<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="de" xml:id="HAB_mss_299-2-helmst_tei-msDesc_Lesser">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>Beschreibung von Cod. Guelf. 299.2 Helmst. (Die mittelalterlichen Helmstedter Handschriften der Herzog August Bibliothek. Teil II: Cod. Guelf. 277 bis 370 Helmst. Mit einem Anhang: Die mittelalterlichen Handschriften und Fragmente der Ehemaligen Universitätsbibliothek Helmstedt, beschrieben von Bertram Lesser. Wiesbaden 2022.)</title>
                <respStmt>
                    <resp>Beschrieben von </resp>
                    <name type="person">Bertram Lesser</name>
                </respStmt>
                <funder>Gefördert durch die <orgName key="DFG">Deutsche Forschungsgemeinschaft</orgName> im Rahmen des Programms "Erschließung und Digitalisierung handschriftlicher und gedruckter Überlieferung"</funder>
            </titleStmt>
            <editionStmt>
                <edition>Elektronische Ausgabe nach TEI P5</edition>
                <respStmt>
                    <resp>TEI-P5 konforme Kodierung durch </resp>
                    <name type="person">Bertram Lesser</name>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                </respStmt>
            </editionStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                    <ptr target="http://www.hab.de"/>
                </publisher>
                <date type="issued" when="2009"/>
                <date type="digitised" when="2020-05-18"/>
                <distributor>Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</distributor>
                <availability status="restricted">
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/de/">
                        <p>Dieses Dokument steht unter einer Creative Commons Namensnennung-Weitergabe unter gleichen Bedingungen 3.0 Deutschland Lizenz (CC BY-SA).</p>
                        <p>Für die Nutzung weiterer Daten wie Digitalisaten gelten gegebenenfalls andere Lizenzen. Vgl. die <ref target="http://diglib.hab.de/?link=012">Nutzungshinweise</ref> der Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel.</p>
                    </licence>
                </availability>
                <pubPlace>
                    <ptr type="purl" target="http://diglib.hab.de/mss/299-2-helmst/start.htm"/>
                    <ptr type="thumbnailForPresentations" target="http://diglib.hab.de/mss/299-2-helmst/thumbs/00001.jpg"/>
                </pubPlace>
            <!--<idno type="URN">urn:nbn:de:gbv:23-mss/299-2-helmst2</idno>-->
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <p>Neu katalogisiert durch <name type="person">Bertram Lesser</name>.</p>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <encodingDesc>
            <projectDesc>
                <p>Beschreibung erstellt im Rahmen des Projektes <name type="project" subtype="cataloguing">Katalogisierung der mittelalterlichen Helmstedter Handschriften <name type="project" subtype="part">Teil II</name>
                    </name>.</p>
            </projectDesc>
        </encodingDesc>
        <revisionDesc>
            <change who="schassan" when="2019-08-20">Manuscripta Mediaevalia Objektnummer hinzugefügt.</change>
            <change who="schassan" when="2015-09-04">Normdaten ergänzt bzw. korrigiert.</change>
            <change who="lesser" when="2023-01-15">Überarbeitung abgeschlossen; gleicher Stand wie im gedruckten Katalog.</change>
        </revisionDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <msDesc xml:id="mss_299-2-helmst_tei-msDesc_Lesser" xml:lang="de">
                <msIdentifier>
                    <settlement>Wolfenbüttel</settlement>
                    <repository rend="HAB">Herzog August Bibliothek</repository>
                    <collection>Helmstedter Handschriften</collection>
                    <idno sortKey="wf_hab_helmst-0299-0002">Cod. Guelf. 299.2 Helmst.</idno>
                    <altIdentifier type="catalog">
                        <collection>Heinemann-Nr.</collection>
                        <idno sortKey="heinemann-0333">333</idno>
                    </altIdentifier>
                    <altIdentifier type="catalog">
                        <collection>Manuscripta Mediaevalia Objektnummer</collection>
                        <idno>32412165,T</idno>
                    </altIdentifier>
                </msIdentifier>
                <head>
                    <title>Tractatus III de arte praedicandi. Alanus ab Insulis. Ps.-Ovidius. Henricus Bogerius</title>
                    <note type="caption">Papier  — 81 Bl. — 29,5 x 21 cm — Braunschweig — 15. Jh., 4. Viertel</note>
                </head>
                <physDesc>
                    <objectDesc form="codex">
                        <supportDesc material="chart">
                            <support>
                                <p>
                                    <material>Papier</material>
                                </p>
                                <p>Ursprünglich Teil eines Mischbandes, in der UB Helmstedt mit der Signatur <quote>P 314 2°</quote> unter den Drucken eingeordnet, zu den abgelösten Inkunabeln s. unten. Der vorliegende hs. Faszikel ist seinerseits aus zwei Teilen zusammengesetzt: I <locus from="1r" to="47v">1ra–47vb</locus>, II <locus from="48r" to="81v">48r–81v</locus>. Der ehemalige VS wird separat als <ref type="mss" cRef="404-6-novi-23s">Cod. Guelf. 404.6 Novi (23)</ref> aufbewahrt (vgl. im Anschluss). </p>
                            </support>
                            <extent>
                                <measure type="leavesCount" quantity="81">81 Bl.</measure>
                                <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                    <height unit="cm" quantity="29.5">29,5</height>
                                    <width unit="cm" quantity="21">21</width>
                                </dimensions>
                            </extent>
                            <foliation> Bleistiftfoliierung modern: <quote>1</quote>–<quote>81</quote>. </foliation>
                            <collation>
                                <formula>3 VI (36). VI–1 (47).</formula>
                            </collation>
                        </supportDesc>
                    </objectDesc>
                    <bindingDesc>
                        <binding contemporary="false" notBefore="1830" notAfter="1850">
                            <p>
                                <material>Pappdeckelband mit gebrochenem Rücken</material> des <date>19. Jh.</date>, Überzug aus gelblichem Papier. An <locus from="3">Bl. 3</locus>, <locus from="7">7</locus>, <locus from="47">47</locus>, <locus from="81">81</locus> rotgefärbte lederne Registerzungen. </p>
                        </binding>
                    </bindingDesc>
                </physDesc>
                <history>
                    <origin>
                        <p>Die beiden Faszikel dürften unabhängig voneinander im Braunschweiger Raum geschrieben worden sein. Der sorgfältig ausgeführte und kommentierte Teil II steht möglicherweise im Zusammenhang mit dem Wirken der Humanisten <rs type="person" ref="#henricus_bogerius">Heinrich Boger</rs> oder <rs type="person" ref="#tilman_rasche">Tilman Rasche</rs> als Lehrer an den Braunschweiger Stadtschulen.</p>
                    </origin>
                    <provenance>
                        <p>Wenig später gelangten die beiden Teile in den Besitz <rs type="person" role="owner_previous" ref="#gerwin_von_hameln">Gerwins von Hameln</rs>, der sie mit mehreren Inkunabeln in einem Mischband vereinigte, vgl. <locus from="1r">1r</locus>
                            <heraldry>Wappen</heraldry> wie in <ref type="mss" cRef="294-helmst">Cod. Guelf. 294 Helmst.</ref> und Gebetsbitte: <quote xml:lang="la">Orate pro Gherwino de Hamelen datore</quote>. <index indexName="nasa">
