<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="de" xml:id="HAB_mss_311-helmst_tei-msDesc_Lesser">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>Beschreibung von Cod. Guelf. 311 Helmst. (Die mittelalterlichen Helmstedter Handschriften der Herzog August Bibliothek. Teil II: Cod. Guelf. 277 bis 370 Helmst. Mit einem Anhang: Die mittelalterlichen Handschriften und Fragmente der Ehemaligen Universitätsbibliothek Helmstedt, beschrieben von Bertram Lesser. Wiesbaden 2022.)</title>
                <respStmt>
                    <resp>Beschrieben von </resp>
                    <name type="person">Bertram Lesser</name>
                </respStmt>
                <funder>Gefördert durch die <orgName key="DFG">Deutsche Forschungsgemeinschaft</orgName> im Rahmen des Programms "Erschließung und Digitalisierung handschriftlicher und gedruckter Überlieferung"</funder>
            </titleStmt>
            <editionStmt>
                <edition>Elektronische Ausgabe nach TEI P5</edition>
                <respStmt>
                    <resp>TEI-P5 konforme Kodierung durch </resp>
                    <name type="person">Bertram Lesser</name>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                </respStmt>
            </editionStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                    <ptr target="http://www.hab.de"/>
                </publisher>
                <date type="issued" when="2008"/>
                <date type="digitised" when="2021-08-06"/>
                <distributor>Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</distributor>
                <availability status="restricted">
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/de/">
                        <p>Dieses Dokument steht unter einer Creative Commons Namensnennung-Weitergabe unter gleichen Bedingungen 3.0 Deutschland Lizenz (CC BY-SA).</p>
                        <p>Für die Nutzung weiterer Daten wie Digitalisaten gelten gegebenenfalls andere Lizenzen. Vgl. die <ref target="http://diglib.hab.de/?link=012">Nutzungshinweise</ref> der Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel.</p>
                    </licence>
                </availability>
                <pubPlace>
                    <ptr type="purl" target="http://diglib.hab.de/mss/311-helmst/start.htm"/>
                    <ptr type="thumbnailForPresentations" target="http://diglib.hab.de/mss/311-helmst/thumbs/00001.jpg"/>
                </pubPlace>
            <!--<idno type="URN">urn:nbn:de:gbv:23-mss/311-helmst3</idno>-->
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <p>Neu katalogisiert durch <name type="person">Bertram Lesser</name>.</p>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <encodingDesc>
            <projectDesc>
                <p>Beschreibung erstellt im Rahmen des Projektes <name type="project" subtype="cataloguing">Katalogisierung der mittelalterlichen Helmstedter Handschriften <name type="project" subtype="part">Teil II</name>
                    </name>.</p>
            </projectDesc>
        </encodingDesc>
        <revisionDesc>
            <change who="schassan" when="2019-08-20">Manuscripta Mediaevalia Objektnummer hinzugefügt.</change>
            <change who="schassan" when="2015-09-04">Normdaten ergänzt bzw. korrigiert.</change>
            <change who="lesser" when="2023-01-15">Überarbeitung abgeschlossen; gleicher Stand wie im gedruckten Katalog.</change>
        </revisionDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <msDesc xml:id="mss_311-helmst_tei-msDesc_Lesser" xml:lang="de">
                <msIdentifier>
                    <settlement>Wolfenbüttel</settlement>
                    <repository rend="HAB">Herzog August Bibliothek</repository>
                    <collection>Helmstedter Handschriften</collection>
                    <idno sortKey="wf_hab_helmst-0311">Cod. Guelf. 311 Helmst.</idno>
                    <altIdentifier type="catalog">
                        <collection>Heinemann-Nr.</collection>
                        <idno sortKey="heinemann-0345">345</idno>
                    </altIdentifier>
                    <altIdentifier type="catalog">
                        <collection>Manuscripta Mediaevalia Objektnummer</collection>
                        <idno>32412176,T</idno>
                    </altIdentifier>
                </msIdentifier>
                <head>
                    <title>Manuale inquisitionis haereticae pravitatis. Richardus Armachanus. Rogerus Conway. Bartholomaeus de Bolsenheim. Documenta de beginis et mendicantibus</title>
                    <note type="caption">Papier — 125 Bl. — 29,5 x 19,5–20,5 cm — Straßburg (?) — 14. Jh., 3. Viertel</note>
                </head>
                <physDesc>
                    <objectDesc form="codex">
                        <supportDesc material="chart">
                            <support>
                                <p>
                                    <material>Papier</material>
                                </p>
                                <p>Aus vier Teilen zusammengesetzt: I <locus from="1r" to="48v">1r–48v</locus>, II <locus from="49r" to="64v">49ra–64vb</locus>, III <locus from="65r" to="92v">65ra–92vb</locus>, IV <locus from="93r" to="125v">93ra–125vb</locus>.</p>
                            </support>
                            <extent>
                                <measure type="leavesCount" quantity="125">125 Bl.</measure>
                            </extent>
                            <foliation>Bleistiftfoliierung modern: <quote>1–125</quote>.</foliation>
                            <collation>
                                <formula>4 VI (48). VIII (64). 2 VII (92). VI (104). VI–1 (115). V (125). </formula>
                            </collation>
                        </supportDesc>
                    </objectDesc>
                    <additions>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                            <index>
                                <term>Glossen</term>
                                <index>
                                    <term>Marginalglossen</term>
                                </index>
                            </index>
                        </index> Der Codex ist durchgehend von einer Hand des 15. Jh. marginal glossiert, dazu Literaturhinweise von einer Hand des 18. Jh., gleichartige Vermerke von gleicher Hand auch in <ref type="mss" cRef="367-helmst">Cod. Guelf. 367 Helmst.</ref> (jeweils am entsprechenden Ort zitiert).</additions>
                    <bindingDesc>
                        <binding contemporary="false" notBefore="1763-01-01" notAfter="1763-07-31">
                            <p>Halbledereinband des 18. Jh. wie bei  <ref type="mss" cRef="277-helmst">Cod. Guelf. 277 Helmst.</ref>, angefertigt laut Bibliotheksrechnung (<ref type="mss" cRef="ba-iii-5">BA III, 5</ref> unter Nr. 20) zwischen Januar und Juli <date>1763</date> vom Buchbinder <rs type="person" ref="#wirck_anton_friedrich">Anton Friedrich Wirck</rs> in Helmstedt. </p>
                        </binding>
                    </bindingDesc>
                </physDesc>
                <history>
                    <origin>
                        <p>Die einzelnen Teile der Handschrift entstanden sukzessive im dritten Viertel des 14. Jh. sehr wahrscheinlich in Straßburg, worauf vor allem inhaltliche Kriterien und die datierten Texte schließen lassen; die paläographischen und kodikologischen Merkmale sind für eine genauere Lokalisierung zu wenig aussagekräftig. Laut <bibl>
                                <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Beginenverfolgungen</hi>
                                </abbr>, 69–75</bibl>, kommt als Auftraggeber und wohl auch erster Besitzer der aus Bernburg stammende Arzt und Basler Domkanoniker <rs type="person" role="owner_previous" ref="#henricus_de_saxonia">Henricus de Saxonia</rs> in Frage, der seit im Entstehungszeitraum des Bandes mehrfach in verantwortlicher Position in Straßburg tätig war, z. B. 1366 und ab 1374 als Generalvikar des Bischofs, 1373 als <quote>iudex</quote> der städtischen Mendikantenkonvente. Er dürfte die Faszikel auch in den gegenwärtigen Verbund gebracht und dabei die Blatt- und Spaltenzählung und die Marginalglossen hinzugefügt haben. </p>
                    </origin>
                    <provenance>
                        <p>Später gehörte der Band seinem Verwandten, dem Magdeburger Hofkaplan <rs type="person" role="owner_previous" ref="#nikolaus_glusen">Nikolaus Glusen</rs> (ca. <date>1350–1420</date>, ab <date>1388</date> Vorsteher des Nienburger Priorats Asmersleben, heute Wüstung, vgl. <bibl>
                                <abbr>Germania Benedictina</abbr> 10/2, 1080f.</bibl>), Besitzvermerk <locus from="1r">1r</locus>: <quote xml:lang="la">Iste liber est Nicolai Glusen in Asmersleven</quote>; <index indexName="nasa">
                                <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                <index>
                                    <term>Besitzvermerk (zeitgenössisch)</term>
                                </index>
                            </index>vgl. zu ihm <bibl>
                                <author>K. Müller</author>, Nikolaus Gluse, der erste anhaltische Bibliophile, in: Anhaltische Geschichtsblätter 14 (1938), 31–41;</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>Haucap-Nass <hi rend="normal">Gerwin von Hameln</hi>
                                </abbr>, 150</bibl>. In seinem persönlichen Bibliothekskatalog (<ref type="altMs">Weimar, HAAB, Q 47</ref>, 156r–165v, dazu <bibl>
                                <abbr>Weimar 2</abbr>, 224–226, 225 Hs. genannt</bibl>) ist der Codex ebenfalls verzeichnet. — </p>
                    </provenance>
                    <provenance>
                        <p>Glusen schenkte die Hs. der <rs type="corporate" role="owner_previous" ref="#nienburg_kloster_benediktiner">Benediktinerabtei Nienburg/S.</rs>, wo sie die Signatur H XIIII erhielt. Vgl. dazu <listBibl>
                                <bibl>
                                    <author>F. P. Schmidt</author>, Der Katalog der Klosterbibliothek Nienburg a. S., in: Thüringische Studien. Festschrift zur Feier des 250jährigen Bestehens der Thüringischen Landesbibliothek Altenburg, hrsg. von <editor>Dems.</editor>, Altenburg 1936, 31–79, hier 44, 59f.;</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>W. Milde</author>, Der Bibliothekskatalog des Benediktinerkloster Nienburg (Saale) von 1473, in: Mitteldeutsches Jahrbuch für Kultur und Geschichte 5 (1988), 43–63, hier 50 (Hs. genannt); ND in: <author>Ders.</author>, Mediaevalia et Lessingiana. Kleine Schriften hrsg. von <editor>W. Maaz</editor> u. a., Berlin 2001 (Spolia Berolinensia 19), 194–214, hier 201.</bibl>
                            </listBibl> — </p>
                    </provenance>
                    <provenance>
                        <p>Noch vor der Säkularisation des Klosters <date>1562</date> dürfte der Codex in den Besitz von <rs type="person" role="owner_previous" ref="#flacius_matthias">Matthias Flacius Illyricus</rs> gelangt sein, Besitzvermerk <locus from="1r">1r</locus>: <quote xml:lang="la">Matthias Flacius Illyricus</quote>, <index indexName="nasa">
                                <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                <index>
                                    <term>Besitzvermerk (neuzeitlich)</term>
                                </index>
                            </index>vgl. außerdem den charakteristischen Rötelstifteintrag <locus from="49r">49r</locus> auf dem Kopfsteg. </p>
                    </provenance>
                    <acquisition>
                        <p>Zusammen mit der übrigen Bibliothek des Matthias Flacius Illyricus am <date>20.4.1597</date> von Herzog Heinrich Julius von Braunschweig-Lüneburg erworben, 1614 im Gesamtkatalog der Wolfenbütteler Hofbibliothek von Liborius Otho (<ref type="mss" cRef="a-extrav">Cod. Guelf. A Extrav.</ref>, <ref target="http://diglib.hab.de/mss/a-extrav/start.htm?image=00298">p. 296</ref> [291]) unter den <quote xml:lang="la">Papalia Miscellanea</quote> mit der Signatur <quote>Y 28</quote> ausführlich beschrieben. <date>1618</date> aus Wolfenbüttel in die Universitätsbibliothek Helmstedt überführt, <date>1644</date> im Katalog der Helmstedter Universitätsbibliothek (<ref type="mss" cRef="27-2-aug-2f">Cod. Guelf. 27.2 Aug. 2°</ref>, <ref target="http://diglib.hab.de/mss/27-2-aug-2f/start.htm?image=00009">2r</ref>) ausführlich unter den <quote xml:lang="la">Theologici <supplied>MSS<hi rend="sup">ti</hi>
                                </supplied> in folio</quote> beschrieben; im Handschriftenverzeichnis von <date>1797</date> (<ref type="mss" cRef="ba-iii-51">BA III, 51</ref>) unter Nr. <quote>54</quote> aufgeführt.</p>
                    </acquisition>
