<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="de" xml:id="HAB_mss_270-helmst_tei-msDesc_Merzbacher">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>Beschreibung des Cod. Guelf. 270 Helmst. (Dieter Merzbacher: Katalog der mittelalterlichen Helmstedter Handschriften. T. 1: Cod. Guelf. 1 bis 276 Helmst. Beschrieben von Helmar Härtel, Christian Heitzmann, Dieter Merzbacher, Bertram Lesser. Wiesbaden: Harrassowitz, 2012. S. 345-348.)</title>
                <respStmt>
                    <resp>Katalogisiert durch </resp>
                    <name type="person">Dieter Merzbacher</name>
                </respStmt>
            </titleStmt>
            <editionStmt>
                <edition>Elektronische Ausgabe nach TEI P5</edition>
                <respStmt>
                    <resp>TEI-P5 konforme Kodierung durch </resp>
                    <name type="person">Torsten Schaßan</name>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                </respStmt>
            </editionStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                    <ptr target="http://www.hab.de"/>
                </publisher>
                <date when="2014-12-19" type="issued">19.12.2014</date>
            <!--<date when="" type="digitised"></date>-->
                <distributor>Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</distributor>
                <availability status="restricted">
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/de/">
                        <p>Dieses Dokument steht unter einer Creative Commons Namensnennung-Weitergabe unter gleichen Bedingungen 3.0 Deutschland Lizenz (CC BY-SA).</p>
                        <p>Für die Nutzung weiterer Daten wie Digitalisaten gelten gegebenenfalls andere Lizenzen. Vgl. die <ref target="http://diglib.hab.de/?link=012">Nutzungshinweise</ref> der Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel.</p>
                    </licence>
                </availability>
                <pubPlace><!--<ptr type="purl" target="http://diglib.hab.de/mss/270-helmst/start.htm"/>--><!--<ptr type="thumbnailForPresentations" target="http://diglib.hab.de/mss/270-helmst/thumbs/00001.jpg"/>--></pubPlace>
            <!--<idno type="URN">urn:nbn:de:gbv:23-mss/270-helmst2</idno>-->
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <p>Neukatalogisiert durch <name type="person">Dieter Merzbacher</name>.</p>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <encodingDesc>
            <projectDesc>
                <p>Beschreibung erstellt im Rahmen des Projektes <name type="project" subtype="cataloguing">Katalogisierung der mittelalterlichen Helmstedter Handschriften <name type="project" subtype="part">Teil I</name>
                    </name>.</p>
            </projectDesc>
        </encodingDesc>
        <revisionDesc>
            <change who="schassan" when="2020-04-17">Lizenzangaben korrigiert</change>
            <change who="schassan" when="2015-09-04">Normdaten ergänzt oder korrigiert.</change>
        </revisionDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <msDesc xml:lang="de" xml:id="mss_270-helmst_tei-msDesc_Merzbacher">
                <msIdentifier>
                    <settlement>Wolfenbüttel</settlement>
                    <repository rend="HAB">Herzog August Bibliothek</repository>
                    <collection>Helmstedter Handschriften</collection>
                    <idno sortKey="wf_hab_helmst-0270">Cod. Guelf. 270 Helmst.</idno>
                </msIdentifier>
                <head>
                    <title>Johannes Andreae. Johannes Urbach</title>
                    <origDate when="1414">1414</origDate>
                    <origPlace>
                        <placeName>Northeim</placeName>, St. Blasius</origPlace>
                </head>
                <msContents>
                    <textLang>Schreibsprache: in Glossaren (<locus from="103r" to="124r">103ra–124ra</locus>) Mittelniederdeutsch.</textLang>
                    <msItem>Vorderes Vorsatzblatt recto: Federproben. <quote>Nota. Aureum repertorium ponitur apud speculum judiciale <gap/> composita per Gwilhelmum Durandi. Nota. Iohannes Andree confecit librum qui nominatur suffragia monachorum in quo nil aliud vult nisi quod ponit casum in forma illarum legum allegatarum in glosis quinque librorum decretalium et est utilis liber.</quote>
                        <title>Verse:</title>