                                <term>Buchschmuck</term>
                                <index>
                                    <term>Randillustration</term>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Ikonographie</term>
                                <index>
                                    <term>Wappen</term>
                                    <index>
                                        <term>von Hameln</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                <index>
                                    <term>Schenkungsvermerk (zeitgenössisch)</term>
                                </index>
                            </index> — </p>
                    </provenance>
                    <provenance>
                        <p>Zusammen mit seiner übrigen Bibliothek vermachte Gerwin den Mischband <date>1495</date> der <rs type="corporate" role="owner_previous" ref="#braunschweig_liberei_st_andreas">Liberei von St. Andreas in Braunschweig</rs>. Von dort überführte ihn um 1700 <rs type="person" role="owner_previous" ref="#hardt_hermann_von_der">Hermann von der Hardt</rs> in die Universitätsbibliothek Helmstedt, vgl. bei <ref type="mss" cRef="294-helmst">Cod. Guelf. 294 Helmst.</ref> Auf dem ehemaligen VS, jetzt <ref type="mss" cRef="404-6-novi-23s">Cod. Guelf. 404.6 Novi (23)</ref>, 2r (s. unten), alte Helmstedter Signatur <quote>T. 121.</quote> Im Helmstedter Gesamtkatalog (um <date>1770</date>, <ref type="mss" cRef="ba-iii-93">BA III, 93</ref>, p. 185) unter der neuen Signatur <quote>P 314 2°</quote> mit folgendem Inhalt beschrieben: <quote xml:lang="la"> T.121. a) Ovidii Nasonis, Carmen de Vetula: MS. b) <supplied>Ovidii</supplied> Metamorphoseon libri XV. Item Fastorum libri VI. Item Consolatio ad Liviam; Liber in Ibin; de medicamine faciei; de Nuce; de Philomena; <w>s<supplied>ine</supplied>
                                </w>
                                <w>l<supplied>oco</supplied>
                                </w> et <w>a<supplied>nno</supplied>
                                </w>. c) Rolvinck (Wern.) <w>Fascic<supplied>ulus</supplied>
                                </w> Temporum; 1477 Spirae. d) Velasti de Tarenta, <w>Tr<supplied>actatus</supplied>
                                </w> de Epidemia; <w>s<supplied>ine</supplied>
                                </w>
                                <w>l<supplied>oco</supplied>
                                </w> et <w>a<supplied>nno</supplied>
                                </w>. e) <w>Anon<supplied>ymi</supplied>
                                </w>
                                <w>Pas<supplied>sio</supplied>
                                </w>
                                <w>J<supplied>esu</supplied>
                                </w>
                                <w>C<supplied>hristi</supplied>
                                </w>. Item Defensorium Ecclesiae <w>s<supplied>ive</supplied>
                                </w> Speculum Ecclesiae <w>s<supplied>ine</supplied>
                                </w>
                                <w>l<supplied>oco</supplied>
                                </w> et <w>a<supplied>nno</supplied>
                                </w>. f) <w>Libell<supplied>us</supplied>
                                </w> de modo legendi abbreviaturas in utroque Iure; <w>s<supplied>ine</supplied>
                                </w>
                                <w>l<supplied>oco</supplied>
                                </w> et <w>a<supplied>nno</supplied>
                                </w>. g) Alani de Insulis, Summa de arte praedicandi: <w>M<supplied>anu</supplied>s<supplied>crip</supplied>t<supplied>um</supplied>
                                </w> aliis praefixum est.</quote> Dies stimmt mit dem ursprünglichen Inhaltsverzeichnis Gerwins von Hameln in <ref type="mss" cRef="404-6-novi-23s">Cod. Guelf. 404.6 Novi (23)</ref> überein (s. unten). P. J. Bruns verzeichnete die handschriftlichen Teile des Codex in seinem Sonderverzeichnis der Mischbände (<ref type="mss" cRef="ba-iii-52-a">BA III, 52a</ref>) auf Bl. 2r unter der Signatur <quote>P fol. 314</quote>: <quote xml:lang="la">Ars concludendi b) alius tractatus de modo praedicandi c) Alani magistri monachi summe de arte praedicandi d) P. Ovidii Nasonis carmen de vetula cum annotationibus margini ascriptis.</quote> Da der Mischband bei den Drucken aufgestellt war, erhielt er nach 1805 auf dem Fußsteg von Bl. <locus from="1r">1r</locus> des handschriftlichen Teils den üblichen Besitzstempel der UB Helmstedt mit der Aufschrift: <quote xml:lang="la">EX BIBILIOTHECA ACADEMIAE IVLIAE CAROLINAE HELMSTADII</quote>; vgl. dazu <bibl xml:id="opac_24542797X">Bibliotheksstempel. Besitzvermerke von Bibliotheken in der Bundesrepublik Deutschland, hrsg. von <editor>A. Jammers</editor>, Wiesbaden 1998 (Beiträge aus der Staatsbibliothek zu Berlin – Preußischer Kulturbesitz 6), 114 Nr. 75.</bibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                <index>
                                    <term>Besitzvermerk (neuzeitlich)</term>
                                </index>
                            </index>
                        </p>
                    </provenance>
                    <acquisition>
                        <p>Der Mischband gelangte mit weiteren Drucken aus Helmstedt 1812 in die <rs type="corporate" role="owner_previous" ref="#goettingen_universitaetsbibliothek">Universitätsbibliothek Göttingen</rs> (<stamp>Stempel</stamp>
                            <locus from="1r">1r</locus>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                <index>
                                    <term>Bibliotheksstempel</term>
                                </index>
                            </index> auf dem Fußsteg mit der Aufschrift: <quote xml:lang="la">EX BIBILIOTHECA REGIA ACAD. GEORGIAE AUG.</quote>, vgl. dazu <bibl>Bibliotheksstempel, s. oben, 93f. Nr. 61, hier 93</bibl>) und wurde <date>1815</date>, spätestens <date>1816</date>, nach Wolfenbüttel zurückgegeben, vgl. <ref type="altMs">Göttingen, SUB, BA, Katal. 19</ref>: Catalogus Bibliothecae Universitatis Helmstadiensis Auctorum Class. Gr. et Lat., 52r–53r. Während des Direktorats von <rs type="person" ref="#schoenemann_karl">K. P. C. Schönemann</rs> in der Herzoglichen Bibliothek dürfte der Überlieferungsverbund um <date>1841/42</date> aufgelöst worden sein, da die Handschrift im 1843 von <rs type="person" ref="#thies_theodor">Theodor Thies</rs> erstellten Katalog der Helmstedter Handschriften (<ref type="mss" cRef="ba-i-400">HAB, BA I 400</ref>) auf 38r nachgetragen und die Rolevinck-Inkunabel 1842 als Dublette in die Inkunabelsammlung des Buchdruckers und Verlegers Friedrich Culemann (1811–1886) in Hannover abgegeben wurde, vgl. <ref type="mss" cRef="ba-i-444">HAB, BA I 444</ref>: <quote xml:lang="de">Doubletten Tausch und Verkauf 1841 und 1842</quote>, p. 2: <quote>Wern. Rolevinck fascicul. tempor. Spir. apud P. Drach 1477 fol. (Ausschnitt)</quote>. Zu Culemann vgl. <bibl xml:id="opac_220979170">Incunabeln-Sammlung von F. G. H. Culemann, verzeichnet von <author>C. L. Grotefend</author>, Hannover 1844, 26 Nr. 125</bibl>. Culemann versteigerte den Band mit 730 weiteren Inkunabeln <date>1870</date> bei Sotheby, Wilkinson &amp; Hodge in London, vgl. dazu <bibl xml:id="opac_176128581">
                                <author>K. Ernst</author>, Die Wiegendrucke des Kestner-Museums, neu bearb. und ergänzt von <editor>C. Heusinger</editor>, Hannover 1963 (Bildkataloge des Kestner-Museums 4), XIV</bibl>; <bibl xml:id="opac_1664525297">
