<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="de" xml:id="HAB_mss_304-helmst_tei-msDesc_Lesser">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>Beschreibung von Cod. Guelf. 304 Helmst. (Die mittelalterlichen Helmstedter Handschriften der Herzog August Bibliothek. Teil II: Cod. Guelf. 277 bis 370 Helmst. Mit einem Anhang: Die mittelalterlichen Handschriften und Fragmente der Ehemaligen Universitätsbibliothek Helmstedt, beschrieben von Bertram Lesser. Wiesbaden 2022.)</title>
                <respStmt>
                    <resp>Beschrieben von </resp>
                    <name type="person">Bertram Lesser</name>
                </respStmt>
                <funder>Gefördert durch die <orgName key="DFG">Deutsche Forschungsgemeinschaft</orgName> im Rahmen des Programms "Erschließung und Digitalisierung handschriftlicher und gedruckter Überlieferung"</funder>
            </titleStmt>
            <editionStmt>
                <edition>Elektronische Ausgabe nach TEI P5</edition>
                <respStmt>
                    <resp>TEI-P5 konforme Kodierung durch </resp>
                    <name type="person">Bertram Lesser</name>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                </respStmt>
            </editionStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                    <ptr target="http://www.hab.de"/>
                </publisher>
                <date type="issued" when="2011"/>
                <date type="digitised" when="2020-05-15"/>
                <distributor>Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</distributor>
                <availability status="restricted">
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/de/">
                        <p>Dieses Dokument steht unter einer Creative Commons Namensnennung-Weitergabe unter gleichen Bedingungen 3.0 Deutschland Lizenz (CC BY-SA).</p>
                        <p>Für die Nutzung weiterer Daten wie Digitalisaten gelten gegebenenfalls andere Lizenzen. Vgl. die <ref target="http://diglib.hab.de/?link=012">Nutzungshinweise</ref> der Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel.</p>
                    </licence>
                </availability>
                <pubPlace>
                    <ptr type="purl" target="http://diglib.hab.de/mss/304-helmst/start.htm"/>
                    <ptr type="thumbnailForPresentations" target="http://diglib.hab.de/mss/304-helmst/thumbs/00001.jpg"/>
                </pubPlace>
            <!--<idno type="URN">urn:nbn:de:gbv:23-mss/304-helmst3</idno>-->
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <p>Neu katalogisiert durch <name type="person">Bertram Lesser</name>.</p>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <encodingDesc>
            <projectDesc>
                <p>Beschreibung erstellt im Rahmen des Projektes <name type="project" subtype="cataloguing">Katalogisierung der mittelalterlichen Helmstedter Handschriften <name type="project" subtype="part">Teil II</name>
                    </name>.</p>
            </projectDesc>
        </encodingDesc>
        <revisionDesc>
            <change who="schassan" when="2019-08-20">Manuscripta Mediaevalia Objektnummer hinzugefügt.</change>
            <change who="schassan" when="2015-09-04">Normdaten ergänzt bzw. korrigiert.</change>
            <change who="lesser" when="2023-01-15">Überarbeitung abgeschlossen; gleicher Stand wie im gedruckten Katalog.</change>
        </revisionDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <msDesc xml:id="mss_304-helmst_tei-msDesc_Lesser" xml:lang="de">
                <msIdentifier>
                    <settlement>Wolfenbüttel</settlement>
                    <repository rend="HAB">Herzog August Bibliothek</repository>
                    <collection>Helmstedter Handschriften</collection>
                    <idno sortKey="wf_hab_helmst-0304">Cod. Guelf. 304 Helmst.</idno>
                    <altIdentifier type="catalog">
                        <collection>Heinemann-Nr.</collection>
                        <idno sortKey="heinemann-0338">338</idno>
                    </altIdentifier>
                    <altIdentifier type="catalog">
                        <collection>Manuscripta Mediaevalia Objektnummer</collection>
                        <idno>32412170,T</idno>
                    </altIdentifier>
                </msIdentifier>
                <head>
                    <title>Cicero. Aeschines Orator. Demosthenes. Laurentius Valla. Johannes Gaufridi</title>
                    <origPlace>Nordfrankreich</origPlace>
                    <origDate notBefore="1441" notAfter="1460">15. Jh., Mitte</origDate>
                </head>
                <msContents>
                    <textLang mainLang="la"/>
                    <msItem n="1">
                        <locus from="1r">1r</locus>
                        <author cert="medium" ref="#guilelmus_malmesburiensis">Guilelmus Malmesburiensis</author>
                        <title>Accessus ad orationes Philippicas</title>
                        <incipit xml:lang="la">Demosthenes fuit Atheniensis orator trecentis annis ante Tullium sicut idem Tullius in fine secundi libri de divinacione dicit</incipit>
                        <index indexName="initien">
                            <term xml:lang="la">Demosthenes fuit Atheniensis orator trecentis annis ante Tullium sicut idem Tullius in fine secundi libri de divinatione dicit</term>
                        </index>
                        <explicit xml:lang="la">uterque Philippicis suis occisus est Demosthenes a Philippo Tullius ab Anthonio. Unde Juvenalis: <ref type="classical" cRef="Iuv._sat._10,114–132">Eloquium ac famam Demosthenis aut Ciceronis <gap/> Incude et luteo Vulchano ad rethora misit</ref>
                        </explicit>
                        <finalRubric xml:lang="la">Expliciunt versus Iuvenalis</finalRubric>
                        <note> Vers 119 ist nachgetragen; die vielfache Zuschreibung an William von Malmesbury ist nicht ganz sicher.</note>
                        <filiation>Mit identischem Incipit, Explicit und Schlussrubrik in Brüssel, BR, 14492, <locus from="81r">81r</locus>
                      und Cambridge, UL, Dd.13.2, <locus from="197r">197r</locus>
                      (zu beiden s. oben).</filiation>
                        <listBibl>
                            <head>Druck</head>
                            <bibl>
                                <author>R. M. Thomson</author> The reading of William of Malmesbury, in: Revue Bénédictine 85 (1975), 362–402, bes. 372–377, Text 374;</bibl>
                            <bibl xml:id="opac_013671758">
                                <author>Ders.</author>, William of Malmesbury, Woodbridge 1987, 52f.</bibl>
                        </listBibl>
                        <listBibl>
                            <head>Literatur</head>
                            <bibl>
                                <abbr>Reynolds</abbr>, 77 und 80f.;</bibl>
                            <bibl>
                                <author>M. D. Reeve</author>, Cicero's life and death in manuscripts preserved in Spain, in: Ciceroniana NS 12 (2006), 93–97 (95f. Textabdruck nach der Cambridger Hs.).</bibl>
                        </listBibl>
                    </msItem>
                    <msItem n="2">
                        <locus from="1v" to="190r">1v–190r</locus>
                        <title>M. Tullii Ciceronis Orationes</title>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="1v" to="5v">1v–5v</locus>
                            <title type="sub">Oratio Philippica I</title>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term sortKey="philippica_01">Philippica I</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="6r" to="19r">6r–19r</locus>
                            <title type="sub">Oratio Philippica II</title>
                            <finalRubric xml:lang="la">M. Tulii Ciceronis in senatu quam habuit ante diem XIII kalendas Octobris Philippica secunda finit</finalRubric>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term sortKey="philippica_02">Philippica II</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="19r" to="23v">19r–23v</locus>
                            <title type="sub">Oratio Philippica III</title>
                            <rubric xml:lang="la">Incipit liber tercius Philippicarum. Philippica tertia</rubric>
                            <finalRubric xml:lang="la">Explicit <sic>quartus</sic>
