc>
        </body>
    </text>
</TEI>