                        <quote>Libe an leid troe an stedekeid. Swigen ist myn hoste art wo man dy libe bescloszen hart <gap/>
                        </quote>
                    </msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="1r" to="6r">1r–6r</locus> leer. </msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="6v" to="41r">6va–41rb</locus>
                        <title>Tabula iuris canonici et iuris civilis</title>
                        <quote>Incipiunt tituli iuris civilis et canonici secundum ordinem alphabeti et sunt in numero mille <sic>sexingenti</sic> triginta quatuor vel circa.</quote>
                    </msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="38v" to="94r">38va–94r</locus>
                        <title>Epitome exactis regibus</title>
                  Beginnt mit Register. Einschub: <locus from="41v" to="42r">41va–42ra</locus> 54 Casus excommunicationis. <quote rend="dottedBegin"> Expliciunt casus tam veteris quam novi iuris quibus quis incurrit sententiam excommunicacionis ipso facto.</quote> (<locus from="43r">43r</locus>) Text: <incipit>Exactis a Romana civitate regibus constituti sunt consules duo</incipit>
                        <explicit>quia ipsi debent esse translati in celum et mortui mundo</explicit>
                        <listBibl>
                            <head>Druck</head>
                            <bibl>
                                <author>M. Conrat (Cohn)</author>, Die Epitome Exactis regibus, Berlin 1884, repr. Aalen 1965, 1–148. Text der Hs. erweitert in I § 52 (<locus from="46r">46r</locus>: Nr. <quote>16</quote>), VII § 7 (<locus from="61v" to="62v">61v–62v</locus>: Nr. <quote>108</quote> und <quote>109</quote>) und am Ende (<locus from="70r" to="94r">70r–94r</locus>: Nr. <quote>151</quote>-<quote>254</quote>);</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>Seckel</abbr> 376–385, 384 Hs. genannt;</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>Dolezalek</abbr> 4;</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>HQL 1</abbr> 260.</bibl>
                        </listBibl>
                  Nachträge zu <quote>Canonica</quote> und <quote>Monacha</quote>. </msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="94v" to="102r">94v–102r</locus>
                        <author ref="#johannes_andreae">Johannes Andreae</author>
                        <title>Lectura arboris consanguinitatis et affinitatis</title> Vgl. Cod. Guelf. 167, <locus from="141r">141r</locus>. Zur Abbildung <bibl>
                            <abbr>Schadt</abbr> 318</bibl> (Hs. genannt). </msItem>
                    <msItem>
                        <locus>102va-b</locus>
                        <title>Kalendar</title>
                        <quote>Festa in Romana curia per venerabiles viros dominos <gap/> servanda seu festivanda sunt hec: Ianuarius A festo circumcisionis <gap/>
                        </quote> Hervorzuheben <locus from="102v">102vb</locus>: <quote>Commemoracio animarum, eodem die electio Bonifacii noni, dedicacio basilice sancti Salvatoris</quote> (2.11.1389).</msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="103r" to="113v">103ra–113va</locus>
                        <title>Mittelniederdeutsch-lateinisches Glossar zu deutschen Rechtsbüchern</title>
                        <incipit>Abbet. Abbis. la 1 ke 1 w ii.</incipit>
                        <explicit>Zelschop. Societas</explicit>
                        <listBibl>
                            <bibl>
                                <abbr>Homeyer</abbr> 269.</bibl>
                            <bibl>
                                <author>R. Damme</author>, Ein bislang wenig beachtetets mittelniederdeutsch-lateinisches Vokabular, in: Alles was Recht war. Rechtsliteratur und literarisches Recht, Festschrift für R. Schmidt-Wiegand zum 70. Geburtstag, hrsg. von <editor>H. Höfinghoff</editor>, Essen 1996, 201–208;</bibl>
                            <bibl>
                                <author>ders.</author>, Zur Entstehung des 'Vocabularius Theutonicus', in: Niederdeutsches Jahrbuch 127 (2004) 45–63, hier 55ff.</bibl>
                        </listBibl>
                        <msItem>
                            <locus from="113v" to="114v">113vb–114v</locus>
                            <note>leer.</note>
                        </msItem>