                </history>
                <additional>
                    <adminInfo>
                        <recordHist>
                            <source>
                                <bibl>Die mittelalterlichen Helmstedter Handschriften der Herzog August Bibliothek. Teil II: Cod. Guelf. 277 bis 370 Helmst. Mit einem Anhang: Die mittelalterlichen Handschriften und Fragmente der Ehemaligen Universitätsbibliothek Helmstedt, beschrieben von Bertram Lesser. Wiesbaden 2022.</bibl>
                            </source>
                        </recordHist>
                    </adminInfo>
                    <listBibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Pertz <hi rend="normal">Handschriften</hi>
                            </abbr>, 221 Nr. 54.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Heinemann</abbr> Nr. 345.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Handschriften-Verzeichnisse</abbr>, 133–135.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Passauer Anonymus</hi>
                            </abbr>, 115 mit Anm. 10.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Beginenverfolgungen</hi>
                            </abbr>, 58–77.</bibl>
                        <bibl>
                            <author>K. Ruh</author>, Volkssprachliches über Häresien, in: <abbr>
                                <hi rend="normal">ZfdA</hi>
                            </abbr> 110 (1981), 221–239, hier 223–226.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Krämer</abbr>, 605.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Heimpel <hi rend="normal">Vener</hi>
                            </abbr>, 95f.</bibl>
                        <bibl>
                            <author>J. Fliege</author>, Eine Quelle zur Ketzergeschichte in Sachsen aus dem 14. Jahrhundert – Die drei Wittenberger Waldenserinnen, in: Handschriften, Sammlungen, Autographen. Forschungsergebnisse aus der Handschriftenabteilung, hrsg. von <editor>U. Winter</editor>, Berlin 1990 (Beiträge aus der Deutschen Staatsbibliothek 8), 22–31, hier 29.</bibl>
                        <bibl>
                            <author>J. Fliege</author>, Die Legende von Zeno oder die Heiligen Drei Könige, in: Latein und Volkssprache im deutschen Mittelalter 1100–1500. Regensburger Colloquium 1988, hrsg. von <editor>N. Henkel</editor> und <editor>N. F. Palmer</editor>, Tübingen 1992, 223–232, hier 225, 227.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>
                                <hi rend="sup">2</hi>VL</abbr> 2, 341f.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Hartmann</abbr>, 108, 184, 229.</bibl>
                        <bibl>
                            <author>M. Wehrli-Johns</author>, Mystik und Inquisition. Die Dominikaner und die sogenannte Häresie des Freien Geistes, in: Deutsche Mystik im abendländischen Zusammenhang. Neu erschlossene Texte, neue methodische Ansätze, neue theoretische Konzepte. Kolloquium Kloster Fischingen 1998, hrsg. von <editor>W. Haug</editor> und <editor>W. Schneider-Lastin</editor>, Tübingen 2000, 223–252, hier 234 und 244f.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Olson</abbr>, 243.</bibl>
                        <bibl>
                            <author>B. Lesser</author>, Helmstedter Professoren als Handschriftenbibliothekare, in: Das Athen der Welfen. Die Reformuniversität Helmstedt 1576–1810, hrsg. von <editor>J. Bruning</editor> und <editor>U. Gleixner</editor>, Wolfenbüttel 2010 (Ausstellungskataloge der Herzog August Bibliothek 92), 262–269, hier 266.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Voigt</abbr>, 456.</bibl>
                        <bibl>
                            <author>C. Kiening</author>, Mystische Bücher, in: Codex im Diskurs, hrsg. von <editor>T. Haye</editor> und <editor>J. Helmrath </editor>unter Mitarbeit von <editor>U. Michalczik</editor>, Wiesbaden 2014 (Wolfenbütteler Mittelalter-Studien 25), 59–85, hier 70.</bibl>
                        <bibl>
                            <author>C. Lingscheid</author>, Das Buch von den Neun Felsen: Ein Wegweiser für Taulers via mystica?, in: Ons geestelijk erf 84 (2013), 74–95, hier 75.</bibl>
                        <bibl>
                            <author>C. Lingscheid</author>, The Beguines, heresy and society in the <hi rend="font-style:italic">Neunfelsenbuch</hi>, in: Mobility of ideas and transmission of texts. Religion, learning, and literature in the Rhineland and the Low Countries (ca. 1300–1550), hrsg. von <editor>M. Abram</editor>, <editor>A. Dlabacová</editor>, <editor>I. Falque</editor> und <editor>G. Signore</editor>, Rom 2015 (Temi e testi 148), 49–66, hier 51f.</bibl>
                        <bibl xml:id="opac_731929055">
                            <author>C. Krusenbaum-Verheugen</author>, Figuren der Referenz. Untersuchungen zu Überlieferung und Komposition der "Gottesfreundliteratur" in der Straßburger Johanniterkomturei zum "Grünen Wörth", Tübingen 2013 (Bibliotheca Germanica 58), 433.</bibl>
                        <bibl xml:id="opac_1015936792">
                            <author>A. Patschovsky</author>, Ein kurialer Ketzerprozeß in Avignon (1354). Die Verurteilung der Franziskanerspiritualen Giovanni di Castiglione und Francesco d’Arquata, Wiesbaden 2018 (MGH Studien und Texte 64), 10, 104 und 106.</bibl>
                        <bibl>
                            <author>M. Wehrli-Johns</author>, Eckharts Freiheitsbegriff im Spiegel des 'Büchlein der Wahrheit', in: Meister-Eckhart-Jahrbuch 12 (2018), 247–273, hier 265f. und 271f.</bibl>
                    </listBibl>
                </additional>
                <msPart xml:id="_311-helmst-I">
                    <msIdentifier>
                        <idno>I</idno>
                    </msIdentifier>
                    <head>
                        <origPlace cert="medium">Straßburg</origPlace>
                        <origDate notBefore="1351" notAfter="1375">14. Jh., 3. Viertel</origDate>
                    </head>
                    <msContents>
                        <textLang mainLang="la"/>
                        <msItem n="1">
                            <locus from="1r" to="42v">1r–42va</locus>
                            <title>Manuale Pragense inquisitionis haereticae pravitatis</title>
                            <rubric xml:lang="la">Modus iste est procedendi inquisitorum</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Primo premitto quedam notabilia in exemplum vobis apud quos est novellum inquisicionis officium secundum consilium Terrencii in Adelphis</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Primo praemitto quaedam notabilia in exemplum vobis apud quos est novellum inquisitionis officium secundum consilium Terentii in Adelphis</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">qui libros alicuius de heresi condempnati retinent vel qui inquisitori detrahunt</explicit>
                            <note>Der nachträgliche Vermerk auf dem Kopfsteg von <locus from="1r">1r</locus>: <quote xml:lang="la">Vide Catalog. Testium pag. 430</quote> bezieht sich auf die Ausgabe <bibl>
                                    <abbr>Flacius <hi rend="normal">Catalogus 1562</hi>
                                    </abbr>, <ref target="http://daten.digitale-sammlungen.de/bsb10148307/image_462">430</ref>.</bibl>
                            </note>
                            <listBibl>
                                <head>Edition nach dieser Hs.</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Anfänge</hi>
                                    </abbr>, 96–246.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Dondaine</abbr>, 124f. mit Anm. 23 (Hs. genannt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Passauer Anonymus</hi>
                                    </abbr>, 131 mit Anm. 11 (Hs. genannt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Quellen</hi>
                                    </abbr>, 313–317 (Hs. genannt);</bibl>
                                <bibl xml:id="opac_366945041">
                                    <author>G. Toussaint</author>, Das Passional der Kunigunde von Böhmen. Bildrhetorik und Spiritualität, Paderborn 2003, 24 (Hs. genannt);</bibl>
                                <bibl xml:id="opac1067510885">
                                    <author>R. Välimäki</author>, Heresy in late medieval Germany. The inquisitor Petrus Zwicker and the Waldensians, Woodbridge, Rochester, NY 2019 (Heresy and inquisition in the Middle Ages 6), 139 (Hs. genannt).</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="2">
                            <locus from="42v" to="43r">42vb–43ra</locus>
                            <author ref="#henricus_de_agro">Henricus de Agro</author>
                            <title>Sententia lata contra Metzen de Westhoven<note> (<rs type="place" ref="#strassburg">Straßburg</rs>, <date>6.6.1365</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Sentencia diffinitiva lata contra Metzen de Westhoven</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">In nomine domini Amen. Inter sollicitudines nostras quas in domo dei ex immerito nobis officio gerimus illa debet esse precipua et vulpeculas capiamus <gap reason="omitted"/> invenimus quod tu Metza de Westhoven <gap reason="omitted"/> in pristinas errores es relapsa</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">In nomine domini Amen. Inter sollicitudines nostras quas in domo dei ex immerito nobis officio gerimus illa debet esse praecipua et vulpeculas capiamus <gap reason="omitted"/> invenimus quod tu Metza de Westhoven <gap reason="omitted"/> in pristinas errores es relapsa</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">tibi vitam et membra citra mortis periculum illibata conservet. Lata est hec sentencia Argentine anno domini M<hi rend="sup">o</hi> CCC<hi rend="sup">o</hi> LXVI<hi rend="sup">o</hi> VI die mensis Junii</explicit>
                            <note>Der Verf., Henricus de Agro OP, war 1364 von Papst Urban V zum päpstlichen Inquisitor in der Erzdiözese Mainz und den Diözesen Bamberg und Basel ernannt worden, vgl. zu ihm <bibl>
                                    <author>P. Segl</author>, Deutsche Dominikaner im Kampf gegen Dämonen, Ketzer und Hexen, in: Die deutschen Dominikaner und Dominikanerinnen im Mittelalter, hrsg. von <editor>S. von Heusinger</editor> u. a., Berlin, Boston 2016 (Quellen und Forschungen zur Geschichte des Dominikanerordens NF 21), 499–529, hier 515.</bibl> Zur Datierung, die entgegen dem Befund der Hs. auf 1365 vorzunehmen ist, vgl. die Literatur unten.</note>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Mosheim</abbr>, 333f.;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Beginenverfolgungen</hi>
                                    </abbr>, 164f. Nr. 11 (109–114 zum Text nach dieser Hs.).</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Lerner</abbr>, 96–98, 132 (jeweils Hs. genannt).</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="3">
                            <locus from="43r" to="44r">43ra–44ra</locus>
                            <title>Forma degradationis cuiusdam clerici<note> (<date>6.6.1365</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Nota qualiter debet fieri degradacio vide <ref type="medieval" cRef="VI_5.9.2">libro sexto 'Degradacio'</ref>. Nota sentenciam condempnacionis et degradacionis cardinalis Albi in Romana curia contra Minorem</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">In nomine domini Amen. Inter sollicitudines etc. usque ibi evidenter invenimus et legittime nobis constat quod tu N. contra fidem catholicam <gap reason="omitted"/> tenere et credere asseruisti</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">In nomine domini Amen. Inter sollicitudines etc. usque ibi evidenter invenimus et legitime nobis constat quod tu N. contra fidem catholicam <gap reason="omitted"/> tenere et credere asseruisti</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">lata est hec sentencia et actualis degradacio subsecuta anno domini M<hi rend="sup">o</hi> CCC<hi rend="sup">o</hi> LXV<hi rend="sup">o</hi> VI die mensis Junii</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Beginenverfolgungen</hi>
                                    </abbr>, 165–169 Nr. 12 (nach dieser Hs., dazu 109–114).</bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Inquisitio haereticae pravitatis</term>
                                <index>
                                    <term>Documenta</term>
                                    <index>
                                        <term>Forma degradationis cuiusdam clerici</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="4">
                            <locus from="44r" to="46r">44ra–46ra</locus>
                            <author ref="#ps-albertus_magnus">Ps.-Albertus Magnus</author>