                                <author>T. Henke</author>, Sammeln in Hannover. Friedrich Culemann (1811–1886) und seine Sammlung im städtischen Kontext, Hannover 2019 (Hannoversche Studien 18), 128–130 u.ö.</bibl> Alle übrigen Inkunabeln des Mischbandes sind aktuell im Wolfenbütteler Bestand nachweisbar, hier in der ursprünglichen Reihenfolge: <ref type="inkunabeln" cRef="lh-4f-106-1">Lh 4° 106.1</ref> = <bibl>
                                <abbr>GW</abbr>
                                <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/M28893.htm">M28893</ref>
                            </bibl>, <ref type="inkunabeln" cRef="mi-4f-kapsel-1-3s">Mi 4° Kapsel 1 (3)</ref> = <bibl>
                                <abbr>GW</abbr>
                                <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/M49050.htm">M49050</ref>
                            </bibl>, <ref type="inkunabeln" cRef="496-5-1-theol-2f">496.5.1 Theol. 2°</ref> = <bibl>
                                <abbr>GW</abbr>
                                <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/M29625.htm">M29625</ref>
                            </bibl> und <ref type="inkunabeln" cRef="81-10-jur-2f">81.10 Jur. 2°</ref> = <bibl>
                                <abbr>GW</abbr>
                                <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/M24955.htm">M24955</ref>
                            </bibl>. </p>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                            <index>
                                <term>Mischband (aufgelöst)</term>
                            </index>
                        </index>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Drucke, erwähnte</term>
                            <index>
                                <term>Wolfenbüttel, HAB</term>
                                <index>
                                    <term>Inkunabeln</term>
                                    <index>
                                        <term cRef="lh-4f-106-1">Lh 4° 106.1</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </index>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Drucke, erwähnte</term>
                            <index>
                                <term>Wolfenbüttel, HAB</term>
                                <index>
                                    <term>Inkunabeln</term>
                                    <index>
                                        <term cRef="mi-4f-kapsel-1-3s">Mi 4° Kapsel 1 (3)</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </index>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Drucke, erwähnte</term>
                            <index>
                                <term>Wolfenbüttel, HAB</term>
                                <index>
                                    <term>Inkunabeln</term>
                                    <index>
                                        <term cRef="496-5-1-theol-2f">496.5.1 Theol. 2°</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </index>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Drucke, erwähnte</term>
                            <index>
                                <term>Wolfenbüttel, HAB</term>
                                <index>
                                    <term>Inkunabeln</term>
                                    <index>
                                        <term cRef="81-10-jur-2f">81.10 Jur. 2°</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </index>
                        <index indexName="nasa">
                            <term type="author" ref="#werner_rolevinck">Werner Rolevinck</term>
                            <index>
                                <term type="title">Fasciculus temporum (erw.)</term>
                            </index>
                        </index>
                    </acquisition>
                </history>
                <additional>
                    <adminInfo>
                        <recordHist>
                            <source>
                                <bibl>Die mittelalterlichen Helmstedter Handschriften der Herzog August Bibliothek. Teil II: Cod. Guelf. 277 bis 370 Helmst. Mit einem Anhang: Die mittelalterlichen Handschriften und Fragmente der Ehemaligen Universitätsbibliothek Helmstedt, beschrieben von Bertram Lesser. Wiesbaden 2022.</bibl>
                            </source>
                        </recordHist>
                    </adminInfo>
                    <listBibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Heinemann</abbr> Nr. 333.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Lehmann <hi rend="normal">Gerwin van Hameln</hi>
                            </abbr>, 581 Nr. 16.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Butzmann</abbr>, 244 (zum Fragment des VS).</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Gerwin von Hameln</abbr>, 72–74 Nr. V.3.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Haucap-Nass <hi rend="normal">Gerwin von Hameln</hi>
                            </abbr>, 173 Nr. 9, 342.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Lesser <hi rend="normal">Gerwin von Hameln</hi>
                            </abbr>, 87.</bibl>
                    </listBibl>
                </additional>
                <msPart xml:id="_299-2-helmst-I">
                    <msIdentifier>
                        <idno>I</idno>
                    </msIdentifier>
                    <head>
                        <origPlace>Braunschweig</origPlace>
                        <origDate notBefore="1480" notAfter="1490">1480–1490</origDate>
                    </head>
                    <msContents>
                        <textLang mainLang="la"/>
                        <msItem n="1">
                            <locus from="Ir">Ir</locus>
                            <title>Tabula</title>
                            <note>
                                <quote xml:lang="la">Continet hoc volumen: Tractatum de modo praedicandi. M. Alani summam de arte praedicandi. Ovidii Vetulam</quote>. Im <date>19. Jh.</date> hinzugefügt. </note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                <index>
                                    <term>Tabula</term>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="2">
                            <locus from="1r" to="3v">1ra–3vb</locus>
                            <title>Tractatulus de arte faciendi sermones</title>
                            <incipit xml:lang="la">Ars concludendi prima sui divisione dividitur in tres partes. Prima docet themata</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Ars concludendi prima sui divisione dividitur in tres partes. Prima docet themata</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">et bene recordetur. Ad quod valet multum ars et diligencia rememorandi</explicit>
                            <note>Ungedruckt.</note>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Kristeller</abbr> 3, 586;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Caplan <hi rend="normal">Hand-list</hi>
                                    </abbr> 6 Nr. 13, 16 Nr. 76 (jeweils Hs. genannt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Caplan <hi rend="normal">Supplementary Hand-list</hi>
                                    </abbr> 3 Nr. 13 (Hs. genannt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Charland</abbr>, 97 (diese Hs.).</bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Rhetorische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Tractatulus de arte faciendi sermones</term>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Ars praedicandi</term>
                                <index>
                                    <term>Tractatulus de arte faciendi sermones</term>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="3">
                            <locus from="3v" to="4v">3vb–4vb</locus>
                            <title>Tractatulus de modo praedicandi</title>