                            </finalRubric>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term sortKey="philippica_03">Philippica III</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="24r" to="25v">24r–25v</locus>
                            <title type="sub">Oratio Philippica IV</title>
                            <rubric xml:lang="la">
                                <sic>Quintus</sic> incipit feliciter. Philippica quarta ista oratio habita est ad populum eodem die id est XIII kalendas Januarii</rubric>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term sortKey="philippica_04">Philippica IV</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="25v">25v</locus>
                            <title type="sub">De C. Octavio nota</title>
                            <incipit xml:lang="la">Cesar adolescens quem tociens nominat Tullius in duabus extremis Philippicis</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Caesar adolescens quem totiens nominat Tullius in duabus extremis Philippicis</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">postea Antonio permiserit ad confirmandam inter se in posterum pacem</explicit>
                            <filiation>Im gleichen Kontext auch in der bereits gen. Hs. Brüssel, BR, 14492 überliefert.</filiation>
                            <note>Ungedruckt.</note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Historiographische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Nota</term>
                                    <index>
                                        <term>de C. Octavio</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="26r" to="29v">26r–29v</locus>
                            <title type="sub">Orationes Philippicae V et VI</title>
                            <rubric xml:lang="la">
                                <sic>VI Phillippica</sic> Philippica quinta</rubric>
                            <note>Beide Reden sind auf Bl. <locus from="29v">29v</locus> mitten im Satz folgendermaßen zusammengefügt: <quote xml:lang="la">
                                    <gap reason="omitted"/>
                                    <ref type="classical" cRef="Phil._5,31">Quamobrem patres conscripti legatorum mentionem quam</ref>
                                    <ref type="classical" cRef="Phil._6,18">
                                        <sic>vidit an</sic> quanta nunc vestrum est unum sentitis omnes unum studetis M Antonii conatum avertere</ref>
                                    <gap reason="omitted"/>
                                </quote> Der Schluss der 5. und ein Großteil der 6. Philippica fehlen.</note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term sortKey="philippica_05">Philippica V</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term sortKey="philippica_06">Philippica VI</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="29v" to="32v">29v–32v</locus>
                            <title type="sub">Oratio Philippica VII</title>
                            <rubric xml:lang="la">Philippica septima</rubric>
                            <finalRubric xml:lang="la">Liber septimus explicit</finalRubric>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term sortKey="philippica_07">Philippica VII</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="33r" to="36v">33r–36v</locus>
                            <title type="sub">Oratio Philippica VIII</title>
                            <finalRubric xml:lang="la">Explicit octavus</finalRubric>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term sortKey="philippica_08">Philippica VIII</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="36v" to="38v">36v–38v</locus>
                            <title type="sub">Oratio Philippica IX</title>
                            <rubric xml:lang="la">Incipit nonus</rubric>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term sortKey="philippica_09">Philippica IX</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="38v" to="41v">38v–41v</locus>
                            <title type="sub">Oratio Philippica X</title>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term sortKey="philippica_10">Philippica X</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="42r" to="47r">42r–47r</locus>
                            <title type="sub">Oratio Philippica XI</title>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term sortKey="philippica_11">Philippica XI</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="47r" to="51r">47r–51r</locus>
                            <title type="sub">Oratio Philippica XII</title>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term sortKey="philippica_12">Philippica XII</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="51r" to="58r">51r–58r</locus>
                            <title type="sub">Oratio Philippica XIII</title>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term sortKey="philippica_13">Philippica XIII</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="58r" to="62v">58r–62v</locus>
                            <title type="sub">Oratio Philippica XIV</title>
                            <finalRubric xml:lang="la">Liber XIIII et ultimus Philippicarum explicit</finalRubric>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="2-gud-lat">Cod. Guelf. 2 Gud. lat.</ref>, 212ra–224rb (Phil. 1,1–5,16); <ref type="mss" cRef="278-gud-lat">278 Gud. lat.</ref>, 1v–80v (Phil. 1,1–13,9).</filiation>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius" sortKey="14">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term sortKey="philippica_14">Philippica XIV</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="62v" to="73v">62v–73v</locus>
                            <title type="sub">Pro P. Cornelio Sulla</title>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>pro P. Cornelio Sulla</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="74r" to="77r">74r–77r</locus>
                            <title type="sub">Pro M. Marcello</title>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="2-gud-lat">Cod. Guelf. 2 Gud. lat.</ref>, 153ra–154va; <ref type="mss" cRef="17-21-2-aug-4f">17.21.2 Aug. 4°</ref>, 122r–129r; <ref type="mss" cRef="24-5-aug-4f">24.5 Aug. 4°</ref>, 1r–8r.</filiation>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>pro M. Marcello</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="77v" to="91r">77v–81r</locus>
                            <title type="sub">Pro Q. Ligario</title>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="2-gud-lat">Cod. Guelf. 2 Gud. lat.</ref>, 154va–156va.</filiation>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>pro Q. Ligario</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="81v" to="86r">81v–86r</locus>
                            <title type="sub">Pro rege Deiotaro</title>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="2-gud-lat">Cod. Guelf. 2 Gud. lat.</ref>, 156va–158vb; <ref type="mss" cRef="335-gud-lat">335 Gud. lat.</ref>, 30v–37v (unvollständig, 1–9).</filiation>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>pro rege Deiotaro</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="86r" to="89v">86r–89v</locus>
                            <title type="sub">Post reditum ad Quirites</title>
                            <finalRubric xml:lang="la">M. Tullii Ciceronis cum populo gratias egit explicit</finalRubric>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="68-gud-lat">Cod. Guelf. 68 Gud. lat.</ref>, 41v–46v.</filiation>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>post reditum ad Quirites</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="89v" to="107r">89v–107r</locus>
                            <title type="sub">Pro domo sua</title>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="68-gud-lat">Cod. Guelf. 68 Gud. lat.</ref>, 137v–163r.</filiation>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>pro domo sua</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="107r" to="126r">107r–126r</locus>
                            <title type="sub">Pro P. Sestio</title>
                            <note>
                                <locus from="107r">107r</locus> in marg: <quote xml:lang="la">Oratio qua Cicero defendit Sestium accusatum de vi.</quote>
                            </note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>pro P. Sestio</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="126r" to="131r">126r–131r</locus>
                            <title type="sub">In P. Vatinium testem interrogatio</title>
                            <note>
                                <locus from="126r">126r</locus> in marg: <quote xml:lang="la">Ista oratio quam contra Vatinium edidit tota procedit per interrogationes.</quote>