                            <title>Determinatio de novo spiritu</title>
                            <incipit xml:lang="la">Conventicula facere et in secreto docere contra fidem non est sed contra modum ewangelicum</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Conventicula facere et in secreto docere contra fidem non est sed contra modum evangelicum</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">dicere quod mater quinque puerorum virgo possit esse. Ioviniani est heresis</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl xml:id="opac_220293325">
                                    <author>W. Preger</author>, Geschichte der deutschen Mystik im Mittelalter, Bd. 1: Geschichte der deutschen Mystik bis zum Tode Meister Eckharts, Leipzig 1874, 461–469;</bibl>
                                <bibl xml:id="BV003096994">
                                    <author>J. de Guibert</author>, Documenta ecclesiastica christianae perfectionis studium spectantia, Roma 1931, 116–125.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>CALMA</abbr> 1, 131 Nr. 97;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Passauer Anonymus</hi>
                                    </abbr>, 31f., 38–40 mit Anm. 57 (Hs. genannt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Lerner</abbr>, 13–19;</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>A. Brounts</author>, Hadewijch en de ketterej naar het vijfde Visioen, in: Handelingen der Koninklijke Zuidnederlandse Maatschappij voor Taal- en Letterkunde en Geschiedenis 22 (1968), 15–78, hier 43–47 (43 Hs. genannt).</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="5">
                            <locus from="46r" to="46r">46ra–b</locus>
                            <author ref="#johannes_xxii_papa">Johannes XXII papa</author>
                            <title>Bulla 'Dignum arbitrantes'<note> (Extravag. com. 5.2.2, <rs type="place" ref="#avignon">Avignon</rs>, <date>22.7.1320</date>)</note>
                            </title>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Friedberg</abbr> 2, 1290.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Mollat <hi rend="normal">Jean XXII</hi>
                                    </abbr> 3, 166 Nr. 12205;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Brown</abbr>, 400–403 (Hs. genannt).</bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Juristische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Corpus iuris canonici</term>
                                    <index>
                                        <term>Constitutiones Extravagantes</term>
                                        <index>
                                            <term>Extravag. com. 5.2.2</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="6">
                            <locus from="46r" to="46v">46rb–va</locus>
                            <author ref="#bonifatius_viii_papa">Bonifatius VIII papa</author>
                            <title>Bulla 'Provide attendentes'<note> (Extravag. com. 5.10.2, <rs type="place" ref="#anagni">Anagni</rs>, <date>31.5.1302</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Constitucio extravagans Bonifacii contra interdictum super debito pecuniario promulgatum. Item extravagans Bonifacii contra sepulturam exenteratorum</rubric>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="382-helmst">Cod. Guelf. 382 Helmst.</ref>, 236v, mit leicht modifiziertem Text in <ref type="mss" cRef="407-helmst">Cod. Guelf. 407 Helmst.</ref>, 57v.</filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Friedberg</abbr> 2, 1310;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Digard <hi rend="normal">Boniface VIII</hi>
                                    </abbr> 3, 654f. Nr. 5019.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Potthast <hi rend="normal">Regesta</hi>
                                    </abbr> 25155;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Brown</abbr>, 380f. (Hs. genannt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>CALMA</abbr> 2, 477 Nr. 3.</bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Juristische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Corpus iuris canonici</term>
                                    <index>
                                        <term>Constitutiones Extravagantes</term>
                                        <index>
                                            <term>Extravag. com. 5.10.2</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="7">
                            <locus from="46v" to="46v">46va–b</locus>
                            <author ref="#bonifatius_viii_papa">Bonifatius VIII papa</author>
                            <title>Bulla 'Detestandae'<note> (Extravag. com. 3.6.1, <rs type="place" ref="#anagni">Anagni</rs>, <date>27.9.1299</date>)</note>
                            </title>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Friedberg</abbr> 2, 1272f.;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Digard <hi rend="normal">Boniface VIII</hi>
                                    </abbr> 2, 576f. Nr. 3409.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Potthast <hi rend="normal">Regesta</hi>
                                    </abbr> 24881;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Brown</abbr>, 380f. (Hs. genannt).</bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Juristische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Corpus iuris canonici</term>
                                    <index>
                                        <term>Constitutiones Extravagantes</term>
                                        <index>
                                            <term>Extravag. com. 3.6.1</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <note>– <locus from="47r" to="48v">47r–48v</locus> leer.</note>
                        </msItem>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc form="codex">
                            <supportDesc material="chart">
                                <support>
                                    <p>
                                        <material>Papier</material>
                                    </p>
                                    <p>Wasserzeichen: <watermark>Zwei Kreise übereinander, darüber Kreuz</watermark> (mehrere Typen, nicht nachweisbar). </p>
                                </support>
                                <extent>
                                    <measure type="leavesCount" quantity="48">48 Bl.</measure>
                                    <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                        <height unit="cm" quantity="29.5">29,5</height>
                                        <width unit="cm" quantity="20">20</width>
                                    </dimensions>
                                </extent>
                                <collation>
                                    <formula>4 VI (48).</formula>
                                    <index indexName="nasa">
                                        <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                        <index>
                                            <term>Reklamanten</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                    <catchwords>Reklamanten</catchwords>.</collation>
                            </supportDesc>
                            <layoutDesc>
                                <layout columns="1 2" writtenLines="36 58" ruledLines="0">
                                    <p>
                                        <dimensions type="written" unit="cm">
                                            <height unit="cm" quantity="22">22</height>
                                            <width unit="cm" quantity="15">14–15</width>
                                        </dimensions>, <locus from="1r" to="40v">1r–40v</locus> ein-, sonst zweispaltig (Spalten 6–6,5 cm breit), 36–58 Zeilen. Schriftraum mit Tinten-, Zeilen mit Blindliniierung. </p>
                                </layout>
                            </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc hands="3">
                            <summary>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Schriftarten</term>
                                    <index>
                                        <term>Gotische Schriften</term>
                                        <index>
                                            <term>Bastarda</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Schriftarten</term>
                                    <index>
                                        <term>Gotische Schriften</term>
                                        <index>
                                            <term>jüngere gotische Kursive</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index> Drei Hände, </summary>
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Hand 1: Bastarda, <locus from="1r" to="42v">1r–42va</locus>; </p>
                            </handNote>
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Hand 2: Bastarda, <locus from="42v" to="44r">42vb–44ra</locus>; </p>
                            </handNote>
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Hand 3: jüngere gotische Kursive, <locus from="44r" to="46v">44ra–46vb</locus>.</p>
                            </handNote>
                        </handDesc>
                        <decoDesc>
                            <decoNote type="rubric">
                                <p>
                                    <locus from="1r" to="3r">1r–3r</locus> rubriziert, rote und braune Lombarden. <index indexName="nasa">
                                        <term>Buchschmuck</term>
                                        <index>
                                            <term>Lombarden</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </p>
                            </decoNote>
                            <decoNote type="initial">
                                <p>
                                    <locus from="1r">1r</locus> Initiale <quote>P</quote> über 3 Zeilen als littera duplex, Buchstabenkörper im Kopfstempelschnitt von Rot und Braun geteilt. <index indexName="nasa">
                                        <term>Buchschmuck</term>
                                        <index>
                                            <term>Initialen</term>
                                            <index>
                                                <term>littera duplex</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </p>
                            </decoNote>
                        </decoDesc>
                    </physDesc>
                </msPart>
                <msPart xml:id="_311-helmst-II">
                    <msIdentifier>
                        <idno>II</idno>
                    </msIdentifier>
                    <head>
                        <origPlace cert="medium">Straßburg</origPlace>
                        <origDate notBefore="1351" notAfter="1375">14. Jh., 3. Viertel</origDate>
                    </head>
                    <msContents>
                        <textLang mainLang="la"/>
                        <msItem n="1">
                            <locus from="49r" to="64v">49ra–64vb</locus>
                            <author ref="#richardus_armachanus">Richardus Armachanus</author>
                            <title>Defensio curatorum<note>  (<rs type="place" ref="#avignon">Avignon</rs>, <date>8.11.1357</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">In nomine patris et filii et spiritus sancti Amen et virginis matris dei Amen. Proposicio Ricardi archiepiscopi Ardmachani primatis Hibernie facta in consistorio coram domino papa et cardinalibus ac prelatis ad utilitatem cleri et populi christiani super materia mendicitatis ac privilegiorum contra fratres de ordinibus mendicancium quibuscumque apud Limnonem die octavo mensis Novembris anno domini millesimo CCC<hi rend="sup">o</hi> quinquagesimo septimo</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">
                                <ref type="biblical" cRef="Io_7,24">Nolite iudicare <gap reason="omitted"/>
                                </ref>. Pater sanctissime in principio mei sermonis protestor quod non intendo aliquid asserere aut temere affirmare quod fidei obviet christiane</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">
                                    <ref type="biblical" cRef="Io_7,24">Nolite iudicare</ref>. Pater sanctissime in principio mei sermonis protestor quod non intendo aliquid asserere aut temere affirmare quod fidei obviet christianae</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">iuxta peticionem quam feci. <ref type="biblical" cRef="Io_7,24">Nolite iudicare secundum faciem sed iustum iudicium iudicate</ref>.