                            <rubric xml:lang="la">Sequitur alius tractatulus de modo predicandi</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Octo sunt modi predicandi vel dilatandi sermones. Primus modus est ponere oraciones pro nomine</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Octo sunt modi praedicandi vel dilatandi sermones. Primus modus est ponere orationes pro nomine</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">quid faciendum virtutes quid fugiendum vicia quid timendum supplicia quid appetendum vita eterna debet quisque predicare</explicit>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="23-27-aug-4f">Cod. Guelf. 23.27 Aug. 4°</ref>, 232v–234r.</filiation>
                            <note>Ungedruckt.</note>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Caplan <hi rend="normal">Hand-list</hi>
                                    </abbr> 19 Nr. 110 (Hs. fehlt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Caplan <hi rend="normal">Supplementary Hand-list</hi>
                                    </abbr> 16 Nr. 110 (Hs. fehlt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Charland</abbr>, 102f.</bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Rhetorische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Tractatulus de modo praedicandi</term>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Ars praedicandi</term>
                                <index>
                                    <term>Tractatulus de modo praedicandi</term>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="3">
                            <locus from="4v" to="7r">4vb–7rb</locus>
                            <title>Tractatus de modo praedicandi</title>
                            <incipit xml:lang="la">Ad inveniendum diversas vias predicandi nota tria tempora et eorum usum</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Ad inveniendum diversas vias praedicandi nota tria tempora et eorum usum</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">sine pondere verba. Effectum causamque rei voco spiritualis</explicit>
                            <finalRubric xml:lang="la">Explicit tractatus de modo predicandi deo gracias</finalRubric>
                            <filiation>Die drei Traktate in der gleichen Reihenfolge auch im Codex <ref type="altMs">Erfurt, UFB Erfurt/Gotha – UB Erfurt, Dep. Erf. CA 4° 151</ref>, 151v–161v (<bibl>
                                    <abbr>Erfurt</abbr>, 415</bibl>). </filiation>
                            <note>Ungedruckt. </note>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Caplan <hi rend="normal">Hand-list</hi>
                                    </abbr> 17 Nr. 93 (Hs. fehlt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Caplan <hi rend="normal">Supplementary Hand-list</hi>
                                    </abbr> 14 Nr. 93 (Hs. fehlt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Charland</abbr>, 96.</bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Rhetorische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Tractatus de modo praedicandi</term>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Ars praedicandi</term>
                                <index>
                                    <term>Tractatus de modo praedicandi</term>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="5">
                            <locus from="7v" to="42v">7va–42vb</locus>
                            <author ref="#alanus_ab_insulis">Alanus ab Insulis</author>
                            <title>De arte praedicandi</title>
                            <rubric xml:lang="la">Incipit summa Alani magistri monachi De arte predicandi</rubric>
                            <incipit>
                                <ref type="biblical" cRef="Gn_28,12">Vidit Iacob <sic>scolam</sic>
                                    <gap/>
                                </ref>. Scala enim ista est profectus viri catholici qui contexitur ab inicio fidei usque ad consummacionem viri perfecti</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">
                                    <ref type="biblical" cRef="Gn_28,12">Vidit Iacob</ref>. Scala enim ista est profectus viri catholici qui contexitur ab initio fidei usque ad consummationem viri perfecti</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">
                                <ref type="biblical" cRef="Lc_1,33">Et <sic>regne</sic> eius non erit finis</ref> cuius regni nos particeps efficiet Ihesus Cristus qui cum patre et spiritu sancto vivit et regnat per omnia secula seculorum Amen</explicit>
                            <finalRubric xml:lang="la">Explicit summa Magistri Alani monachi de arte predicandi deo gracias</finalRubric>
                            <note>Kapiteleinteilung und Textfassung weichen geringfügig vom Druck ab, das letzte Kapitel fehlt. </note>
                            <filiation>Auszüge in <ref type="mss" cRef="203-helmst">Cod. Guelf. 203 Helmst.</ref>, 215vb–217va; <ref type="mss" cRef="730-helmst">730 Helmst.</ref>, 122r–134v.</filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 210, 109C–195D.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Caplan <hi rend="normal">Hand-list</hi>
                                    </abbr> 36 Nr. 215;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Lage <hi rend="normal">Alain de Lille</hi>
                                    </abbr>, 179 (Hs. genannt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Stegmüller RB</abbr> 951;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Glorieux <hi rend="normal">Faculté</hi>
                                    </abbr>, 71 Nr. 12l;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Bloomfield</abbr> 6457;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>CALMA</abbr> 1, 96 Nr. 2.</bibl>
                            </listBibl>
                            <note> – <locus from="43r" to="47v">43ra–47vb</locus> leer. </note>
                        </msItem>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc form="codex">
                            <supportDesc material="chart">
                                <support>
                                    <p>
                                        <material>Papier</material>
                                    </p>
                                    <p>Wasserzeichen: <watermark>Dreiberg, darüber zweikonturige Stange, darüber zweikonturiges Kreuz</watermark>: <bibl>
                                            <abbr>WZIS</abbr>
                                            <ref type="wzis" cRef="DE1335-PO-151693">DE1335-PO-151693</ref>
                                        </bibl> (<date>1480</date>, zwei weitere Typen nicht nachweisbar).</p>
                                </support>
                                <extent>
                                    <measure type="leavesCount" quantity="47">47 Bl.</measure>
                                    <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                        <height unit="cm" quantity="29.5">29,5</height>
                                        <width unit="cm" quantity="21">21</width>
                                    </dimensions>
                                </extent>
                                <collation>
                                    <formula>3 VI (36). VI–1 (47).</formula> Im 19. Jh. ein Vorsatzbl. hinzugebunden. </collation>
                            </supportDesc>
                            <layoutDesc>
                                <layout columns="2" writtenLines="50 56" ruledLines="0">
                                    <p>
                                        <dimensions type="written" unit="cm">
                                            <height unit="cm" quantity="24">24</height>
                                            <width unit="cm" quantity="15">15</width>