                            </note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>in  P. Vatinium testem interrogatio</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="131r" to="137r">131r–137r</locus>
                            <title type="sub">De provinciis consularibus</title>
                            <note>
                                <locus from="131r">131r</locus> auf dem Fußsteg: <quote xml:lang="la">Sequens oratio qua Cicero persuadet in senatu et Cesari permittatur et non auferatur provincia Gallica principaliter est deliberativa.</quote>
                            </note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>de provinciis consularibus</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="137r" to="146r">137r–146r</locus>
                            <title type="sub">De haruspicum responso</title>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>de haruspicum responso</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="146r" to="165v">146r–153v</locus>
                            <title type="sub">Pro L. Cornelio Balbo</title>
                            <note>
                                <locus from="146r">146r</locus> Notiz: <quote xml:lang="la">Quidam conabatur L. Cornelium natum in civitate Gaditana privare civitate id est Burgesia romana quam eidem L. Cornelio Pompeius contulerat contra quem Cicero utitur hac ratione ostendens eum civitatem retinere debere.</quote>
                            </note>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="68-gud-lat">Cod. Guelf. 68 Gud. lat.</ref>, 1r–11v.</filiation>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>pro L. Cornelio Balbo</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="153v" to="163v">153v–163v</locus>
                            <title type="sub">Pro M. Caelio</title>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>pro M. Caelio</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="163v" to="175v">163v–175v</locus>
                            <title type="sub">Pro L. Murena</title>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="68-gud-lat">Cod. Guelf. 68 Gud. lat.</ref>, 72v–95r.</filiation>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>pro L. Murena</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="175v" to="190r">175v–190r</locus>
                            <title type="sub">Pro Sex. Roscio Amerino</title>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="68-gud-lat">Cod. Guelf. 68 Gud. lat.</ref>, 46v–72v.</filiation>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>pro Sex. Roscio Amerino</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                    </msItem>
                    <msItem n="3">
                        <locus from="190r" to="191r">190r–191r</locus>
                        <author ref="#ps-sallustius_crispus_gaius">Ps.-Sallustius</author>
                        <title>In M. Tullium Ciceronem invectiva</title>
                        <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="2-gud-lat">Cod. Guelf. 2 Gud. lat.</ref>, 158vb–159rb; <ref type="mss" cRef="154-gud-lat">154 Gud. lat.</ref>, 198r–v; <ref type="mss" cRef="335-gud-lat">335 Gud. lat.</ref>, 43r–46v.</filiation>
                        <listBibl>
                            <head>Druck</head>
                            <bibl xml:id="ppn_591387077">
                                <author>A. A. Novokhatko</author>, The Invectives of Sallust and Cicero. Critical Edition with Introduction, Translation, and Commentary, Berlin 2009 (Sozomena 6), 150–162.</bibl>
                        </listBibl>
                    </msItem>
                    <msItem n="4">
                        <locus from="191r" to="193v">191r–193v</locus>
                        <author ref="#ps-cicero_marcus_tullius">Ps.-Cicero</author>
                        <title>In C. Sallustium Crispum invectiva</title>
                        <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="2-gud-lat">Cod. Guelf. 2 Gud. lat.</ref>, 159rb–160rb; <ref type="mss" cRef="154-gud-lat">154 Gud. lat.</ref>, 198v–200r (unvollständig); <ref type="mss" cRef="335-gud-lat">335 Gud. lat.</ref>, 46v–54r.</filiation>
                        <listBibl>
                            <head>Druck</head>
                            <bibl>
                                <author>Novokhatko</author> The Invectives (s. oben), 164–190.</bibl>
                        </listBibl>
                    </msItem>
                    <msItem n="5">
                        <locus from="193v" to="213r">193v–213r</locus>
                        <title>M. Tullii Ciceronis Orationes</title>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="193v" to="202v">193v–202v</locus>
                            <title type="sub">Pro P. Quinctio</title>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>pro P. Quinctio</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <note>
                                <locus from="195r">195r</locus> zwei Zeilen ohne Textverlust freigelassen.</note>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="202v" to="213r">202v–213r</locus>
                            <title type="sub">Pro L. Valerio Flacco</title>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="68-gud-lat">Cod. Guelf. 68 Gud. lat.</ref>, 12r–29r.</filiation>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>pro L. Valerio Flacco</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                    </msItem>
                    <msItem n="6">
                        <locus from="213r" to="232v">213r–232v</locus>
                        <author ref="#aeschines_orator">Aeschines Orator</author>
                        <title>Oratio in Ctesiphontem<note> interprete <rs type="person" role="translator" ref="#leonardus_brunus_aretinus">Leonardo Bruno Aretino</rs>
                            </note>
                        </title>
                        <rubric xml:lang="la">Oratio Eschinis clarissima contra Ctisiphontem et Demostenem de greco in latinum translata a Leonardo Aretino</rubric>
                        <incipit xml:lang="la">Quanti conatus parentur viri Athenienses ad hoc iudicium oppugnandum quantisque precibus nitantur quidam circa forum ne iusta et consueta in civitate fiant videtis</incipit>
                        <index indexName="initien">
                            <term xml:lang="la">Quanti conatus parentur viri Athenienses ad hoc iudicium oppugnandum</term>
                        </index>
                        <explicit xml:lang="la">dixi ut volui si minus ut potui vos autem ex dictis et omissis pro re publica decernatis</explicit>
                        <finalRubric xml:lang="la">Eschinis oratio clarissima contra Ctesiphontem et Demosthenem explicit de greco in latinum translata a Leonardo Aretino</finalRubric>
                        <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="12-12-aug-4f">Cod. Guelf. 12.12 Aug. 4°</ref>, 5v–30r.</filiation>
                        <listBibl>
                            <head>Druck (unter den Werken Ciceros)</head>
                            <bibl>
                                <abbr>GW</abbr>
                                <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW06750.htm">6750</ref>, <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW06752.htm">6752</ref>, <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW06753.htm">6753</ref>, <ref target="http://diglib.hab.de/inkunabeln/5-2-rhet-2f/start.htm?image=00350">
                                    <hi rend="normal">CLXXIIv</hi>
                                </ref>–<ref target="http://diglib.hab.de/inkunabeln/5-2-rhet-2f/start.htm?image=00365">
                                    <hi rend="normal">CLXXXr</hi>
                                </ref> (vergl.).</bibl>
                        </listBibl>
                        <listBibl>
                            <head>Literatur</head>
                            <bibl xml:id="opac_236018345">
                                <author>J. Hankins</author>, Repertorium Brunianum, Bd. 1: A Handlist of Manuscripts, Roma 1997 (Fonti per la storia dell'Italia medievale. Subsidia 5,1), 224 Nr. 3110 (diese Hs.).</bibl>
                        </listBibl>
                    </msItem>
                    <msItem n="7">
                        <locus from="232v" to="251v">232v–251v</locus>
                        <author ref="#demosthenes">Demosthenes</author>