                     </explicit>
                            <filiation>Zum Text vgl. <ref type="mss" cRef="300-helmst">Cod. Guelf. 300 Helmst.</ref>, 20ra–26vb (dort diese Hs. jeweils ebenfalls genannt).</filiation>
                            <note>Der Text der Hs. wurde direkt davon abgeschrieben; der Schreiber übernahm die Marginalien, Rubriken und Unterstreichungen und kopierte selbst die Form der Initiale am Textbeginn. Auf dem Kopfsteg von Bl. 49r ein stark verblasster Rötelstifteintrag von der Hand des Matthias Flacius: <quote xml:lang="la">Episcopus Ardmacanus contra mendicantes</quote>. Der darunter befindliche nachträgliche Vermerk des 18. Jh.: <quote xml:lang="la">Vide Catalogum Testium p. 518</quote> bezieht sich auf die Ausgabe <bibl>
                                    <abbr>Flacius <hi rend="normal">Catalogus 1562</hi>
                                    </abbr>, <ref target="http://daten.digitale-sammlungen.de/bsb10148307/image_560">528</ref>.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc form="codex">
                            <supportDesc material="chart">
                                <support>
                                    <p>
                                        <material>Papier</material>
                                    </p>
                                    <p>Wasserzeichen: <watermark>Zwei Kreise übereinander, darüber Kreuz</watermark> (mehrere Typen, nicht nachweisbar). <watermark>Mühleisen</watermark> (nicht nachweisbar).</p>
                                </support>
                                <extent>
                                    <measure type="leavesCount" quantity="16">16 Bl.</measure>
                                    <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                        <height unit="cm" quantity="29.5">29,5</height>
                                        <width unit="cm" quantity="19.5">19,5</width>
                                    </dimensions>
                                </extent>
                                <foliation>
                                    <index indexName="nasa">
                                        <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                        <index>
                                            <term>Foliierung (original)</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                    <index indexName="nasa">
                                        <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                        <index>
                                            <term>Kolumnenzählung</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                    <index indexName="nasa">
                                        <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                        <index>
                                            <term>Kolumnentitel</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                    <index indexName="nasa">
                                        <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                        <index>
                                            <term>Seitentitel</term>
                                        </index>
                                    </index> Originale Tintenfoliierung auf jeder Recto- und Versoseite: <quote>1</quote>–<quote>16</quote>, dazu auf jedem Bl. Spaltenzählung in Minuskelbuchstaben, verso <quote>c</quote> und <quote>d</quote>, recto <quote>a</quote> und <quote>b</quote> sowie von der gleichen Hand inhaltsbezogene Kolumnen- und Seitentitel. </foliation>
                                <collation>
                                    <formula>VIII (64).</formula>
                                </collation>
                                <condition>
                                    <p>Deutliche Spuren eines Wasserschadens. </p>
                                </condition>
                            </supportDesc>
                            <layoutDesc>
                                <layout columns="2" writtenLines="36 46" ruledLines="0">
                                    <p>
                                        <dimensions type="written" unit="cm">
                                            <height unit="cm" quantity="22">22</height>
                                            <width unit="cm" quantity="16">16</width>
                                        </dimensions>, zweispaltig (Spalten 6–8, meist 7 cm breit), 36–46 Zeilen. </p>
                                </layout>
                            </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc hands="1">
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Bastarda von einer Hand. <index indexName="nasa">
                                        <term>Schriftarten</term>
                                        <index>
                                            <term>Gotische Schriften</term>
                                            <index>
                                                <term>Bastarda</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </p>
                            </handNote>
                        </handDesc>
                        <decoDesc>
                            <decoNote type="rubric">
                                <p>Braun rubriziert, ebensolche Lombarden. <index indexName="nasa">
                                        <term>Buchschmuck</term>
                                        <index>
                                            <term>Lombarden</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </p>
                            </decoNote>
                            <decoNote type="initial">
                                <p>
                                    <locus from="49r">49ra</locus> braune sekundäre Initiale <quote>I</quote> in Unzialform über 12 Zeilen mit einer weißen vierpassförmigen Schaftaussparung. <index indexName="nasa">
                                        <term>Buchschmuck</term>
                                        <index>
                                            <term>Initialen</term>
                                            <index>
                                                <term>sekundäre Initiale</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </p>
                            </decoNote>
                        </decoDesc>
                    </physDesc>
                </msPart>
                <msPart xml:id="_311-helmst-III">
                    <msIdentifier>
                        <idno>III</idno>
                    </msIdentifier>
                    <head>
                        <origPlace cert="medium">Straßburg</origPlace>
                        <origDate notBefore="1351" notAfter="1375">14. Jh., 3. Viertel</origDate>
                    </head>
                    <msContents>
                        <textLang mainLang="la"/>
                        <msItem n="1">
                            <locus from="65r" to="82r">65ra–82rb</locus>
                            <author ref="#rogerus_conway">Rogerus Conway</author>
                            <title>Defensio mendicantium</title>
                            <incipit xml:lang="la">
                                <ref type="biblical" cRef="Ps_95,6">Confessio et pulchritudo <gap reason="omitted"/>
                                </ref>. 
                        <ref type="medieval" cRef="Bernard._epist._113,3">Beatus Bernardus epistola <sic>104</sic> et est ad <sic>Saphiam</sic> virginem volens ostendere quod confessionem sequitur decor pulchritudinis</ref>
                            </incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">
                                    <ref type="biblical" cRef="Ps_95,6">Confessio et pulchritudo</ref>. Beatus Bernardus epistula <sic>104</sic> et est ad Sophiam virginem volens ostendere quod confessionem sequitur decor pulchritudinis dicit sic</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">precludendo aditum sibi et aliis similia perpetrantibus</explicit>
                            <finalRubric xml:lang="la">Explicit <sic>tractus</sic> sive impugnacio magistri Rogerii sacre theologie professoris tocius regni Anglie ordinis fratrum minorum ministri dignissimi contra opinionem per magistrum Richardum sacre theologie professorem Arthmachanensem archiepiscopum et contra omnes eius opinionem tenentes qui fuit editus compilatus et per eundem magistrum Rogerium publicatus in consistorioque apostolico coram omnium cetu cardinalium predicatus pluribus doctoribus tam theologicis decretalistis quam eciam legistis et omnium facultatum studentibus atque licenciatis ibidem assistentibus. Acta fuerunt hec in curia Romana pro tunc Avinione tempore sanctissimi in Christo patris nostri et domini domini Innocencii divina providencia pape sexti pontificatus eiusdem anno septimo videlicet sub anno incarnacionis domini millesimo trecentesimo quinquagesimo nono</finalRubric>
                            <note>Auf dem Kopfsteg von Bl. <locus from="65r">65r</locus> nachträglicher Vermerk des 18. Jh.: <quote xml:lang="la">F. Rogerii Ord. Minorum generalis per Angl. Responsio ad librum Richardi Armacani proposita in Consistorio Apostolico anno 1359 6to Innocentii sexti Papae.</quote>
                            </note>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="300-helmst">Cod. Guelf. 300 Helmst.</ref>, 27ra–42ra (ohne Explicit) mit weiterer Literatur (dort diese Hs. jeweils ebenfalls genannt). </filiation>
                        </msItem>
                        <msItem n="2">
                            <locus from="82v" to="88r">82va–88ra</locus>
                            <author ref="#bartholomaeus_de_bolsenheim">Bartholomaeus de Bolsenheim</author>
                            <title>Defensio contra articulos Richardi archiepiscopi Armachani</title>
                            <rubric xml:lang="la">Incipit tractatus magistri Bartholomei de Brisaco contra Arthmacanum</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Inter plures articulos erroneos et hereticos quos singulatim tractare longum esset a magistro Richardo Arthmacanensi archiepiscopo in libris suis et sermonibus</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Inter plures articulos erroneos et haereticos quos singulatim tractare longum esset</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">eciamsi de facto verba absolucionis proferat hoc autem est erroneum manifeste igitur etc</explicit>
                            <finalRubric xml:lang="la">Expliciunt soluciones et improbaciones conclusionum magistri Richardi Arthmachanensis archiepiscopi compilate et publicate in curia <sic>Romonana</sic> a venerabili et excellenti viro sacre theologie professori dignissimo magistro Bartholomeo de Brisaco ordinis fratrum Predicatorum per provinciam Theuthonie provincialem quas predicavit publicavit et in presencia domini summi pontificis necnon dominorum cardinalium et quamplurimorum clericorum tam secularium quam religiosorum promulgavit. Hec acta fuerunt in curia Romana antedicta anno ab incarnacione domini millesimo trecentesimo sexagesimo</finalRubric>
                            <note>Der Prolog und die abschließende peroratio fehlen, Text weicht insgesamt stark vom Druck ab.  Auf dem Kopfsteg von Bl. <locus from="82v">82v</locus> nachträglicher Vermerk des 18. Jh.: <quote xml:lang="la">Bartholomei de Brisaco ord. Praedic. provincialem provinciae Teuton. solutiones oppos. Armacani propositae in curia Romana 1360.</quote>
                            </note>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <author>G. Meersseman</author>, La défense des ordres mendiants contre Richard FitzRalph, par Barthélemy de Bolsenheim O.P. (1357), in: Archivum Fratrum Praedicatorum 5 (1935), 124–173, hier 138–173 (Hs. genannt).</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Kaeppeli</abbr> 376 (Hs. genannt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>CALMA</abbr> 1, 695 Nr. 2;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Walsh <hi rend="normal">Scholar</hi>
                                    </abbr>, 441 mit Anm. 105 (Hs. genannt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Walsh</abbr>
                                    <hi rend="normal">FitzRalph</hi>, 242 (Hs. genannt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>K. Walsh</author>, An Irish Preacher at Avignon, in: Xenia medii aevi historiam illustrantia, oblata Thomae Kaeppeli, Bd. 1, hrsg. von <editor>R. Creytens</editor>, Rom 1978 (Storia e letteratura 141), 401–415 (415 Hs. genannt).</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="3">
                            <locus from="88r" to="88v">88rb–vb</locus>
                            <author ref="#johannes_xxii_papa">Johannes XXII papa</author>
                            <title>Bulla 'Vas electionis'<note> (Extravag. com. 5.3.2, <rs type="place" ref="#avignon">Avignon</rs>, <date>24.7.1320</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Constitucio domini pape Iohannis XXII que dicitur 'Vas electionis' contra Iohannem de Poliaco</rubric>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Friedberg</abbr> 2, 1291f.;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Eubel <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 5, 208f. Nr. 437.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Mollat <hi rend="normal">Jean XXII</hi>
                                    </abbr> 3, 328 Nr. 13869;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Brown</abbr>, 400–403 (Hs. genannt).</bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Juristische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Corpus iuris canonici</term>
                                    <index>
                                        <term>Constitutiones Extravagantes</term>
                                        <index>
                                            <term>Extravag. com. 5.3.2</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="4">
                            <locus from="88v">88vb</locus>