                                        </dimensions>, zweispaltig (Spalten jeweils 6,5 cm breit), 50–56 Zeilen.</p>
                                </layout>
                            </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc hands="1">
                            <handNote script="bastarda textualis" medium="ink" scope="sole">
                                <p>
                                    <term type="script">Bastarda</term>, eine Hand, <term type="script">Textualis</term> als Auszeichnungsschrift. </p>
                            </handNote>
                        </handDesc>
                        <decoDesc>
                            <decoNote type="rubric">
                                <p>
                                    <index indexName="nasa">
                                        <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                        <index>
                                            <term>Repräsentanten</term>
                                        </index>
                                    </index> Allein Bl. 26r rubriziert, sonst z. T. Repräsentanten erkennbar, Raum für Initialen ausgespart.</p>
                            </decoNote>
                        </decoDesc>
                    </physDesc>
                </msPart>
                <msPart xml:id="_299-2-helmst-II">
                    <msIdentifier>
                        <idno>II</idno>
                    </msIdentifier>
                    <head>
                        <origPlace>Braunschweig</origPlace>
                        <origDate notBefore="1466" notAfter="1495">um 1480</origDate>
                    </head>
                    <msContents>
                        <textLang mainLang="la"/>
                        <msItem n="1">
                            <locus from="48r" to="81r">48r–81r</locus>
                            <author ref="#ps-ovidius_naso_publius">Ps.-Ovidius</author>
                            <title>De vetula libri III<note> praefationibus commentoque aucta</note>
                            </title>
                            <note>Im einzelnen sind enthalten: </note>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="48r">48r</locus>
                                <title type="sub">Praefatio Leonis</title>
                                <rubric xml:lang="la">Prefacio seu argumentum Leonis prothonotarii sacri Palacii Bisanthei sub Vathachio principe in librum Publii Ovidii Nasonis de Vetula incipit feliciter</rubric>
                                <quote type="incipit" xml:lang="la">
                                    <lg>
                                        <l>Ovidius Naso Peligni ruris alumnus</l>
                                        <l>Certus ab exilio se iam non posse reverti</l>
                                    </lg>
                                </quote>
                                <quote type="explicit" xml:lang="la">
                                    <lg>
                                        <l>Sed quia nullus eis curavit de referendis</l>
                                        <l>Nec fuit autentim lectus nec habetur in usu.</l>
                                    </lg>
                                </quote>
                                <index indexName="initien">
                                    <term xml:lang="la">Ovidius Naso Peligni ruris alumnus | Certus ab exilio se iam non posse reverti</term>
                                </index>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term type="author" ref="#ps-ovidius_naso_publius">Ps.-Ovidius</term>
                                    <index>
                                        <term type="title">De vetula libri III</term>
                                        <index>
                                            <term>Praefatio Leonis</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="48r">48r</locus>
                                <title type="sub">Commentum in praefatione Leonis</title>
                                <incipit xml:lang="la">Argumentum est sermo brevis perambulans materiam tocius libri continens</incipit>
                                <index indexName="initien">
                                    <term xml:lang="la">Argumentum est sermo brevis perambulans materiam totius libri continens</term>
                                </index>
                                <explicit xml:lang="la">Corduba me genuit Lucanus in suo libro. 'lectus' liber sequens</explicit>
                                <note>Marginaler und interlinearer Kommentar, ungedruckt. </note>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term type="author" ref="#ps-ovidius_naso_publius">Ps.-Ovidius</term>
                                    <index>
                                        <term type="title">De vetula libri III</term>
                                        <index>
                                            <term>Commentum in praefatione Leonis</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="48r">48r</locus>
                                <title type="sub">Praefatio auctoris</title>
                                <rubric xml:lang="la">
                                    <w>P<supplied>ublii</supplied>
                                    </w>
                                    <w>O<supplied>vidii</supplied>
                                    </w>
                                    <w>N<supplied>asonis</supplied>
                                    </w> liber primus de vetula Incipit</rubric>
                                <quote type="incipit" xml:lang="la">
                                    <lg>
                                        <l>Queritur unde michi quod opus processerit istud</l>
                                        <l>Versibus exametris solum nec subduplicarim</l>
                                    </lg>
                                </quote>
                                <quote type="explicit" xml:lang="la">
                                    <lg>
                                        <l>Causa debuerit causatus est evacuari</l>
                                        <l>Versus amatorum proprius Venerisque dicatus.</l>
                                    </lg>
                                </quote>
                                <index indexName="initien">
                                    <term xml:lang="la">Quaeritur unde mihi quod opus processerit istud | Versibus hexametris solum nec subduplicarim</term>
                                </index>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term type="author" ref="#ps-ovidius_naso_publius">Ps.-Ovidius</term>
                                    <index>
                                        <term type="title">De vetula libri III</term>
                                        <index>
                                            <term>Praefatio auctoris</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="48r">48r</locus>
                                <title type="sub">Commentum in praefatione auctoris</title>
                                <incipit xml:lang="la">Hoc est prohemium in librum de vetula in quo ponit racionem quare hic non procedit elegiaco metro</incipit>
                                <index indexName="initien">
                                    <term xml:lang="la">Hoc est prooemium in librum de vetula in quo ponit rationem quare hic non procedit elegiaco metro</term>
                                </index>
                                <explicit xml:lang="la">unde sillaba que brevis est producitur in pede terno</explicit>
                                <note>Marginaler und interlinearer Kommentar, ungedruckt. </note>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term type="author" ref="#ps-ovidius_naso_publius">Ps.-Ovidius</term>