                        <title>Oratio pro Ctesiphonte<note> interprete <rs type="person" role="translator" ref="#leonardus_brunus_aretinus">Leonardo Bruno Aretino</rs>
                            </note>
                        </title>
                        <rubric xml:lang="la">Demosthenis oratio clarissima ad precedentem responsiva sequitur translata ab eodem</rubric>
                        <incipit xml:lang="la">Primum quidem viri Athenienses deos atque deas omnes precor ut quantum benivolentie ipse semper habui</incipit>
                        <index indexName="initien">
                            <term xml:lang="la">Primum quidem viri Athenienses deos atque deas omnes precor ut quantum benivolentiae ipsae semper habui</term>
                        </index>
                        <explicit xml:lang="la">nobis autem reliquis liberationem impendentes vitam et salutem indubiam prestare</explicit>
                        <finalRubric xml:lang="la">Explicit oratio Demosthenis in Eschinem responsiva ad eius precedentem accusationem</finalRubric>
                        <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="12-12-aug-4f">Cod. Guelf. 12.12 Aug. 4°</ref>, 30v–53v.</filiation>
                        <listBibl>
                            <head>Druck</head>
                            <bibl>
                                <abbr>GW</abbr>
                                <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW06750.htm">6750</ref>, <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW06752.htm">6752</ref>, <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW06753.htm">6753</ref>, <ref target="http://diglib.hab.de/inkunabeln/5-2-rhet-2f/start.htm?image=00366">
                                    <hi rend="normal">CLXXXv</hi>
                                </ref>–<ref target="http://diglib.hab.de/inkunabeln/5-2-rhet-2f/start.htm?image=00383">
                                    <hi rend="normal">CLXXXIXr</hi>
                                </ref> (unter den Werken Ciceros, vergl.);</bibl>
                            <bibl xml:id="gbv_013129481">
                                <author>M. Accame Lanzillotta</author>, Leonardo Bruni traduttore di Demostene. La <hi rend="font-style:italic">Pro Ctesiphonte</hi>, Genova 1986 (Pubblicazioni dell'Istituto di filologia classica e medievale 96), 99–179 (45 Nr. 46 Hs. genannt).</bibl>
                        </listBibl>
                        <listBibl>
                            <head>Literatur</head>
                            <bibl>
                                <author>Hankins</author> Repertorium (s. oben), 224 Nr. 3110 (diese Hs.).</bibl>
                        </listBibl>
                    </msItem>
                    <msItem n="8">
                        <locus from="251v" to="286v">251v–286v</locus>
                        <title>M. Tullii Ciceronis Orationes</title>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="251v" to="264v">251v–264v</locus>
                            <title type="sub">Pro Cn. Plancio</title>
                            <rubric xml:lang="la">Incipit Ciceronis oratio pro Gneo Plancio adversus M. Laterensem. Quod ei Plancius esset in edilitate prelatus. Oratio</rubric>
                            <finalRubric xml:lang="la">Marcii Tullii Ciceronis oratio pro Plancio explicit</finalRubric>
                            <note>Der gesamte Text ist im Gegensatz zu dem übrigen Reden in 51 Kapitel gegliedert, die in marg. gezählt sind und im Umfang von den Ausgaben abweichen.</note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>pro Cn. Plancio</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="264v" to="268r">264v–268r</locus>
                            <title type="sub">Oratio in L. Catilinam I</title>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>in L. Catilinam I</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="268v" to="272r">268v–272r</locus>
                            <title type="sub">Oratio in L. Catilinam II</title>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>in L. Catilinam II</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="272r" to="275v">272r–275v</locus>
                            <title type="sub">Oratio in L. Catilinam III</title>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>in L. Catilinam III</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="275v" to="279r">275v–279r</locus>
                            <title type="sub">Oratio in L. Catilinam IV</title>
                            <filiation>Die Catilinarischen Reden auch in <ref type="mss" cRef="2-gud-lat">Cod. Guelf. 2 Gud. lat.</ref>, 24vb–31rb; Exzerpte aus Cat. 1 und 2 in <ref type="mss" cRef="154-gud-lat">154 Gud. lat.</ref>, 197r–v und 200r–v.</filiation>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>in L. Catilinam IV</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="279r" to="286v">279r–286v</locus>
                            <title type="sub">De imperio Cn. Pompei</title>
                            <finalRubric xml:lang="la">Amen</finalRubric>
                            <note>Von anderer Hand mit zahlreichen interlinearen und marginalen Korrekturen versehen.</note>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="265-2-extrav">Cod. Guelf. 265.2 Extrav.</ref>, 182r–197v (unvollständig, 1–20).</filiation>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>de imperio Cn. Pompei</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                    </msItem>
                    <msItem n="9">
                        <locus from="286v" to="287v">286v–287v</locus>
                        <author ref="#laurentius_valla">Laurentius Valla</author>
                        <title>Prooemium repastinationis dialecticae et philosophiae</title>
                        <incipit xml:lang="la">Pitagoras ille quondam a quo et prestantissimis moribus instituta est ea Italie ora que magna olim Grecia vocabatur</incipit>
                        <index indexName="initien">
                            <term xml:lang="la">Pythagoras ille quondam a quo et praestantissimis moribus instituta est ea Italiae ora quae magna olim Graecia vocabatur</term>
                        </index>
                        <explicit xml:lang="la">deinde de ipsa dyalectice disciplina disseremus</explicit>
                        <finalRubric xml:lang="la">Laurentii Valensis Civis Romani contra Aristotilem</finalRubric>
                        <listBibl>
                            <head>Edition und Literatur</head>
                            <bibl>
                                <author>S. Rizzo</author>, Un proemio sconosciuto della "Dialectica" Vallaiana scoperto da Riccardo Ribuoli, in: Lorenzo Valla e l'umanesimo italiano (s. oben), 241–257 (zu dieser Hs., Text nach dieser Hs. 249–257).</bibl>
                        </listBibl>
                    </msItem>
                    <msItem n="10">
                        <locus from="287v" to="308v">287v–308v</locus>
                        <title>M. Tullii Ciceronis Orationes</title>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="287v" to="291r">287v–291r</locus>
                            <title type="sub">Pro Archia poeta</title>
                            <rubric xml:lang="la">M. T. <sic>Cicero</sic> pro Archia oratio incipit in genere iudiciali in constitutione coniecturali in mediocri figura</rubric>
                            <note>Einzelne Worte und Wortgruppen mitten im Text ohne ersichtlichen Grund ausgelassen.</note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>pro Archia poeta</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="291r" to="308v">291r–308v</locus>
                            <title type="sub">Pro A. Cluentio</title>
                            <note>Text bricht in cap. 52 mit den Worten <quote xml:lang="la">quod si esset ita factum tamen ea res propter multorum eiusmodi <gap/>
                                </quote> ab.</note>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="68-gud-lat">Cod. Guelf. 68 Gud. lat.</ref>, 95v–137r.</filiation>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#cicero_marcus_tullius">Cicero, Marcus Tullius</term>
                                <index>
                                    <term>Orationes</term>
                                    <index>
                                        <term>pro A. Cluentio</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <note> – <locus from="309r" to="310v">309r–310v</locus> leer.</note>
                    </msItem>
                    <msItem n="11">