                    </msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="115r" to="124r">115ra–124ra</locus>
                        <title>Mittelniederdeutsch-lateinisches Glossar</title>
                        <incipit>1 Got. Deus. Jesus Christus</incipit>
                        <explicit>Herte cor Scrawel pudibunda. Ghemechte</explicit> Begriffe nach 92 Materien geordnet, nicht nur juristischer Art. <bibl>
                            <abbr>Homeyer</abbr> 269;</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Oppitz</abbr> 2, 875;</bibl>
                        <author>Damme</author>, Zur Entstehung, a.a.O. –  
                  <locus from="124v" to="126v">124v–126v</locus> leer.</msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="127r" to="179r">127r–179r</locus>
                        <author ref="#johannes_urbach">Johannes Urbach</author>
                        <title>Processus iudiciarius</title>
                        <rubric>Incipit processus iudiciarius magistri Iohannis Urbach doctoris decretorum eximii. Prologus generalis</rubric>
                        <quote>In nomine domini amen. Rex pacificus cunctorum causa effectiva <gap/>
                        </quote> - <quote rend="dottedBegin">salvo iure corrigendi etc. ut moris est. Et sic est finis processus iudiciarii magistri Iohannis Urbach decretorum doctoris completus ac finitus anno m.cccc.xiiij in die sancti Panthaleonis de vespere hora sexta per manus Conradi de Gandersem <gap/> Orate pro scriptore et pro animabus omnium pie defunctorum.</quote>
                        <listBibl>
                            <head>Edition</head>
                            <bibl>
                                <author>T. Muther</author>, Ioannis Urbach Processus iudicii qui Panormitani ordo iudiciarius a multis dicitur, Halle 1873, 1–322.</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>Stintzing</abbr> 239–256;</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>Schulte</abbr> 2, 301f.;</bibl>
                            <bibl>
                                <author>H. Coing</author>, Römisches Recht in Deutschland, Milano 1964 (Ius Romanum Medii Aevi 5,6), 195f.;</bibl>
                            <bibl>
                                <author>H. Boockmann</author>, Aus den Handakten des Kanonisten Johannes Urbach (Auerbach). Die Satira des Johannes Falkenberg und andere Funde zur Geschichte des Konstanzer Konzils, in: Deutsches Archiv für Erforschung des Mittelalters 28 (1972) 497–532, 510 Hs. genannt;</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>HQL 1</abbr> 395;</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>
                                    <hi rend="sup">2</hi>VL</abbr> 10, 117–121.</bibl>
                        </listBibl>
                    </msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="179v" to="183r">179v–183r</locus>
                        <author ref="#johannes_andreae">Johannes Andreae</author>
                        <title>Summa brevissima super quarto libro decretalium sive de sponsalibus et matrimoniis</title> Erweiterte Fassung. Vgl. Cod. Guelf. 167, <locus from="147r">147r</locus>. Druck: GW 1751–1756, verglichen mit VD 16 J 338. <bibl>
                            <abbr>DDC</abbr>6, 89–92;</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Stintzing</abbr> 186–193;</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Schulte</abbr> 2, 214f.</bibl>
                    </msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="183v" to="185v">183v–185r</locus>
                        <title>Quaestiones iuridicae</title>
                        <quote>An liceat pactum resolutionis apponi pro maiori vel minori precio concludo <gap/>
                        </quote> Folgt <incipit>Nota in predictis contractibus non causa usura</incipit>
                        <explicit>confessor mandat restitucionem et sic fit delusio etc</explicit>
                        <msItem>
                            <locus from="185v">185v</locus>
                            <note>leer.</note>
                        </msItem>
                    </msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="186r">186r</locus>
                        <title>Regelungen von Dispensen für Klosterinsassen</title>
                        <incipit>Cum ad monasterium exibere etc. de carnibus <gap/> dispensari potest</incipit>