                            <author ref="#alexander_iv_papa">Alexander IV papa</author>
                            <title>Bulla 'Contigit interdum'<note> (<rs type="place" ref="#rom">Rom</rs>, <date>26.11.1260</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Quod ministri custodes et gardiani possunt fratres absolvere participantes excommunicatis cum sibi participantibus cuius rescriptum est in Argentina sub sigillo cuiusdam cardinalis</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Alexander IIII dilecto filio generali ministro ordinis fratrum minorum. Contigit interdum sicut accepimus quod locorum ordinarii vel alii iudices in participantes</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Alexander IV dilecto filio generali ministro ordinis fratrum minorum. Contigit interdum sicut accepimus quod locorum ordinarii vel alii iudices</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">per ministros custodes vel gardianos ipsorum absolvi. Nulli ergo etc. Datum Laterani VI<hi rend="sup">o</hi> kalendas Decembris pontificatus nostri anno VI</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Sbaralea <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 2, 409 Nr. 582.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Potthast <hi rend="normal">Regesta</hi>
                                    </abbr> 17975;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Thomson <hi rend="normal">Checklist</hi>
                                    </abbr>, 541 Nr. 2948.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="5">
                            <locus from="88v" to="89r">88vb–89ra</locus>
                            <author ref="#clemens_iv_papa">Clemens IV papa</author>
                            <title>Summarium bullae eius 'Exigentibus vestrae devotionis'</title>
                            <incipit xml:lang="la">Clemens IIII dilectis filiis ministro provinciali et fratribus ordinis minorum in Alamannia. Et infra: Vestris itaque supplicacionibus inclinati. Ut cum generale interdictum terre fuerit</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Clemens IV dilectis filiis ministro provinciali et fratribus ordinis minorum in Alemannia. Et infra: Vestris itaque supplicationibus inclinati. Ut cum generale interdictum terrae fuerit</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">eis spiritualiter interdicti auctoritate presencium vobis indulgemus anno primo</explicit>
                            <finalRubric xml:lang="la">Bulla Argentine</finalRubric>
                            <listBibl>
                                <head>Druck des Originals</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Wadding <hi rend="normal">Annales Minorum</hi>
                                    </abbr>, 8, 525.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Eubel <hi rend="normal">Epitome</hi>
                                    </abbr>, 124 Nr. 1242;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>CALMA</abbr> 2, 637 Nr. 1.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="6">
                            <locus from="89r">89ra</locus>
                            <author ref="#innocentius_iv_papa">Innocentius IV papa</author>
                            <title>Summarium bullae eius 'Pio vestro collegio'</title>
                            <incipit xml:lang="la">Innocencius IIII dilectis filiis generali ministro et universis fratribus ordinis fratrum Minorum literas inspecturis. Et infra circa finem: Necnon et si aliqui vestrum divino intersunt officio</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Innocentius IV dilectis filiis generali ministro et universis fratribus ordinis fratrum Minorum litteras inspecturis. Et infra circa finem: Necnon et si aliqui vestrum divino intersunt officio</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">vobis auctoritate presencium indulgemus. Datum anno primo ut supra</explicit>
                            <finalRubric xml:lang="la">Bulla in Argentina, Constancia et Herbipoli</finalRubric>
                            <listBibl>
                                <head>Druck des Originals</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Sbaralea <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 1, 344 Nr. 50.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Potthast <hi rend="normal">Regesta</hi>
                                    </abbr> 11420;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Thomson <hi rend="normal">Checklist</hi>
                                    </abbr>, 414 Nr. 639.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="7">
                            <locus from="89r">89ra</locus>
                            <author ref="#clemens_iv_papa">Clemens IV papa</author>
                            <title>Summarium bullarum eius 'Meritis vestrae devotionis' et 'Virtute conspicuos'</title>
                            <incipit xml:lang="la">Clemens IIII dilectis filiis fratribus et sororibus de penitencia sancti Francisci in Alamannia constitutis. Et infra: Auctoritate vobis presencium indulgemus ut a dilectis filiis <gap reason="omitted"/> Item in quodam privilegio Clementis dicitur sic: Inhibemus</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Clemens IV dilectis filiis fratribus et sororibus de poenitentia sancti Francisci in Alemannia constitutis. Et infra: Auctoritate vobis praesentium indulgemus ut a dilectis filiis <gap reason="omitted"/> Item in quodam privilegio Clementis dicitur sic: Inhibemus</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">peccata sua confiteri presumat</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck der beiden Originale</head>
                                <bibl xml:id="opac_231131216">
                                    <author>G. Meersseman</author>, Dossier de l"ordre de la Pénitence au XIII<hi rend="sup">e</hi> siècle, Fribourg 1961 (Spicilegium Friburgense 7), 69 Nr. 43;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Eubel <hi rend="normal">Epitome</hi>
                                    </abbr>, 284–288 Nr. 43, hier 287f.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Eubel <hi rend="normal">Epitome</hi>
                                    </abbr>, 131 Nr. 1304;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Potthast <hi rend="normal">Regesta</hi>
                                    </abbr> 11420 und 19280; </bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Jordan <hi rend="normal">Clément IV</hi>
                                    </abbr>, 32 Nr. 133 (zur zweiten Bulle).</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="8">
                            <locus from="89r" to="89r">89ra–b</locus>
                            <author ref="#alexander_iv_papa">Alexander IV papa</author>
                            <title>Bulla 'Intentos cultui'<note> (<rs type="place" ref="#rom">Rom</rs>, <date>13.5.1256</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Sequitur</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Alexander episcopus servus servorum dei dilectis filiis ministris et fratribus ordinis fratrum de penitencia in Alamania constitutis salutem et apostolicam benedictionem. Intentos cultui divini nominis illa gracia digne prosequimur</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Alexander episcopus servus servorum dei dilectis filiis ministris et fratribus ordinis fratrum de poenitentia in Alemannia constitutis salutem et apostolicam benedictionem. Intentos cultui divini nominis illa gratia digne prosequimur</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">dederis interdicto nec illud vobis contingat spiritualiter interdici. Nulli ergo etc. Si quis autem <gap/> Datum Laterani tertio ydus Maii pontificatus nostri anno secundo</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <author>M. Bihl</author>, De tertio Ordine S. Francisci in provincia Germaniae Superioris sive Argentinensi syntagma, in: Archivum Franciscanum Historicum 14 (1921), 138–198, 442–460, hier 140 Nr. 1, dazu 145–147.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Regest</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Sbaralea <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 2, 419 Nr. 33 (Desiderata);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Thomson <hi rend="normal">Checklist</hi>
                                    </abbr>, 498 Nr. 2144.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="9">
                            <locus from="89r">89rb</locus>
                            <author ref="#clemens_iv_papa">Clemens IV papa</author>
                            <title>Bulla 'In quibusdam locis'<note> (<rs type="place" ref="#perugia">Perugia</rs>, <date>29.6.1265</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">Clemens episcopus servus servorum dei dilectis filiis generali et universis ministris gardianis et fratribus de ordine Minorum salutem et apostolicam benedictionem. In quibusdam locis aliquando illas prout accepimus persecuciones et angustias sustinetis</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Clemens episcopus servus servorum dei dilectis filiis generali et universis ministris gardianis et fratribus de ordine Minorum salutem et apostolicam benedictionem. In quibusdam locis aliquando illas prout accepimus persecutiones et angustias sustinetis</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">vel per conservatores ab ea vobis aut eidem ordini deputatos. Nulli ergo etc. Datum Perusii tercio kalendas Julii pontificatus nostri anno primo</explicit>
                            <filiation>Eine Ausfertigung für den Dominikanerorden vgl. in <ref type="mss" cRef="402-helmst">Cod. Guelf. 402 Helmst.</ref>, 39r und 152v.</filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Sbaralea <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 3, 15 Nr. 22.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Regest</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Potthast <hi rend="normal">Regesta</hi>
                                    </abbr> 19240;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Jordan <hi rend="normal">Clément IV</hi>
                                    </abbr>, 499 Nr. 1742.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="10">
                            <locus from="89r" to="89v">89rb–va</locus>
                            <author ref="#bonifatius_viii_papa">Bonifatius VIII papa</author>
                            <title>Bulla 'Devotionis vestrae precibus'<note> (<rs type="place" ref="#anagni">Anagni</rs>, <date>28.7.1296</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">Bonifacius episcopus servus servorum dei dilectis filiis universis fratribus et dilectis in Christo filiabus sororibus ordinis continencium de penitencia sancti Francisci vulgariter nuncupatis in Alamania constitutis salutem et apostolicam benedictionem. Devocionis vestre precibus benignum impertientes consensum auctoritate ut presencium indulgemus</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Bonifatius episcopus servus servorum dei dilectis filiis universis fratribus et dilectis in Christo filiabus sororibus ordinis continentium de poenitentia sancti Francisci vulgariter nuncupatis in Alemannia constitutis salutem et apostolicam benedictionem. Devotionis vestrae precibus benignum impertientes consensum auctoritate ut praesentium indulgemus</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">nostre concessionis tenorem fratri contigerit irritas decernimus et inanes. Nulli ergo etc. Datum Anagnie quinto kalendas Augusti pontificatus nostri anno secundo</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Sbaralea <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 4, 408f. Nr. 87;</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>Meersseman</author> Dossier (s. oben), 81 Nr. 56.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Regest</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Digard <hi rend="normal">Boniface VIII</hi>
                                    </abbr> 1, 430 Nr. 1206;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Potthast <hi rend="normal">Regesta</hi>
                                    </abbr> 24375.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="11">
                            <locus from="89v" to="92v">89va–92vb</locus>
                            <author ref="#johannes_de_erfordia">Johannes de Erfordia OFM</author>
                            <title>Quaestio de auctoritate audiendi confessiones</title>
                            <incipit xml:lang="la">Queritur utrum fratres Minores vel Predicatores vel alii religiosi non habentes populum qui habent privilegia confessiones audiendi et predicandi possint hec sine licencia inferiorum prelatorum sacerdotum parrochialium an teneantur ad hoc habere eorum consensum</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Quaeritur utrum fratres Minores vel Praedicatores vel alii religiosi non habentes populum qui habent privilegia confessiones audiendi et praedicandi possint haec sine licentia</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">quia tales privilegiati non audiunt alienum parrochianum sed illius qui dedit privilegium eis</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <author>F. M. Delorme</author>, Questions de Jean d'Erfurt et de Roger Marston autour du canon "Omnes fideles utriusque sexus", in: Studi Francescani 3. Ser. 6 (1934), 319–335, hier 322–331.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Schulte</abbr> 2, 385–391 Nr. 226 (dieses Werk fehlt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Meier <hi rend="normal">Barfüßerschule</hi>
                                    </abbr>, 43;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Mohan</abbr>, 318;</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>W. Trusen</author>, Forum internum und gelehrtes Recht im Spätmittelalter. Summae confessorum und Traktate als Wegbereiter der Rezeption, in: Zeitschrift der Savigny-Stiftung für Rechtsgeschichte. Kanonistische Abteilung 57 (1971), 83–126, hier 109–116;</bibl>
                                <bibl xml:id="opac_387704574">