                        <locus from="311r" to="339v">311r–339v</locus>
                        <author ref="#johannes_gaufridi">Johannes Gaufridi</author>
                        <title>Opera</title>
                        <note>Enthält folgende Stücke: </note>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="311r">311r</locus>
                            <title type="sub">Epistula dedicatoria ad Johannem episcopum Cavillonensem<note> (<rs type="place" ref="#rom">Rom</rs>, <date>10.4.1448</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">Iohanni episcopo Cavillonensium Iohannes Ioffridi monachus Cluniacensis se totum dedicat. Orationem quam pro gloria principis nostri a me dictam Rome frequentia hominum magna conscripsit</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Iohanni episcopo Cavillonensium Iohannes Gaufridi monachus Cluniacensis se totum dedicat. Orationem quam pro gloria principis nostri a me dictam Romae frequentia hominum magna conscripsit</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">que ergo dixi lege feliciter et michi fave. Ex Roma decimo die Aprilis</explicit>
                            <note>Gehört als Widmungsbrief zur anschließenden Rede. </note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#johannes_gaufridi">Johannes Gaufridi</term>
                                <index>
                                    <term>Opera</term>
                                    <index>
                                        <term>Epistula dedicatoria ad Johannem episcopum Cavillonensem</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="311r" to="316r">311r–316r</locus>
                            <title type="sub">Oratio pro Philippo duce Burgundiae coram Nicolao V papa<note> (<rs type="place" ref="#rom">Rom</rs>, <date>2.3.1448</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Ad <sic>instinctum</sic> divinitatis omnium patrem Nicolaum papam Quintum oratio Iohannis Ioffridi de Luxovio decani de Vergeio Incipit</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Quod lex sacra exemplum extulit pedum tuorum pulverem princeps noster dux Burgondorum lingere cupit</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Quod lex sacra exemplum extulit pedum tuorum pulverem princeps noster dux Burgundorum lingere cupit</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">tuam gloriam et Nicolai presulis nomen cetus caterve conventus hominum per teatra nostra resonabunt. Deo laus</explicit>
                            <finalRubric xml:lang="la">Dicta Rome consistorio publico secundo Marcii M<hi rend="sup">o</hi> CCCC<hi rend="sup">o</hi> XLVIII<hi rend="sup">o</hi> adstipulantibus Q. archiepiscopo  Bisuntino G. Virdunensi episcopo Io. Darsies Guillelmo de Contay dominis F. preposito Zantensi Jo. decano de Comine P. cancellario Tornacensi N. de Varquisse ipsius Iohannis Iofridi inter eos tercio loco sistentis honore patribus collegis officio</finalRubric>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#johannes_gaufridi">Johannes Gaufridi</term>
                                <index>
                                    <term>Opera</term>
                                    <index>
                                        <term>Oratio pro Philippo duce Burgundiae coram Nicolao V papa</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="316r" to="320r">316r–320r</locus>
                            <title type="sub">Oratio pro Philippo duce Burgundiae coram Alfonso V Portugalliae rege I<note> (<rs type="place" ref="#evora">Evora</rs>, <date>6.12.1449</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Ad Alfonsum quintum Portugalie atque Algarbii regem eundemque adolescentem validissime indolis ut rex ipse a suis patruelibus agnatis iniustissimum calamitatem et iniuriam quam multi nobiles regni amissis fortunis omnibus acceperunt abducat. In eosque transferat suam clementiam. Iohannis Ioffridi decani de <sic>Vergio</sic> sanctissimi domini nostri pape referendarii et illustrissimi ducis Burgundie oratoris oratio incipit dicta Elbore sexta Decembris M<hi rend="sup">o</hi> CCCC<hi rend="sup">o</hi> XLIX<hi rend="sup">o</hi>
                            </rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Temperantiam sane difficilem et que rex inclite varios sermones incurret commissionis nostre munus efflagitat</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Temperantiam sane difficilem et quae rex inclite varios sermones incurret commissionis nostrae munus efflagitat</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">tu qui alioquin hostibus parceres misericodiam tuo sanguini non denegabis</explicit>
                            <finalRubric xml:lang="la">Finit feliciter. Lege atque emenda</finalRubric>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#johannes_gaufridi">Johannes Gaufridi</term>
                                <index>
                                    <term>Opera</term>
                                    <index>
                                        <term>Oratio pro Philippo duce Burgundiae coram Alfonso V Portugalliae rege I</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="break">
                            <locus from="320v" to="325v">320v–325v</locus>
                            <title type="sub">Oratio pro Philippo duce Burgundiae coram Alfonso V Portugalliae rege II<note> (<rs type="place" ref="#evora">Evora</rs>, <date>29.12.1449</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Ne rex magnanimus Portugallie atque Algarbii aut leve aut turpe ducat mutare deliberata severitatis in filios ducis Colimbri consilia et ne suis agnatis sueque familie notas adscribens suammet laudem offendat Iohannis Ioffridi decani de Vergeio sanctissimi domini nostri pape referendarii secunda oratio incipit dicta Elbore in concilio procerum XXIX die Decembris Millesimo quadringentesimo <sic>quinquagesimo</sic> nono</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Sive ingenii nostri hec imbecillitas tulit inclite princeps sive fortuna id egit nostra</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Sive ingenii nostri haec imbecillitas tulit inclite princeps sive fortuna id egit nostra</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">quodque sacra lex iubet verbo veritatis non contradicas</explicit>
                            <finalRubric xml:lang="la">Finit</finalRubric>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#johannes_gaufridi">Johannes Gaufridi</term>
                                <index>
                                    <term>Opera</term>
                                    <index>
                                        <term>Oratio pro Philippo duce Burgundiae coram Alfonso V Portugalliae rege II</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="325v" to="336r">325v–336r</locus>
                            <title type="sub">Oratio pro Philippo duce Burgundiae coram Alfonso V Portugalliae rege III<note> (<rs type="place" ref="#evora">Evora</rs>, <date>12.1.1450</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Ut dignitatis et equitatis ac clementie sue illustrissimus Portugallie Rex rationem habeat et pius calumpniarum extinctor bono cognationis sue natum se gaudeat oratio confutans obiecta crimina in ducem Colimbri incipit in qua refellitur amaritudo penarum quas in suos patrueles et viros optimos nobiles honestissimos rex ipse natura mitis obtentu iusticie perperam instigatus inflixit. Dicta per me Iohannem Ioffridi decanum de Vergeio sanctissimi domini nostri pape referendarium oratoremque domini ducis Burgundie duodecima Januarii Millesimo quadringentesimo <sic>quinquagesimo tertio</sic> amplissimo populi nobilitatisque conventu</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Tandem ne vincet in te suavissime princeps voluntatem ratio iram natura odium in tuos conflatum tua benignitas</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Tandem ne vincet in te suavissime princeps voluntatem ratio iram natura odium in tuos conflatum tua benignitas</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">robur et soboles generis tui alioquin peritura explodit utilitas item tua non sustinet</explicit>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#johannes_gaufridi">Johannes Gaufridi</term>
                                <index>
                                    <term>Opera</term>
                                    <index>
                                        <term>Oratio pro Philippo duce Burgundiae coram Alfonso V Portugalliae rege III</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="336r" to="339v">336r–339v</locus>