                        <explicit>et non re magni</explicit>
                    </msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="186v">186v</locus>
                        <title>Oratio Academica</title>
                        <incipit>Reverendi patres et domini mei venerandi videtur namque presumptuosum </incipit>
                        <explicit>et lingwa rectificetur ipsum invoco xxiii d et de testibus. In nomine domini amen</explicit> Zahlreiche Klassikerzitate.</msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="187r" to="213v">187ra–213v</locus>
                        <rubric>Conclusiones de fide et spe Thome de Aquino</rubric>
                        <quote>Objectum fidei est veritas</quote>. Summa Theologiae 2,2 q. 1–22 stark gekürzt, etwas ausführlicher 23–34 und 40–52.<msItem>
                            <locus from="214r" to="224r">214r–224r</locus>
                            <note>leer.</note>
                        </msItem>
                    </msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="224v">224v</locus>
                        <title>Oratio academica</title>
                        <quote rend="dottedEnd">Venerabiles patres et domini in Christo Jesu mihi merito venerandi. Cum utile censetur ymmo necessarium dei adiutorium in cuiuslibet actus primo</quote>

Hinteres Vorsatzblatt v: Federproben: <quote>Ach Got wye sere geyt gut vor ere.</quote>
                    </msItem>
                </msContents>
                <physDesc>
                    <objectDesc form="codex">
                        <supportDesc material="chart">
                            <support>
                                <p>
                                    <material>Papier</material>
                                </p>
                                <p n="objectDesc">Wasserzeichen: <watermark>Buchstabe</watermark> P <bibl>
                                        <abbr>Piccard</abbr> I, 393 und 394</bibl> (1409) Glocken <bibl>
                                        <abbr>Piccard-Online</abbr>, 40913</bibl> (1415), Hirsch <bibl>
                                        <abbr>Piccard</abbr> II, 97</bibl> (1411), Glocken <bibl>
                                        <abbr>Piccard-Online</abbr>, 40438</bibl> (1411), 40896 (1414), 40913 (1415). </p>
                            </support>
                            <extent>
                                <measure type="leavesCount">I, 224, II Bl.</measure>
                                <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                    <height quantity="30">30</height>
                                    <width quantity="21">21</width>
                                </dimensions>
                            </extent>
                            <collation>III (6). 15 VI (186). VII (200). 2 VI (224). <locus from="78v">78v</locus> Reklamant. Bleistiftfoliierung (19. Jh.). <locus from="127r" to="179r">127r–179r</locus> Kolumnentitel. Schriftraum: <dimensions type="written" unit="cm">
                                    <height>20,5–23</height>
                                    <width>13–15</width>
                                </dimensions>, zumeist ca. 36–47, <locus from="111v" to="123v">111v–123v</locus> und <locus from="179v" to="186v">179v–186v</locus>: ca. 49–56 Zeilen. <locus from="6v" to="38r">6v–38r</locus>, <locus from="41v" to="42v">41v–42v</locus>, <locus from="102v" to="123v">102v–123v</locus>, <locus>187rv</locus> zwei-, <locus from="38v" to="41r">38v–41r</locus> vier- bzw dreispaltig. Bastarda. Rubriziert. Zumeist dreizeilige Lombarden. <locus from="100v" to="102v">100v–102v</locus> schematische Darstellungen der Arbores consanguinitatis et affinitatis, vgl. <bibl>
                                    <abbr>Schadt</abbr> 318.</bibl> Auf dem <locus>VD</locus> grobe, 13 cm hohe Zeichnung, sechs Schriftbänder untereinander, in Form eines Notariatszeichens, Schrift verblasst.</collation>
                        </supportDesc>
                        <layoutDesc>
                            <layout columns="" writtenLines=""/>
                        </layoutDesc>
                    </objectDesc>
                    <decoDesc>
                        <decoNote type=""/>
                    </decoDesc>
                    <bindingDesc>
                        <binding>