                                    <index>
                                        <term type="title">De vetula libri III</term>
                                        <index>
                                            <term>Commentum in praefatione auctoris</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locusGrp>
                                    <locus from="48r" to="53v">48r–53v</locus>
                                    <locus from="56r" to="81r">56r–81r</locus>
                                </locusGrp>
                                <title type="sub">Textus</title>
                                <quote type="incipit" xml:lang="la">
                                    <lg>
                                        <l>O quam carus erat michi quamque optabilis ille</l>
                                        <l>Femineus sexus sine quo nec vivere posse</l>
                                    </lg>
                                </quote>
                                <quote type="explicit" xml:lang="la">
                                    <lg>
                                        <l>A nobis ipsi sit gloria laudis ab ipso</l>
                                        <l>Gracia sit nobis et mete nescia vita. Amen.</l>
                                    </lg>
                                </quote>
                                <finalRubric xml:lang="la">Publii Ovidii Nasonis de vetula liber explicit feliciter</finalRubric>
                                <index indexName="initien">
                                    <term xml:lang="la">O quam carus erat mihi quamque optabilis ille | Femineus sexus sine quo nec vivere posse</term>
                                </index>
                                <note>Durch den Einschub eines zusätzlichen Doppelbl. ist lib. I in zwei Textgruppen (<locus from="48r" to="53v">48r–53v</locus>: vv. 1–424 mit Tabula, <locus from="56r" to="61v">56r–61v</locus>: vv. 425–818) geteilt. Es folgen (<locus from="61v" to="70v">61v–70v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Publii Nasonis Ovidii De vetula liber secundus</quote> und (<locus from="70v" to="81r">70v–81r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Publii Nasonis Ovidii De vetula liber tercius</quote>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locusGrp>
                                    <locus from="48r" to="53v">48r–53v</locus>
                                    <locus from="56r" to="81r">56r–81r</locus>
                                </locusGrp>
                                <title type="sub">Commentum</title>
                                <incipit xml:lang="la">'Nam sicut'. Paradigma est declinacio a generalitate quadam ad singularitatem</incipit>
                                <index indexName="initien">
                                    <term xml:lang="la">Nam sicut. Paradigma est declinatio a generalitate quadam ad singularitatem</term>
                                </index>
                                <explicit xml:lang="la">eo quod credebant Cristum nasciturum. Recte ut nos modo ob fidem quam confitemur de Christo nato</explicit>
                                <note>Marginaler und interlinearer Kommentar, mit zahlreichen Federzeichnungen von Würfeln, Spielbrettern u.a., wie der Gedichttext geteilt und ungedruckt.</note>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term type="author" ref="#ps-ovidius_naso_publius">Ps.-Ovidius</term>
                                    <index>
                                        <term type="title">De vetula libri III</term>
                                        <index>
                                            <term>Commentum</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                                <note> – Die folgenden zusammengehörigen Texte auf dem Doppelblatt 54r–55v sind im Gegensatz zum übrigen Text nicht rubriziert; das Bifolium wurde offenbar erst nachträglich in die Lage eingebunden, so dass der Text des ersten Buches geteilt ist: </note>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="54r">54r</locus>
                                <title type="sub">Epistula glossatoris</title>
                                <rubric xml:lang="la">Hanc michi introductionem scribi feci non ex Leonis sed alterius correctura</rubric>
                                <incipit xml:lang="la">Dicit expositor huius libri salutacione premissa: Predecessor noster dignus memoria sempiterna principi condolens qui seductus a quodam pseudophilosopho corruperat fidem suam</incipit>
                                <index indexName="initien">
                                    <term xml:lang="la">Dicit expositor huius libri salutatione praemissa: Praedecessor noster dignus memoria sempiterna principi condolens qui seductus a quodam pseudophilosopho corruperat fidem suam</term>
                                </index>
                                <explicit xml:lang="la">quod multis principum necessaria huiusmodi medicina</explicit>
                                <note>Nur in dieser Hs. überliefert. </note>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term type="author" ref="#ps-ovidius_naso_publius">Ps.-Ovidius</term>
                                    <index>
                                        <term type="title">De vetula libri III</term>
                                        <index>
                                            <term>Epistula glossatoris</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="54r">54r</locus>
                                <title type="sub">Introitus</title>
                                <incipit xml:lang="la">Introitus in librum Ovidii Nasonis Pelignensis de vetula promulgatum a Leone protonotario</incipit>
                                <index indexName="initien">
                                    <term xml:lang="la">Introitus in librum Ovidii Nasonis Pelignensis de vetula promulgatum a Leone protonotario</term>
                                </index>
                                <explicit xml:lang="la">quod Armenici nec latinam linguam intelligunt nec apud se interpretes huius tunc habebant</explicit>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term type="author" ref="#ps-ovidius_naso_publius">Ps.-Ovidius</term>
                                    <index>
                                        <term type="title">De vetula libri III</term>
                                        <index>
                                            <term>Introitus</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="54r" to="55v">54r–55v</locus>
                                <title type="sub">Accessus 'Capta Troia'</title>
                                <incipit xml:lang="la">In librorum iniciis septem solent inquiri que ad causas quatuor reducuntur</incipit>
                                <index indexName="initien">
                                    <term xml:lang="la">In librorum initiis septem solent inquiri quae ad causas quattuor reducuntur</term>
                                </index>
                                <explicit xml:lang="la">in laude illius virginis terminat librum suum. Deo gracias</explicit>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term type="author" ref="#ps-ovidius_naso_publius">Ps.-Ovidius</term>
                                    <index>
                                        <term type="title">De vetula libri III</term>
                                        <index>
                                            <term>Accessus 'Capta Troia'</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Accessus ad auctores</term>
                                    <index>