                            <title type="sub">Oratio pro Philippo duce Burgundiae coram Alfonso V Portugalliae rege IV<note> (prima pars tantum, <rs type="place" ref="#evora">Evora</rs>, <date>16.1.1450</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Cum regis Portugallie consiliarii diffisi iusticie extremum illud <sic>obicerem</sic> regem aut turpiter trucidasse patruum suum aut proditorie patruum regis bellum inisse proindeque dicerent quod regem ne parceret tum suus honor tum factionis intestine periculum adhortarentur hanc perplexitatem fictumque periculum confutans. Oratio quarta per me Iohannem Ioffridi decanum de Vergeio sanctissimi domini nostri pape referendarium dicta est XVI Januarii Millesimo quadringentesimo quinquagesimo quam lege feliciter</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Que res magnam spem de te serenissime princeps prestare poterant eedem nobis obiciuntur tuus honor tuique regni tranquilitas</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Quae res magnam spem de te serenissime princeps praestare poterant eaedem nobis obiciuntur tuus honor tuique regni tranquilitas</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">adiungas ut ipse loquitur bestiam sevam talis enim libido est <gap reason="lacuna"/>
                                <note>Text bricht ab</note>.</explicit>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="author" ref="#johannes_gaufridi">Johannes Gaufridi</term>
                                <index>
                                    <term>Opera</term>
                                    <index>
                                        <term>Oratio pro Philippo duce Burgundiae coram Alfonso V Portugalliae rege IV</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <filiation>Alle Stücke von Johannes Gaufridi stehen in engem Zusammenhang mit dem Codex <ref type="altMs">Semur, BM, Ms 39 (40)</ref>, 53r–74r, der die gleichen Texte in identischer Abfolge enthält.</filiation>
                        <listBibl>
                            <head>Druck</head>
                            <bibl>
                                <author>C. Fierville</author>, Le Cardinal Jean Jouffroy et son temps (1412–1473), Étude historique, Coutances 1874, 247–291 Nr. VI–VIII, hier bis 290.</bibl>
                        </listBibl>
                        <listBibl>
                            <head>Literatur</head>
                            <bibl xml:id="opac_198764707">
                                <author>C. Märtl</author>, Kardinal Jean Jouffroy († 1473). Leben und Werk, Sigmaringen 1996 (Beiträge zur Geschichte und Quellenkunde des Mittelalters 18), 321 Nr. 2 (Hs. genannt), 336–340 Nr. 6–10 (jeweils Hs. genannt).</bibl>
                        </listBibl>
                    </msItem>
                </msContents>
                <physDesc>
                    <objectDesc form="codex">
                        <supportDesc material="chart">
                            <support>
                                <p>
                                    <material>Papier</material>
                                </p>
                                <p>Wasserzeichen: <watermark>Einhorn, steigend, ohne Beizeichen</watermark>:  <bibl>
                                        <abbr>WZIS</abbr>
                                        <ref type="wzis" cRef="NL8370-PO-124657">NL8370-PO-124657</ref>
                                    </bibl>, <bibl>
                                        <ref type="wzis" cRef="NL8370-PO-124677">NL8370-PO-124677</ref>
                                    </bibl> (beide <date>1450</date>). <watermark>Ochsenkopf mit Augen, Nase und weiteren Gesichtsmerkmalen, darüber einkonturige Stange, darüber Stern, Kontur der Nase unten geschlossen</watermark>: <bibl>
                                        <abbr>WZIS</abbr>
                                        <ref type="wzis" cRef="DE6255-PO-80117">DE6255-PO-80117</ref>
                                    </bibl>
                              (<date>1451</date>), <bibl>
                                        <ref type="wzis" cRef="DE2730-PO-80119">DE2730-PO-80119</ref>
                                    </bibl> (<date>1452</date>), <bibl>
                                        <ref type="wzis" cRef="NL8370-PO-80396">NL8370-PO-80396</ref>
                                    </bibl> (<date>1450</date>, weiterer Typ nicht nachweisbar). <watermark>Buchstabe P, gebrochen, zweikonturig, mit gespaltenem Schaft, darüber zweikonturige Stange mit vierblättriger Blume</watermark>:  <bibl>
                                        <abbr>WZIS</abbr>
                                        <ref type="wzis" cRef="NL1650-PO-112673">NL1650-PO-112673</ref>
                                    </bibl> (<date>1451</date>). <watermark>Wappenschild mit Fleur de Lys, belegt mit einem dreilätzigen Turnierkragen, darüber zweikonturiges Kreuz mit drei einkonturigen Pfeilen</watermark>: <bibl>
                                        <abbr>Briquet</abbr> 1541</bibl> (<date>um 1450</date>). <watermark>Zweikonturiger Kreis, darüber zweikonturiges Kreuz</watermark>: <bibl>
                                        <abbr>WZIS</abbr>
                                        <ref type="wzis" cRef="DE2730-PO-22084">DE2730-PO-22084</ref>
                                    </bibl> (<date>1453</date>). <watermark>Anker mit einkonturigen Flunken, darunter einkonturiges Kreuz</watermark>: <bibl>
                                        <abbr>WZIS</abbr>
                                        <ref type="wzis" cRef="NL0360-PO-118313">NL0360-PO-118313</ref>
                                    </bibl> (<date>1451</date>, weiterer Typ nicht nachweisbar).</p>
                            </support>
                            <extent>
                                <measure type="leavesCount" quantity="338">II, 338, II Bl.</measure>
                                <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                    <height unit="cm" quantity="29">29</height>
                                    <width unit="cm" quantity="21">21</width>
                                </dimensions>
                            </extent>
                            <foliation>Tintenfoliierung modern: <quote>1</quote>–<quote>340</quote>. 2 Vorsatzbl. vorn und 2 leere Bl. hinten ungez., Zählfehler: Bl. 218 und 219 übersprungen. </foliation>
                            <collation>
                                <formula>I (ungez.). 4 VI (48). VI–1 (59). 5 VI (119). VI–1 (130). 14 VI (300)! V (310). 2 VI (334). V (340)!</formula>
                                <catchwords>
                                    <index indexName="nasa">
                                        <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                        <index>
                                            <term>Lagensignaturen</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                    <index indexName="nasa">
                                        <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                        <index>
                                            <term>Reklamanten</term>
                                        </index>
                                    </index> Reklamanten und Lagensignaturen <hi rend="font-style:italic">a1–c5</hi>, meist durch Beschnitt verloren. Ab Bl. 311 setzen die Lagensignaturen neu ein (<hi rend="font-style:italic">a1–c5</hi>).</catchwords>
                            </collation>
                            <condition>
                                <p>Bei der Neubindung im 19. Jh. vorn 2 Bl. vorgesetzt, davon ein Bl. mit dem ersten Unio verklebt. Hinten die beiden letzten leeren Bl. der letzten Lage an den Spiegel geklebt,  ein zusätzliches Vorsatzbl. (19. Jh.) hinzugefügt. </p>
                            </condition>
                        </supportDesc>
                        <layoutDesc>
                            <layout columns="1" writtenLines="41" ruledLines="41">
                                <p>
                                    <locus from="1r" to="308v">1r–308v</locus>
                                    <dimensions type="written" unit="cm">
                                        <height unit="cm" quantity="19">19</height>
                                        <width unit="cm" quantity="12">12</width>
                                    </dimensions>, einspaltig, 41 Zeilen, Blind- und Bleiliniierung, Papier im Schriftbereich poliert.