                            <p n="bindingDesc">Holzdeckel mit braunem Schafleder überzogen. Einzelstempel: Rosette (<bibl>
                                    <abbr>EBDB</abbr>
                                    <ref type="ebdb" cRef="s006408">s006408</ref>
                                </bibl>). Je fünf messingne Buckel, obere Langriemenschließe erhalten. Drei Blattweiser aus rotem Ziegenleder. Falzverstärkungen beschrieben. VS: Federprobe: <quote>Pro tribus florenis</quote>; alte Helmstedter Bibliothekssignatur: <quote>J. 36</quote>.</p>
                        </binding>
                    </bindingDesc>
                    <accMat type="fragment">
                        <p>Fragmente: Vorderes und hinteres Vorsatzblatt. Pergament, 14. Jh. Quartformatiger Bogen querseitig eingebunden, <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                <height quantity="29.5">29,5</height>
                                <width quantity="20.5">20,5</width>
                            </dimensions>, Schriftraum: <dimensions type="written" unit="cm">
                                <height quantity="15">15</height>
                                <width quantity="12">12</width>
                            </dimensions>, zweispaltig, 37 Zeilen, rubriziert, Textualis, Kapitelzeichen rot und blau alternierend, vorderes Vorsatzbl. recto Fleuronnée-Initiale C, dreizeilig. Marginalien. <author ref="#aristoteles">Aristoteles</author>
                            <title>Metaphysica</title> IV,2-V,1. Setzt ein: <quote>
                                <supplied>hii namque impar et par, illi</supplied> vero calidum et frigidum <gap/>
                            </quote> Vorderes Vorsatzbl. r oben: 1004b32–1005b12, unten: 1012b29–1013b9; v oben: 1005b16–1006a27, unten: 1012a20–1012b25; Hinteres Vorsatzbl. r oben: 1009a34–1010a7, unten: 1008b14–1009a31; v oben: 1010a11–1010b26, unten: 1007b29–1008b12. Textverlust, Blätter beschnitten. Druck: <bibl>
                                <abbr>Aristoteles Latinus</abbr> XXV 2, 7–275, hier 64–85.</bibl> Dazu <bibl>
                                <abbr>Aristoteles Latinus</abbr> Codices Suppl. 2, 111 Nr. 2099 (Hs. genannt).</bibl>
                        </p>
                    </accMat>
                </physDesc>
                <history>
                    <p>Ir und <locus from="127r">127r</locus>: <quote>Liber sancti Blasii in Northeym</quote>. <locus from="7r">7r</locus>: <quote>Liber monasterii sancti Blasii in Northeym ordinis sancti Benedicti unionis Bursfeldensis Maguntinensis diocesis anno etc. MDXVII.</quote> HS: <quote>Liber sancti Blasii in Northeym quem comparavit dominus Henricus Wildershusen baccalarius decretorum conventualis ibidem.</quote> In Johann Letzners Bücherverzeichnis als Nr. 234 eingetragen (<bibl>
                            <abbr>Herbst <hi rend="normal">Bibliothek Northeim</hi>
                            </abbr> 71</bibl>). 1624 nach Helmstedt überführt.</p>
                </history>
                <additional>
                    <adminInfo>
                        <recordHist>
                            <source>
                                <bibl>
                                    <author>Dieter Merzbacher</author>: Katalog der mittelalterlichen Helmstedter Handschriften. T. 1: Cod. Guelf. 1 bis 276 Helmst. Beschrieben von Helmar Härtel, Christian Heitzmann, Dieter Merzbacher, Bertram Lesser. Wiesbaden: Harrassowitz, 2012. S. 345-348.</bibl>
                            </source>
                        </recordHist>
                    </adminInfo>
                    <listBibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Heinemann</abbr> Nr. 303.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Homeyer <hi rend="normal">Rechtsbücher</hi>
                            </abbr> 269, Nr. 1199.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Herbst <hi rend="normal">Bibliothek Northeim</hi>
                            </abbr>  612f.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Oppitz</abbr> 2, 874f., Nr. 1592.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Dolezalek</abbr> 2 (unter der Hs.).</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Krämer</abbr> 608.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Markowski</abbr> 283.</bibl>
                    </listBibl>
                </additional>
            </msDesc>
        </body>
    </text>
</TEI>