                                        <term>ad libros III de vetula 'Capta Troia'</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <note>(<locus from="56r" to="81v">56r–81v</locus>) folgen nach diesem Einschub der Schluss des ersten Buches sowie die Bücher II und III  jeweils mit Kommentar (s. oben). </note>
                            </msItem>
                            <filiation>Ohne Kommentierung in <ref type="mss" cRef="82-7-aug-2f">Cod. Guelf. 82.7 Aug. 2°</ref>, davon unvollständige Abschrift in <ref type="mss" cRef="86-3-extrav">Cod. Guelf. 86.3 Extrav.</ref>, 331r–347v und 349r–357v, ein Fragment in <ref type="mss" cRef="76-3-extrav">Cod. Guelf. 76.3 Extrav.</ref>, 25r–33v. </filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl xml:id="opac_189622636">
                                    <author>P. Klopsch</author>, Pseudo-Ovidius De vetula: Untersuchungen und Text, Leiden/Köln 1967 (Mittellateinische Studien und Texte 2), 193–210, 289f., 193, 279–287, 210–278 (in der Abfolge der Einzelstücke, mit dieser Hs., 167 genannt, Sigle H);</bibl>
                                <bibl xml:id="gbv_187229929">The Pseudo-Ovidian De vetula. Text, introduction, and notes by <editor>D. M. Robathan</editor>, Amsterdam 1968, 41–46, 49–138 (28, 34 Hs. genannt).</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Walther I</abbr> 13546;</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>D. M. Robathan</author>, Introduction to the Pseudo-Ovidian <hi rend="font-style:italic">De Vetula</hi>, in: Transactions and Proceedings of the American Philological Association 88 (1957), 197–207 (207 Hs. genannt);</bibl>
                                <bibl xml:id="opac_129075221">
                                    <author>B. Löfstedt</author>, Zu "De vetula", in: Mittellateinisches Jahrbuch 28/1 (1993), 91–100;</bibl>
                                <bibl xml:id="opac_327815280">
                                    <author>D. R. Bellhouse</author>, De Vetula: A Medieval Manuscript Containing Probability Calculations, in: International Statistical Review 68/2 (2000), 123–136;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Coulson</abbr>, 63f. Nr. 167, 97–99 Nr. 318, 116f. Nr. 400 (jeweils Hs. genannt).</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="2">
                            <locus from="81r">81r</locus>
                            <author ref="#henricus_bogerius">Henricus Bogerius</author>
                            <title>De auctore libri quem 'De vetula' inscribunt opinio</title>
                            <rubric xml:lang="la">Hec Henricus B. de Hoxaria</rubric>
                            <quote type="incipit" xml:lang="la">
                                <lg>
                                    <l>Quis fueris miror operis scius editor huius</l>
                                    <l>Te vix autorem Naso fuisse reor</l>
                                </lg>
                            </quote>
                            <quote type="explicit" xml:lang="la">
                                <lg>
                                    <l>Gloria sit patri nato cum pneumate sacro</l>
                                    <l>Gracia lectori quam reor autor habet. Amen.</l>
                                </lg>
                            </quote>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Quis fueris miror operis scius editor huius | Te vix auctorem Naso fuisse reor</term>
                            </index>
                            <note>Hexameter und Pentameter jedes Distichons stehen nebeneinander, vom Kommentator hinzugefügt.</note>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="58-6-aug-2f">Cod. Guelf. 58.6 Aug. 2°</ref>, 58va–b; davon Abschrift in <ref type="mss" cRef="86-3-extrav">Cod. Guelf. 86.3 Extrav.</ref>, 348r–v.</filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl xml:id="opac_567539555">Etherologium eximii et disertissimi viri domini et magistri Hinrici Boger…, Rostock 1506 (<abbr>VD16</abbr>
                                    <ref target="http://gateway-bayern.de/VD16+ZV+2222">ZV 2222</ref>), 126v–127r;</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>Klopsch</author> (s. oben), 287f. (nach dieser Hs.).</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Walther I</abbr> 16062;</bibl>
                                <bibl xml:id="opac_158811100">
                                    <author>W. Maaz</author>, Henricus Boger (vor 1450–1505) – ein Beitrag zur "Vetula"-Rezeption, in: Festschrift für Paul Klopsch, hrsg. von <editor>U. Kindermann</editor>, Göppingen 1988 (Göppinger Arbeiten zur Germanistik 492), 345–358 (356 Hs. genannt);</bibl>
                                <bibl xml:id="opac_396545009">Deutscher Humanismus 1480–1520. Verfasserlexikon, hrsg. von <editor>F. J. Worstbrock</editor>, Bd. 1, Berlin, New York 2005, 217–225 (222 Hs. genannt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>BBL 1</abbr>, 95;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>CALMA</abbr> 5, 361 Nr. 1.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="81v">81v</locus>
                            <title>De heroibus heroidibusque quibusdam</title>
                            <incipit xml:lang="la">Yphis dilexit <sic>Maxareten</sic> virginem quem cum sibi non consentiret ante virginis hostium se suspendit quapropter dii indignantes ipsam in saxeam imaginem mutarunt
                     </incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Iphis dilexit Anaxareten virginem quem cum sibi non consentiret ante virginis ostium se suspendit quapropter dii indignantes ipsam in saxeam imaginem mutarunt</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">et in ignem misso Meleager mortuus est secundum parcarum sentenciam. Mater igitur <gap reason="omitted"/> diis disponentibus in furiam versa interiit</explicit>
                            <note>Das Stück enthält folgende Summarien antiker Mythen: Iphis und Anaxarete (Ov. met. 14,698sq.), Pyramus und Thisbe (Ov. met. 4,55sq.), Mars und Venus (Ov. ars 2,560sq., zitiert ars 2,582), Venus und Cupido (Petr. Berch. ov. moral. 1,5), Telephos (Ov. met. 12,712sq.), Phyllis und Demophoon (Ov. epist. 2,1sq., zitiert Theodul. 109sq.), Medea und Iason (Ov. met. 7,1sq.), Dido und Aeneas (Verg. aen. 1,657sq.), Tereus und Prokne (Ov. met. 6,412sq.), Minos und Pasiphae (Ov. ars 1,295sq., zitiert ars 1,322), Hippolytus (Ov. met. 15,479sq., zitiert Theodul. 125sq.), Urteil des Paris (Petr. Berch. ov. moral. 12,2), Nisus und Scylla (Ov. met. 8,1sq.), Nessos (Ov. met. 9,98sq.), Myrrha (Ov. met. 10,298sq.), Aegisthus (Hyg. fab. 117sq.), Phineus (Ov. met. 7,1sq., zitiert Ov. ars 1,339), Achilleus und Briseis (zitiert Ilias lat. 78sq.), Cupido (Ov. rem. 551sq., zitiert rem. 551–554), Palinurus (Verg. aen. 5,813sq.), Orestes (Hygin. fab. 121sq.) sowie Meleager (Ov. met. 8,260sq.). Für die aus den "Metamorphosen" entlehnten Passagen wurde nicht nur Ovids Dichtung, sondern auch der "Ovidius moralisatus" des Petrus Berchorius benutzt, hier vergl. mit der Ausgabe <bibl xml:id="gbv_142177377">Metamorphosis Ovidiana moraliter a magistro Thoma Walleys Anglico <gap/> explanata, Parisiis in aedibus Ascensianis 1511</bibl>. Die Sammlung wurde vermutlich zu Unterrichtszwecken angelegt und ist in dieser Form ungedruckt. </note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Nessos (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Myrrha (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Aegisthus (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Phineus (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Achilleus (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Briseis (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Palinurus (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Orestes (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Meleager (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Iphis (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Anaxarete (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Pyramus (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Thisbe (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Mars (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Venus (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Cupido (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Telephos (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Phyllis (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Demophoon (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Iason (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Medea (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Dido (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Aeneas (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Tereus (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Prokne (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Minos (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Pasiphae (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Hippolytus (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Paris (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Nisus (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Scylla (mytholog. Gestalt)</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#ovidius_naso_publius">Ovidius Naso, Publius</term>
                                <index>
                                    <term type="title">Metamorphoseon libri XV (zit.)</term>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#ovidius_naso_publius">Ovidius Naso, Publius</term>
                                <index>
                                    <term type="title">Heroides</term>
                                    <index>
                                        <term>(zit.)</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#ovidius_naso_publius">Ovidius Naso, Publius</term>
                                <index>
                                    <term type="title">De remediis amoris</term>
                                    <index>
                                        <term>(Bearb.)</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#ovidius_naso_publius">Ovidius Naso, Publius</term>
                                <index>
                                    <term type="title">De arte amatoria libri III</term>
                                    <index>
                                        <term>(zit.)</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#vergilius_maro_publius">Vergilius Maro, Publius</term>
                                <index>
                                    <term type="title">Aeneidos libri XII</term>
                                    <index>
                                        <term>(zit.)</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#petrus_berchorius">Petrus Berchorius</term>
                                <index>
                                    <term type="title">Ovidius moralisatus (zit.)</term>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#hyginus_mythographus">Hyginus Mythographus</term>
                                <index>
                                    <term type="title">Fabulae (zit.)</term>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#theodulus_italus">Theodulus Italus</term>
                                <index>
                                    <term type="title">Ecloga (zit.)</term>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc form="codex">
                            <supportDesc material="chart">
                                <support>
                                    <p>
                                        <material>Papier</material>
                                    </p>
                                    <p>Wasserzeichen: <watermark>Dreiberg, darüber zweikonturige Stange, darüber zweikonturiges Kreuz</watermark>: <bibl>
                                            <abbr>WZIS</abbr>
                                            <ref type="wzis" cRef="DE9150-PO-151584">DE9150-PO-151584</ref>
                                        </bibl> (<date>1477</date>, zwei weitere Typen nicht nachweisbar). <watermark>Ochsenkopf mit Augen, darüber zweikonturige Stange, darüber zweikonturiges Kreuz, darüber Blume</watermark>: <bibl>
                                            <abbr>WZIS</abbr>
                                            <ref type="wzis" cRef="DE9150-PO-68962">DE9150-PO-68962</ref>
                                        </bibl> (<date>1476</date>), <bibl>
                                            <ref type="wzis" cRef="DE6405-PO-68970">DE6405-PO-68970</ref>
                                        </bibl> (<date>1478</date>). <watermark>Ochsenkopf mit Augen, darüber einkonturige Stange, darüber Blume, darunter Beizeichen – Marke aus Schaft und Dreieck</watermark> (nicht nachweisbar). </p>
                                </support>
                                <extent>
                                    <measure type="leavesCount" quantity="34">34 Bl.</measure>
                                    <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                        <height unit="cm" quantity="29.5">29,5</height>
                                        <width unit="cm" quantity="21">21</width>
                                    </dimensions>
                                </extent>
                                <collation>
                                    <formula>VII (61). VI (73). IV (81). </formula>
                                </collation>
                            </supportDesc>
                            <layoutDesc>
                                <layout columns="1 2" writtenLines="38 40" ruledLines="0">
                                    <p>
                                        <dimensions type="written" unit="cm">
                                            <height unit="cm" quantity="26">26</height>
                                            <width unit="cm" quantity="19">8–19</width>
                                        </dimensions>, ein- und zweispaltig (Prosaabschnitte einspaltig, Verse mit ca. 11 cm breiter Text- und 6–7 cm breiter marginaler Kommentarspalte), 38–40 Zeilen.</p>
                                </layout>
                            </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc hands="1">
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                                <p>
                                    <term type="script">Bastarda</term>, eine Hand. <index indexName="nasa">
                                        <term>Schriftarten</term>
                                        <index>
                                            <term>Gotische Schriften</term>
                                            <index>
                                                <term>Bastarda</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </p>
                            </handNote>
                        </handDesc>
                        <decoDesc>
                            <decoNote type="rubric">
                                <p>
                                    <locusGrp>
                                        <locus from="48r" to="53v">48r–53v</locus>
                                        <locus from="56r" to="60r">56r–60r</locus>
                                        <locus from="77v" to="53v">77v–78r</locus>
                                        <locus from="81v">81v</locus>
                                    </locusGrp> rubriziert, sonst Raum für Lombarden ausgespart.</p>
                            </decoNote>
                        </decoDesc>
                    </physDesc>
                </msPart>
            </msDesc>
        </body>
    </text>
</TEI>