					</p>
                            </layout>
                            <layout columns="1" writtenLines="37" ruledLines="37">
                                <p>
                                    <locus from="311r" to="339v">311r–339v</locus>
                                    <dimensions type="written" unit="cm">
                                        <height unit="cm" quantity="20">19,5–20</height>
                                        <width unit="cm" quantity="12">11,5–12</width>
                                    </dimensions>, einspaltig, 37 Zeilen, Blindliniierung.
					</p>
                            </layout>
                        </layoutDesc>
                    </objectDesc>
                    <handDesc hands="2">
                        <summary>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                <index>
                                    <term>Interpunktion</term>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Schriftarten</term>
                                <index>
                                    <term>Gotische Schriften</term>
                                    <index>
                                        <term>Bastarda</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>Der sorgfältig interpungierte Text wurde von zwei Händen in französischer Bastarda geschrieben: </summary>
                        <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                            <p>
                                <locus from="1r" to="308v">1r–308v</locus> gerade, regelmäßige Bastarda der ersten Hand; </p>
                        </handNote>
                        <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                            <p>
                                <locus from="311r" to="339v">311r–339v</locus> schwungvollere, rechtsgeneigte Bastarda einer zweiten Hand.</p>
                        </handNote>
                    </handDesc>
                    <decoDesc>
                        <decoNote type="rubric">
                            <p> Im vom ersten Schreiber angefertigten Teil (1r–308v) rote und blaue Lombarden, danach nur noch rubrizierte Überschriften, Raum für Lombarden ausgespart, Repräsentanten erkennbar, teilweise Cadellen und litterae elongatae.
                     <index indexName="nasa">
                                    <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                    <index>
                                        <term>Repräsentanten</term>
                                    </index>
                                </index>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Buchschmuck</term>
                                    <index>
                                        <term>Lombarden</term>
                                    </index>
                                </index>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Buchschmuck</term>
                                    <index>
                                        <term>Cadellen</term>
                                    </index>
                                </index>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Schriftarten</term>
                                    <index>
                                        <term>Auszeichnungsschrift</term>
                                        <index>
                                            <term>litterae elongatae</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </p>
                        </decoNote>
                        <decoNote type="initial">
                            <p>
                                <locus from="1r">1r</locus> blaue Fleuronnéeinitiale <quote>D</quote> in Unzialform über 9 Zeilen mit rotem Knospenfleuronnéebesatz, roten Fadenausläufern und rotem, spiralig angeordnetem Knospenfleuronnée im Binnenfeld. <index indexName="nasa">
                                    <term>Buchschmuck</term>
                                    <index>
                                        <term>Initialen</term>
                                        <index>
                                            <term>Fleuronnée-Initiale</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </p>
                        </decoNote>
                    </decoDesc>
                    <additions>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                            <index>
                                <term>Marginalien</term>
                            </index>
                        </index>
                  Im gesamten Codex Marginalien und Korrekturen der anlegenden Hände. Rubriken zu den Reden Ciceros von einer Hand des 16. Jh. nachträglich eingefügt. Auf dem zweiten Vorsatzbl. des 19. Jh. (<locus from="IIr">IIr</locus>) <index indexName="nasa">
                            <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                            <index>
                                <term>Titel- bzw. Inhaltsvermerk (neuzeitlich)</term>
                            </index>
                        </index> ein Inhaltsverzeichnis von der Hand des Wolfenbütteler Bibliothekars <rs type="person" ref="#heinemann_otto_von">O. von Heinemann</rs>, auf dem anschließenden älteren Vorsatzblatt (<locus from="IIIr">IIIr</locus>) Notizen zu den Reden Ciceros von der Hand des Bibliothekars <rs type="person" ref="#lonicerus_johann_adam">J. A. Lonicerus</rs>. <index indexName="nasa">
                            <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                            <index>
                                <term>Titel- bzw. Inhaltsvermerk (neuzeitlich)</term>
                            </index>
                        </index>
                    </additions>
                    <bindingDesc>
                        <binding contemporary="true" notBefore="1401" notAfter="1500">
                            <p>Spätgotischer Holzdeckelband mit unverziertem Schafslederbezug. Fünf Doppelbünde. Zwei Riemenschließen mit schlichtem Stiftlager in Gabelform mit gewelltem Rand (HD), Schließenriemen und -haken verloren, Riemenreste und Gegenbleche (VD) erhalten, Schließrichtung von vorn nach hinten. Umgreifende Eck- und Kantenbeschläge aus Messing. 