                                    <author>B. Roest</author>, Franciscan Literature of Religious Instruction before the Council of Trient, Leiden, Boston 2004 (Studies in the History of Christian Traditions 117), 324–326.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="12">
                            <locus from="92v">92vb</locus>
                            <title>Casus episcopales</title>
                            <rubric xml:lang="la">Casus spectantes ad episcopum</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Primus de homicidio notorio et enormi. Secundus de incendio notorio et enormi</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Primus de homicidio notorio et enormi. Secundus de incendio notorio et enormi</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">Notorium autem dicimus quod tota communitas proclamavit vel maior pars communitatis</explicit>
                            <filiation>Parallelüberlieferung in der Handschrift <ref type="altMs">Nürnberg, GNM, Hs 17a</ref>, 126rb (<bibl>
                                    <abbr>Nürnberg GNM 2,1</abbr>, 4</bibl>).</filiation>
                            <note>Ungedruckt. Direkt im Anschluss steht die Eingangsrubrik <quote type="rubric" xml:lang="la">De precariis</quote>, der zugehörige Text ist jedoch nicht ausgeführt. </note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Juristische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Casus episcopales</term>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc form="codex">
                            <supportDesc material="chart">
                                <support>
                                    <p>
                                        <material>Papier</material>
                                    </p>
                                    <p>Wasserzeichen: <watermark>Zwei Kreise übereinander, dazwischen Kreuz</watermark> (mehrere Typen, nicht nachweisbar). </p>
                                </support>
                                <extent>
                                    <measure type="leavesCount" quantity="28">28 Bl.</measure>
                                    <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                        <height unit="cm" quantity="29.5">29,5</height>
                                        <width unit="cm" quantity="19.5">19,5</width>
                                    </dimensions>
                                </extent>
                                <foliation>
                                    <index indexName="nasa">
                                        <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                        <index>
                                            <term>Foliierung (original)</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                    <index indexName="nasa">
                                        <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                        <index>
                                            <term>Kolumnentitel</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                    <index indexName="nasa">
                                        <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                        <index>
                                            <term>Kolumnenzählung</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                    <index indexName="nasa">
                                        <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                                        <index>
                                            <term>Seitentitel</term>
                                        </index>
                                    </index>
                           Originale Tintenfoliierung auf jeder Recto- und Versoseite: <quote>1</quote>–<quote>28</quote>, dazu auf jedem Bl. Spaltenzählung in Minuskelbuchstaben, verso <quote>c</quote> und <quote>d</quote>, recto <quote>a</quote> und <quote>b</quote> sowie von der gleichen Hand inhaltsbezogene Kolumnen- und Seitentitel. </foliation>
                                <collation>
                                    <formula>2 VII (92).</formula>
                                </collation>
                            </supportDesc>
                            <layoutDesc>
                                <layout columns="2" writtenLines="40 58" ruledLines="0">
                                    <p>
                                        <dimensions type="written" unit="cm">
                                            <height unit="cm" quantity="22">22</height>
                                            <width unit="cm" quantity="15">15</width>
                                        </dimensions>, zweispaltig (Spalten meist 7 cm breit), je nach Hand 40–58 Zeilen. </p>
                                </layout>
                            </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc hands="2">
                            <summary>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Schriftarten</term>
                                    <index>
                                        <term>Gotische Schriften</term>
                                        <index>
                                            <term>Bastarda</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index> Bastarda von zwei Händen, </summary>
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Hand 1: <locus from="65r" to="88v">65ra–88va</locus>; </p>
                            </handNote>
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Hand 2: <locus from="88v" to="92v">88va–92vb</locus>. </p>
                            </handNote>
                        </handDesc>
                        <decoDesc>
                            <decoNote type="rubric">
                                <p>Braun rubriziert, schwarze und braune Lombarden. <index indexName="nasa">
                                        <term>Buchschmuck</term>
                                        <index>
                                            <term>Lombarden</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </p>
                            </decoNote>
                            <decoNote type="initial">
                                <p>
                                    <locus from="65r">65ra</locus> braune sekundäre Initiale <quote>C</quote> in Unzialform über 4 Zeilen. <index indexName="nasa">
                                        <term>Buchschmuck</term>
                                        <index>
                                            <term>Initialen</term>
                                            <index>
                                                <term>sekundäre Initiale</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </p>
                            </decoNote>
                        </decoDesc>
                    </physDesc>
                </msPart>
                <msPart xml:id="_311-helmst-IV">
                    <msIdentifier>
                        <idno>IV</idno>
                    </msIdentifier>
                    <head>
                        <origPlace cert="medium">Straßburg</origPlace>
                        <origDate notBefore="1351" notAfter="1375">14. Jh., 3. Viertel</origDate>
                    </head>
                    <msContents>
                        <textLang mainLang="la" otherLangs="gmh"/>
                        <msItem n="1">
                            <locus from="93r" to="93v">93ra–va</locus>
                            <author ref="#alexander_iv_papa">Alexander IV papa</author>
                            <title>Bulla 'Nimis iniqua vicissitudine'<note> (<rs type="place" ref="#rom">Rom</rs>, <date>3.4.1258</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">Alexander quartus generali et provincialibus ministris ac aliis fratribus ordinis fratrum Minorum. Nimis iniqua vicissitudine largitori bonorum omnium respondetur</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Alexander IV generali et provincialibus ministris ac aliis fratribus ordinis fratrum Minorum. Nimis iniqua vicissitudine largitori bonorum omnium respondetur</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">vel benefactores vestros promulgari contigerit decernimus irritas et inanes. Nulli ergo etc. Datum III<hi rend="sup">o</hi> nonas Aprilis pontificatus nostri anno quarto</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl xml:id="gbv_147518555">Bullarium Franciscanum…, Supplementum, hrsg. von <editor>A. de Latera</editor>, Rom 1780, 114f. Nr. 33.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Regest</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Sbaralea <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 2, 283 Nr. 416;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Potthast <hi rend="normal">Regesta</hi>
                                    </abbr> 17223;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Thomson <hi rend="normal">Checklist</hi>
                                    </abbr>, 521 Nr. 2580/2581.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="2">
                            <locus from="93v" to="94r">93va–94rb</locus>
                            <author ref="#alexander_iv_papa">Alexander IV papa</author>
                            <title>Bulla 'Nimis iniqua vicissitudine'<note> (<rs type="place" ref="#anagni">Anagni</rs>, <date>27.7.1256</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Item alia de eodem ad prelatos quod non gravent nos in premissis nec a subditis suis gravari permittant</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Alexander quartus venerabilibus fratribus universis archiepiscopis episcopis ac dilectis filiis abbatibus prioribus decanis archidyaconis archipresbyteris rectoribus et ceteris ecclesiarum prelatis per imperium et regnum Alamanie constitutis. Nimis iniqua vicissitudine largitori bonorum omnium respondetur</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Alexander IV venerabilibus fratribus universis archiepiscopis episcopis ac dilectis filiis abbatibus prioribus decanis archidiaconis archipresbyteris rectoribus et ceteris ecclesiarum praelatis per imperium et regnum Alemanniae constitutis. Nimis iniqua vicissitudine largitori bonorum omnium respondetur</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">vel benefactores eorum promulgari contigerit irritas decernimus et inanes. Datum Anagnie VI<hi rend="sup">o</hi> kalendas Augusti pontificatus nostri anno secundo</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Sbaralea <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 2, 149f. Nr. 223 (andere Adressaten).</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Regest</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Potthast <hi rend="normal">Regesta</hi>
                                    </abbr> 16503;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Thomson <hi rend="normal">Checklist</hi>
                                    </abbr>, 502 Nr. 2216.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="3">
                            <locus from="94r" to="94v">94rb–va</locus>
                            <author ref="#alexander_iv_papa">Alexander IV papa</author>
                            <title>Bulla 'Nimis iniqua vicissitudine'<note> (<rs type="place" ref="#anagni">Anagni</rs>, <date>29.7.1256</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Conservacio premissorum</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Alexander quartus venerabilibus fratribus Coloniensi et Magdeburgensi archiepiscopis et Basiliensi ac Metensi episcopis. Nimis iniqua vicissitudine  largitori bonorum omnium respondetur</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Alexander IV venerabilibus fratribus Coloniensi et Magdeburgensi archiepiscopis et Basiliensi ac Mettensi episcopis. Nimis iniqua vicissitudine  largitori bonorum omnium respondetur</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">vel nolueritis interesse singuli vestrum ea nichilominus exequatur. Datum Anagnie IIII<hi rend="sup">o</hi> kalendas Augusti pontificatus nostri anno secundo</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Sbaralea <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 2, 150 Nr. 224 (andere Adressaten).</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Regest</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Potthast <hi rend="normal">Regesta</hi>
                                    </abbr> 16504;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Thomson <hi rend="normal">Checklist</hi>
                                    </abbr>, 502 Nr. 2217.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="4">
                            <locus from="94v" to="95r">94va–95rb</locus>
                            <author ref="#alexander_iv_papa">Alexander IV papa</author>
                            <title>Bulla 'Non sine multa'<note> (<rs type="place" ref="#rom">Rom</rs>, <date>30.3.1257</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">De auctoritate patrum predicandi et audiendi confessiones et de approbacione mendicitatis</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Alexander quartus venerabilibus fratribus patriarchis archiepicopis et episcopis ad quos litere iste pervenerint salutem etc.  Non sine multa cordis amaritudine animique turbacione audivimus</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Alexander IV venerabilibus fratribus patriarchis archiepicopis et episcopis ad quos litterae istae pervenerint salutem etc.  Non sine multa cordis amaritudine animique turbatione audivimus</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">molestiis oportunis presidiis defendentes ita quod ex hoc vobis et ecclesiis vestris fortius obligemur. Datum Laterani III<hi rend="sup">o</hi> kalendas Aprilis pontificatus nostri anno tercio</explicit>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="402-helmst">Cod. Guelf. 402 Helmst.</ref>, 10v–11v und 125r–126r. </filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Sbaralea <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 2, 209f. Nr. 319;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Bremond/Ripoll <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 1, 334f. Nr. 152.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Regest</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Potthast <hi rend="normal">Regesta</hi>
                                    </abbr> 16808;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Thomson <hi rend="normal">Checklist</hi>
                                    </abbr>, 511 Nr. 2396.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="5">
                            <locus from="95v">95va</locus>
                            <author ref="#alexander_iv_papa">Alexander IV papa</author>
                            <title>Bulla 'Cum olim quidam'<note> (<rs type="place" ref="#anagni">Anagni</rs>, <date>13.3.1259</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">Alexander quartus dilectis filiis generali et provincialibus ministris et universis fratribus ordinis fratrum Minorum. Cum olim quidam temere sencientes et ad sobrietatem sapere nescientes imprudenter assererent</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Alexander IV dilectis filiis generali et provincialibus ministris et universis fratribus ordinis fratrum Minorum. Cum olim quidam temere sentientes et ad sobrietatem sapere nescientes imprudenter assererent</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">quicquid a quoquam contra inhibicionem huius contigerit attemptari. Nulli ergo omnino hominum etc. Data Anagnie III ydus Marcii pontificatus nostri anno quinto</explicit>
                            <filiation>Eine abweichend datierte Ausfertigung für den Dominikanerorden vgl. in <ref type="mss" cRef="402-helmst">Cod. Guelf. 402 Helmst.</ref>, 15r–v. </filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Sbaralea <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 2, 347 Nr. 488 (mit falschem Datum).</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Regest (mit falschem Datum)</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Potthast <hi rend="normal">Regesta</hi>
                                    </abbr> 17569;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Thomson <hi rend="normal">Checklist</hi>
                                    </abbr>, 529f. Nr. 2719, 2720 und 2751.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="6">
                            <locus from="95v" to="96v">95va–96va</locus>
                            <author ref="#alexander_iv_papa">Alexander IV papa</author>
                            <title>Bulla 'Romanus pontifex'<note> (<rs type="place" ref="#rom">Rom</rs>, <date>10.2.1257</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">De dampnato libello qui factus fuerat contra religiosos et mendicitatem paupertatis et de excommunicacione illorum si qui habuerint et destruxerint etc.</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Alexander episcopus servus servorum dei ad perpetuam rei memoriam. Romanus pontifex de summi apostolatus specula urbi et orbi debita servitute prospiciens curis occupatur innumeris et cogitacionibus rapitur infinitis</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Alexander episcopus servus servorum dei ad perpetuam rei memoriam. Romanus pontifex de summi apostolatus specula urbi et orbi debita servitute prospiciens curis occupatur innumeris</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">temerarium fierent et alii ea perterriti a similibus refrenabuntur. Nulli ergo hominum etc. Si quis autem attemptare etc. Datum Laterani IIII<hi rend="sup">o</hi> ydus Februarii pontificatus nostri anno tercio</explicit>
                            <filiation>Die Originalausfertigung zum 5.10.1256 auch in <ref type="mss" cRef="402-helmst">Cod. Guelf. 402 Helmst.</ref>, 155v–157r. </filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck (jeweils der Originalausfertigung)</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Sbaralea <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 2, 160–162 Nr. 241;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Bremond/Ripoll <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 1, 317–319 Nr. 122;</bibl>
                                <bibl>Quellen zur Geschichte der Stadt Worms, hrsg. durch <editor>H. Boos</editor>, Theil 1: Urkundenbuch der Stadt Worms, Bd. 1: 627–1300, Berlin 1886, 179–181 Nr. 268.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Potthast <hi rend="normal">Regesta</hi>
                                    </abbr> 16565 (Original);</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>H. Denzinger</author>, Kompendium der Glaubensbekenntnisse und kirchlichen Lehrentscheidungen (Enchiridion symbolorum et definitionum, quae de rebus fidei et morum a conciliis oecumenicis et summis pontificibus emanarunt), verb., erw., ins Dt. übertr. und unter Mitarb. von <editor>H. Hoping</editor>, hrsg. von <editor>P. Hünermann</editor>, 37. Aufl., Freiburg/Br. u.a. 1991, 375f. Nr. 840–844;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Thomson <hi rend="normal">Checklist</hi>
                                    </abbr>, 503 Nr. 2241 und Nr. 2250 (vgl. auch 497 Nr. 2131).</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="7">
                            <locus from="96v" to="97r">96vb–97ra</locus>
                            <author ref="#alexander_iv_papa">Alexander IV papa</author>
                            <title>Bulla 'Nec insolitum est'<note> (<rs type="place" ref="#neapel">Neapel</rs>, <date>21.12.1254</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">Alexander quartus universis episcopis et archiepiscopis ac dilectis filiis abbatibus prioribus decanis archidyaconis archipresbiteris et aliis ecclesiarum prelatis et ceteris personis ecclesiasticis tam secularibus quam regularibus cuiuscunque ordinis vel professionis existant salutem et apostolicam benedictionem. Nec insolitum est nec novum ut ea que per occupacionem vel festinanciam fiunt</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Nec insolitum est nec novum ut ea quae per occupationem vel festinantiam fiunt</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">cum nullam deinceps efficaciam habeant vel vigorem. Datum Neapoli XI kalendas Januarii pontificatus nostri anno primo</explicit>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="402-helmst">Cod. Guelf. 402 Helmst.</ref>, 5v und 105r–v. </filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Sbaralea <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 2, 2f. Nr. 2;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Bremond/Ripoll <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 1, 267 Nr. 2.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Regest</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Potthast <hi rend="normal">Regesta</hi>
                                    </abbr> 15602;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Thomson <hi rend="normal">Checklist</hi>
                                    </abbr>, 482 Nr. 1837.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="8">
                            <locus from="97r" to="97v">97ra–va</locus>
                            <author ref="#alexander_iv_papa">Alexander IV papa</author>
                            <title>Bulla 'Quaedam ab apostolica sede'<note> (<rs type="place" ref="#rom">Rom</rs>, <date>12.12.1255</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Conservatoria predicte revocatorie</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Alexander quartus venerabilibus fratribus archiepiscopo Coloniensi et episcopo Argentinensi. Quedam ab apostolica sede tempore felicis recordacionis Innocentii pape predecessoris nostri litere processerunt</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Alexander IV venerabilibus fratribus archiepiscopo Coloniensi et episcopo Argentinensi. Quaedam ab apostolica sede tempore felicis recordationis Innocentii papae praedecessoris nostri litterae processerunt</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">ambo id exequendis poteritis interesse alter vestrum ea nichilominus exequatur. Datum Laterani II idus Decembris pontificatus nostri anno primo</explicit>
                            <finalRubric xml:lang="la">Explicit</finalRubric>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Sbaralea <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 2, 74f. Nr. 105 und 96 Nr. 130 (mit anderen Adressaten und falschem Datum).</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Regest</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Potthast <hi rend="normal">Regesta</hi>
                                    </abbr> 16129;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Thomson <hi rend="normal">Checklist</hi>
                                    </abbr>, 492 Nr. 2046 und 2047.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="9">
                            <locus from="97v" to="99r">97vb–99rb</locus>
                            <author ref="#johannes_de_cardalhaco">Johannes de Cardalhaco</author>
                            <title>Litterae in favorem ordinis fratrum Minorum in custodia Misinensi<note> (<rs type="place" ref="#breslau">Breslau</rs>, <date>1.3.1372</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">Iohannes miseracione divina patriarcha Alexandrinus apostolice sedis in partibus Alamannie Bohemie Ungarie et nonnullis aliis nuncius et legatus universis ad quos literas presentes pervenerint salutem in domino sempiternam. Notum ipsarum tenore facimus quod anno domini M<hi rend="sup">o</hi> CCC<hi rend="sup">o</hi> LXXII<hi rend="sup">o</hi>
                                <gap reason="omitted"/> die XVI mensis Februarii <gap reason="omitted"/> comparuit coram nobis religiosus vir frater <rs type="person" ref="#nicolaus_garnsalcz">Nicolaus Garnsalcz</rs> ordinis fratrum Minorum</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Notum ipsarum tenore facimus quod anno domini <gap/> comparuit coram nobis religiosus vir</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">et de plano procedentes absque more dispendio ministrent partibus iusticie complementum. Datum Wratislavie sub sigillo nostro pontificali <sic>die</sic> prima die Marcii anno domini M<hi rend="sup">o</hi>CCC<hi rend="sup">o</hi> LXXII<hi rend="sup">o</hi>
                            </explicit>
                            <note>Johannes de Cardalhaco (Jean de Cardaillac, ca. 1313–1390), war 1351–1361 Bischof von Orense, 1361–1371 Erzbischof von Braga, seit 1371 lateinischer Patriarch von Alexandrien und schließlich ab 1378 bis zu seinem Tode Erzbischof von Toulouse, vgl. <bibl>
                                    <abbr>Eubel</abbr> 1, 121, 148, 515</bibl>; <bibl>
                                    <author>G. Mollat</author>, Jean de Cardaillac. Un prélat réformateur du clergé au XIV<hi rend="sup">e</hi> siècle, in: Revue d'histoire ecclésiastique 48 (1953), 74–121</bibl>. </note>
                            <filiation>Die identische Fassung der Urkunde für Dominikaner vgl. in <ref type="mss" cRef="402-helmst">Cod. Guelf. 402 Helmst.</ref>, 110r–113v.</filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl xml:id="opac_136294863">Urkundenbuch der Stadt Meißen und ihrer Klöster, hrsg. von <editor>E. G. von Gersdorf</editor>, Leipzig 1873 (Codex diplomaticus Saxoniae regiae 2/4), 274–278 Nr. 368.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="10">
                            <locus from="99v" to="99v">99va–b</locus>
                            <author ref="#bonifatius_viii_papa">Bonifatius VIII papa</author>
                            <title>Bulla 'Inter sollicitudines curas'<note> (<rs type="place" ref="#rom">Rom</rs>, <date>16.1.1303</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Privilegium fratrum Heremitarum Augustinensium</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Bonifacius episcopus servus servorum dei dilectis filiis generali et provincialibus prioribus fratrum heremitarum ordinis sancti Augustini presentibus et futuris salutem et apostolicam benedictionem. Inter sollicitudines nostras illa debet esse precipua ut super dominicum gregem commissum nobis observemus vigilias</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Bonifatius episcopus servus servorum dei dilectis filiis generali et provincialibus prioribus fratrum heremitarum ordinis sancti Augustini praesentibus et futuris salutem et apostolicam benedictionem. Inter sollicitudines nostras illa debet esse praecipua ut super dominicum gregem commissum nobis observemus vigilias</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">Datum Laterani XVII kalendas Februarii pontificatus nostri anno octavo</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck (zuletzt)</head>
                                <bibl xml:id="opac_35100517X">
                                    <author>E. L. Saak</author>, High Way to Heaven. The Augustinian Platform between Reform and Reformation, 1292–1524, Leiden, Boston, Köln, 2002 (Studies in Medieval and Reformation Thought 89), 741f. Nr. 7.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Regest</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Potthast <hi rend="normal">Regesta</hi>
                                    </abbr> 25210;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Digard <hi rend="normal">Boniface VIII</hi>
                                    </abbr> 3, 630 Nr. 4983.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="11">
                            <locus from="100r">100ra</locus>
                            <author ref="#berthold_ii_strassburg_bischof">Bertholdus episcopus Argentinensis</author>
                            <title>Confirmatio bullae Johannis XXII papae in favorem ordinis Carmelitarum<note> (prima pars tantum)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Privilegium fratrum ordinis beate Marie de monte Carmeli</rubric>
                            <quote xml:lang="la">Bertholdus dei gracia episcopus Argentinensis recognoscimus per presentes quod nos litteras infrascriptas sanctissimi in Christo patris ac domini domini Iohannis papae vicesimi secundi filis sericeis <gap reason="omitted"/>