                        <index indexName="nasa">
                                    <term>Einbände, bemerkenswerte</term>
                                    <index>
                                        <term>gotische Einbände (unverziert)</term>
                                    </index>
                                </index>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Einband</term>
                                    <index>
                                        <term>Schließen</term>
                                        <index>
                                            <term>Riemenschließen mit Stiftlager (Gabelform)</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Einband</term>
                                    <index>
                                        <term>Beschläge</term>
                                        <index>
                                            <term>Eck- und Kantenbeschläge</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </p>
                        </binding>
                        <binding contemporary="false" notBefore="1830" notAfter="1880">
                            <p>Vermutlich um 1850 Rücken mit braunem Ziegenleder neu überzogen. </p>
                        </binding>
                    </bindingDesc>
                </physDesc>
                <history>
                    <origin>
                        <p>Nach Ausweis der Schrift und der Textfassungen wurde der Codex kurz nach 1450 in Nord- oder Nordostfrankreich, wahrscheinlich im Gebiet des Herzogtums Burgund, geschrieben. Er steht den beiden ebenfalls im frankoflämischen Raum entstandenen Codices <ref type="altMs">Brüssel, BR, 14492</ref> (<bibl>
                                <author>E. van Balberghe</author>, Les manuscrits Bruxelles, Bibliothèque royale, 14492 et 14665-69, in: <author>Ders.</author>, Les manuscrits médiévaux de l'abbaye de Parc. Recueil d'articles, Bruxelles 1992, 103–105</bibl>) und <ref type="altMs">Cambridge, UL, Dd.13.2</ref> (<bibl xml:id="opac_028520890">A catalogue of the manuscripts preserved in the library of the University of Cambridge, Bd. 1, Cambridge 1856, 507–509</bibl>) sehr nahe, vgl. <bibl xml:id="gbv_182995887">
                                <author>D. H. Berry</author>, Cicero, Pro P. Sulla Oratio, Cambridge 1996 (Cambridge Classical Texts and Commentaries 30), 67. </bibl>
                        </p>
                    </origin>
                    <provenance>
                        <p>Am <date>18.11.1588</date> von <rs type="person" role="owner_previous" ref="#francois_de_beaumont">François de Beaumont</rs> als Geschenk an Herzog Julius von Braunschweig-Lüneburg übergeben; <locus from="1r">1r</locus> Schenkungsvermerk von Sekretärshand: <quote xml:lang="la">Franciscus á Baudmont hatt diese des Ciceronis orationes, so vor etzlichen hundert Jahren geschrieben, seinem g. f. vnd heren, H. Julio, in die F. Bibliothec vndertheniglich verehret, Actum am 18. Novembris, Anno <w>
                                    <supplied>15</supplied>88</w>.</quote>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                <index>
                                    <term>Schenkungsvermerk (neuzeitlich)</term>
                                </index>
                            </index> Der Schenker ist nach der gegenwärtigen Quellenlage nicht zu identifizieren; möglicherweise handelt es sich um einen Kommilitonen des Herzogs aus Bourges oder Löwen. <date>1614</date> im Gesamtkatalog der Wolfenbütteler Hofbibliothek von Liborius Otho (<ref type="mss" cRef="a-extrav">Cod. Guelf. A Extrav.</ref>, <ref target="http://diglib.hab.de/mss/a-extrav/start.htm?image=00037">p. 35</ref> [31]) unter Nr. <quote>B 5</quote> der <quote xml:lang="la">Philologi</quote> ausführlich beschrieben.</p>
                    </provenance>
                    <acquisition>
                        <p>
                            <date>1618</date> aus Wolfenbüttel in die Universitätsbibliothek Helmstedt überführt; <date>1644</date> in deren Handschriftenkatalog (<ref type="mss" cRef="27-2-aug-2f">Cod. Guelf. 27.2 Aug. 2°</ref>, <ref target="http://diglib.hab.de/mss/27-2-aug-2f/start.htm?image=00072">29v</ref>) als <quote xml:lang="la">Marcii Tullii Philippicae aliquot et Orationes aliae. Ioh. Ioffridi orationes quinque</quote> unter den <quote xml:lang="la">Miscellanei MSS<hi rend="sup">ti</hi> in folio</quote> nachgewiesen. Auf dem <locus from="VS">VS</locus> die entsprechende Signatur <quote xml:lang="la">Misc. 17</quote>. Im Handschriftenverzeichnis von <date>1797</date> (<ref type="mss" cRef="ba-iii-52">BA III, 52</ref>) unter Nr. <quote>270</quote> genannt.</p>
                    </acquisition>
                </history>
                <additional>
                    <adminInfo>
                        <recordHist>
                            <source>
                                <bibl>Die mittelalterlichen Helmstedter Handschriften der Herzog August Bibliothek. Teil II: Cod. Guelf. 277 bis 370 Helmst. Mit einem Anhang: Die mittelalterlichen Handschriften und Fragmente der Ehemaligen Universitätsbibliothek Helmstedt, beschrieben von Bertram Lesser. Wiesbaden 2022.</bibl>
                            </source>
                        </recordHist>
                    </adminInfo>
                    <listBibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Ebert</abbr> Nr. 7, 205, 316, 760.</bibl>
                        <bibl xml:id="opac_143915185">
                            <author>H. Wrampelmeyer</author>, Librorum manuscriptorum, qui Ciceronis orationes pro Sestio et pro Caelio continent, ratio, qualis sit, demonstratur, Detmold 1868, 22f., 31.</bibl>
                        <bibl>
                            <author>H. Wrampelmeyer</author>, Codex Wolfenbuttelanus No 205, olim Helmstadiensis No 304, primum ad complures, quas continet, Ciceronis orationes collatus, Pars I Caelianam spectans, in: Programm des neu errichteten Städtischen Lyceums II am Kleverthor zu Hannover für das Schuljahr von Ostern 1871–1872, Hannover 1872, I–L; Pars II Orationem pro Murena habitam spectans. Adjecta est integra varia lectio Roscianae, Sestianae, Ligarianae, ex eodem codice allata, commentatioque de codicum mutua ratione, in: Programm … Hannover … für das Schuljahr 1872–1873, Hannover 1873, V-LXXII; Pars III Orationem pro Murena habitam spectans (§ 61 etc.), in: Programm … Hannover … für das Schuljahr 1875–1876, Hannover 1876, III–VIII; Pars IV Orationem pro Murena habitam spectans (§ 65 etc.), in: Clausthal, Gymnasium und höhere Bürgerschule, Programm Nr. 250 für das Schuljahr 1877–1878, Clausthal 1878, 1–23; Pars V Pro Q. Quinctio oratio, Oratio de imperio Cn. Pompeji ad Quirites, Orationes codicis Parisini n. 7794, Orationes Caesarianae, Declamationes, quae Ciceronis esse feruntur, in: Programm … Clausthal … für das Schuljahr 1879–1880, Clausthal 1880, 1–48; Pars VI M. Tullii Ciceronis oratio pro Cluentio <sic>habito</sic> ad iudices, Pro P. Sulla oratio ad iudices, Pro L. Flacco oratio ad iudices, Pro Cn. Plancio oratio ad iudices, M. Tullii Ciceronis invectivae in L. Catilinam libri IV, M. Tullii Ciceronis in M. Antonium orationum Philippicarum libri XIV, Addenda, in: Programm … Clausthal … für das Schuljahr 1880–1881, Clausthal 1881, 1–46. </bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Heinemann</abbr> Nr. 338.</bibl>
                        <bibl xml:id="opac_013972200">
                            <author>S. Rizzo</author>, Catalogo dei codici della "Pro Cluentio" ciceroniana, Genova 1983 (Pubblicazioni dell'Istituto di filologia classica e medievale. Facoltà di lettere. Università di Genova 75), 174f. Nr. 164.</bibl>
                        <bibl xml:id="opac_021042667">
                            <author>M. Regoliosi</author>, Jean Jouffrey e il manoscritto Wolfenbüttel, Herzog-August-Bibliothek, Helmst. 304, in: Lorenzo Valla e l'umanesimo italiano. Atti del convgno internazionale di studi umanistici (Parma, 18.–19.10.1984), hrsg. von <editor>Ders.</editor> und <editor>O. Besomi</editor>, Padova 1986 (Medievo e umanesimo 59), 258–263.</bibl>
                    </listBibl>
                </additional>
            </msDesc>
        </body>
    </text>
</TEI>