                                <note>Text bricht ab.</note>
                            </quote>
                            <note>Ungedruckt, gesamter Text gestrichen. – <locus from="100r">100rb</locus> leer.</note>
                        </msItem>
                        <msItem n="12">
                            <locus from="100v" to="101r">100va–101rb</locus>
                            <author ref="#johannes_xxii_papa">Johannes XXII papa</author>
                            <title>Bulla 'Inter ceteros ordines'<note> (<rs type="place" ref="#avignon">Avignon</rs>, <date>21.11.1326</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Privilegium fratrum ordinis beate Marie de monte Carmeli</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Iohannes episcopus servus servorum dei dilectis filiis generali et universis prioribus et fratribus ordinis beate Marie de monte Carmeli salutem et apostolicam benedictionem. Inter ceteros ordines in agro plantatos ecclesie sacrum vestrum ordinem claris suis exigentibus meritis gerentes in visceribus caritatis ad ea vigilanter intendimus</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Inter ceteros ordines in agro plantatos ecclesiae sacrum vestrum ordinem claris suis exigentibus meritis gerentes in visceribus caritatis ad ea vigilanter intendimus</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">ordinis vestri a vobis electos presentare debebitis contra vos aliquatenus provocetis. Nulli ergo omnino hominum <gap/> Si quis autem <gap/> Datum Avinione XI kalendas Decembris pontificatus nostri anno undecimo</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl xml:id="gbv_389159735">Bullarium Carmelitanum plures complectens Summorum Pontificum constitutiones ad ordinem Fratrum … de Monte Carmelo spectantes, Bd. 1, edidit <editor>E. Monsignanus</editor>, Rom 1715, 66f.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Regest</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Mollat <hi rend="normal">Jean XXII</hi>
                                    </abbr> 6, 375 Nr. 27104.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="13">
                            <locus from="101v" to="103r">101va–103ra</locus>
                            <author ref="#gregorius_xi_papa">Gregorius XI papa</author>
                            <title>Bulla 'Exhibita nobis'<note> (<rs type="place" ref="#avignon">Avignon</rs>, <date>31.7.1374</date>, publicata per dominum Johannem de Silvis cum testimonio notarii publici)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Bulla domini Gregorii undecimi cum processu contra moniales Argentinenses ordinis predicatorum</rubric>
                            <msItem>
                                <locus from="101v" to="102v">101va–102vb</locus>
                                <title type="sub">Textus bullarum</title>
                                <incipit xml:lang="la">Venerabilibus et religiosis dominabus priorissis et conventibus singularisque monialibus et personis monasteriorum monialium sancti Marci et sancte Katherine ac sancti Nicolai alias sancti Mathei extra muros Argentinensis <gap reason="omitted"/>
                                    <rs type="person" ref="#johannes_de_silvis">Iohannes de Silvis</rs> decanus ecclesie sancti Agricoli Avinionensis executor <gap reason="omitted"/> quarum tenor talis est: Gregorius episcopus servus servorum dei venerabili fratri episcopo Argentinensi <gap reason="omitted"/> Exhibita nobis</incipit>
                                <index indexName="initien">
                                    <term xml:lang="la">Venerabilibus et religiosis dominabus priorissis et conventibus singularisque monialibus et personis monasteriorum monialium sancti Marci et sanctae Katharinae ac sancti Nicolai alias sancti Mathaei extra muros Argentinensis <gap reason="omitted"/> Iohannes de Silvis decanus ecclesie sancti Agricoli Avinionensis executor <gap reason="omitted"/> quarum tenor talis est: Gregorius episcopus servus servorum dei venerabili fratri episcopo Argentinensi <gap reason="omitted"/> Exhibita nobis</term>
                                </index>
                                <explicit xml:lang="la">Datum Avinione II kalendas Marcii pontificatus nostri anno quarto. Post quarum quidem litterarum apostolicarum presentacionem et recepcionem <gap reason="omitted"/> Nos igitur Iohannes decanus executor prefatus volentes predictum mandatum apostolicum <gap reason="omitted"/> reverenter exequi <gap reason="omitted"/> Datum et actum Avinione in domo habitacionis nostre anno a nativitate domini MCCCLXXIIII indictione XII die ultima mensis Julii pontificatus dicti domini nostri pape anno quarto presentibus discretis viris <rs type="person" ref="#petrus_hermeti">Petro Hermeti</rs> presbytero et <rs type="person" ref="#guilelmus_scarpiti">Gwilhelmo Scarpiti</rs> clerico in dicta sancti Agricoli ecclesia beneficiatis testibus ad premissa vocatis specialiter et rogatis</explicit>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="102v" to="103r">102vb–103ra</locus>
                                <author ref="#johannes_fabri_de_rambertvillari">Johannes Fabri de Rambertvillari</author>
                                <title type="sub">Testimonum notarii publici</title>
                                <incipit xml:lang="la">Et ego Iohannes Fabri de Rambertvillari clericus Tullensis diocesis publicus apostolica et imperiali auctoritate notarius</incipit>
                                <index indexName="initien">
                                    <term xml:lang="la">Et ego Iohannes Fabri de Rambertvillari clericus Tullensis diocesis publicus apostolica et imperiali auctoritate notarius</term>
                                </index>
                                <explicit xml:lang="la">requisitus in testimonium premissorum</explicit>
                            </msItem>
                            <listBibl>
                                <head>Druck der inserierten Papstbulle</head>
                                <bibl xml:id="opac_136450660">Urkunden und Akten der Stadt Straßburg, Abt. 1: Urkundenbuch der Stadt Straßburg, Bd. 5: Politische Urkunden von 1332 bis 1380, hrsg. von <editor>H. Witte</editor>, Straßburg 1896, 842f. Nr. 1111; Rahmentext und abschließender Notariatsvermerk ungedruckt.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="14">
                            <locus from="103r" to="103r">103ra–b</locus>
                            <author ref="#reinboldus_vener">Reinboldus Vener</author>
                            <title>Vidimus litteras cardinalis <rs type="person" ref="#johannes_de_buccamatiis">Johannis de Buccamatiis</rs> de beginis in Molsheim<note> (<rs type="place" ref="#strassburg">Straßburg</rs>, <date>19.9.1374</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Privilegium fratrum predicatorum super beginas ad Turrim in Argentina apud predicatores residentes</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Noverint universi presencium inspectores quod nos iudex curie Argentinensis feria tercia proxima post festum exaltacionis sancte crucis sub anno domini M<hi rend="sup">o</hi> CCC<hi rend="sup">o</hi> LXX<hi rend="sup">o</hi> IIII<hi rend="sup">o</hi> literas subscriptas vidimus</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Noverint universi praesentium inspectores quod nos iudex curiae Argentinensis feria tertia proxima post festum exaltationis sanctae crucis sub anno domini M<hi rend="sup">o</hi> CCC<hi rend="sup">o</hi> LXX<hi rend="sup">o</hi> IIII<hi rend="sup">o</hi> litteras subscriptas vidimus</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">in quarum quidem visionis et perlectionis testimonium sigillum curie Argentinensis presentibus est appensum datum die et anno superius annotatis</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Beginenverfolgungen</hi>
                                    </abbr>, 188–190 Nr. 20 (nach dieser Hs., 85 zum Text).</bibl>
                            </listBibl>
                            <note>Dazu <bibl>
                                    <abbr>Heimpel <hi rend="normal">Vener</hi>
                                    </abbr>, 96, 99f.</bibl> Zu Johannes de Buccamatiis (Johannes de Tuscolo, Giovanni Boccamazzo), dem Aussteller des vidimierten Dokuments, vgl. außerdem <bibl>
                                    <author>J. Johrendt</author>, Die Diener des Apostelfürsten. Das Kapitel von St. Peter im Vatikan (11.–13. Jahrhundert), Berlin, New York 2011 (Bibliothek des Deutschen Historischen Instituts in Rom 122), 451f. Nr. 164 u. ö.</bibl>; <bibl>
                                    <author>W. Maleczek</author>, Die Urkunden des päpstlichen Legaten Johannes Boccamazza, Kardinalbischofs von Tusculum, aus den Jahren 1286 und 1287, in: Archiv für Diplomatik, Schriftgeschichte, Siegel- und Wappenkunde 59 (2013), 35–132, hier 120 Nr. 83 (Hs. genannt)</bibl>.
                     </note>
                        </msItem>
                        <msItem n="15">
                            <locus from="103v" to="104r">103va–104ra</locus>
                            <author ref="#lampertus_episcopus_argentinensis">Lampertus episcopus Argentinensis</author>
                            <title>Epistula publica de processu contra beginas<note> (<rs type="place" ref="#benfeld">Benfeld</rs>, <date>19.8.1374</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">Lampertus dei et apostolice sedis gracia episcopus Argentinensis dilectis nobis in Christo archipresbyteris <gap/> salutem in domino et diligenciam fidelem execucionis subscriptorum. Quamvis sacris canonibus sit interdictum ne quis novum ordinem aut religionem inveniat</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Lampertus dei et apostolicae sedis gratia episcopus Argentinensis dilectis nobis in Christo archipresbyteris <gap/> salutem in domino et diligentiam fidelem executionis subscriptorum. Quamvis sacris canonibus sit interdictum ne quis novum ordinem aut religionem inveniat</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">et per inquisitores heretice pravitatis et alios ad quos pertinet procedi faciemus. Datum Benevelt sabbato post festum assumpcionis beate Marie virginis anno domini M<hi rend="sup">o</hi> trecentesimo LXX<hi rend="sup">o</hi> quarto</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck (zuletzt)</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Beginenverfolgungen</hi>
                                    </abbr>, 171–175 Nr. 14 (nach dieser Hs.).</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Lerner</abbr>, 85–105 (86, 95 und 96–101 jeweils Hs. genannt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Reichstein</abbr>, 343–350.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="16">
                            <locus from="104r" to="105r">104ra–105ra</locus>
                            <title>Contradictio monachorum ordinum mendicantium civitatis et dioecesis Argentinensis</title>
                            <rubric xml:lang="la">Contradictio ordinum mendicancium super premissis</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Reverende pater et domine graciose. Nos religiosi mendicancium ordinum vestrarum civitatis et dyocesis Argentinensis ante supplicacionem et requisicionem subscriptas protestamur</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Reverende pater et domine gratiose. Nos religiosi mendicantum ordinum vestrarum civitatis et dioecesis Argentinensis ante supplicationem et requisitionem subscriptas protestamur</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">eciam invenit eas innocentes et sustinuerunt eas manere in statu quo sunt</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Beginenverfolgungen</hi>
                                    </abbr>, 176–180 Nr. 15 (nach dieser Hs.).</bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Inquisitio haereticae pravitatis</term>
                                <index>
                                    <term>Documenta</term>
                                    <index>
                                        <term>Contradictio monachorum ordinum mendicantium civitatis et dioecesis Argentinensis</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="17">
                            <locus from="105r" to="105v">105ra–va</locus>
                            <title>Declaratio processus Lamperti episcopi Argentinensis contra beginas<note> (<rs type="place" ref="#strassburg">Straßburg</rs>, <date>1374</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">Processum nuper per reverendum in Christo patrem et dominum episcopum Argentinensem contra Beginas emissum</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Processum nuper per reverendum in Christo patrem et dominum episcopum Argentinensem contra Beginas emissum</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">cum hoc eis sit per privilegium a sede apostolica concessum</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Beginenverfolgungen</hi>
                                    </abbr>, 180–182 Nr. 16 (nach dieser Hs.).</bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Inquisitio haereticae pravitatis</term>
                                <index>
                                    <term>Documenta</term>
                                    <index>
                                        <term>Declaratio processus Lamperti episcopi Argentinensis contra beginas</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="18">
                            <locus from="105v" to="106r">105va–106rb</locus>
                            <title>Interrogatorium contra beginas<note>  (<rs type="place" ref="#strassburg">Straßburg</rs>, <date>1374</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">Interrogentur begine seu sorores volentes parere mandatis domini episcopi et eciam alie quas continget examinari de subscriptis</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Interrogentur beginae seu sorores volentes parere mandatis domini episcopi</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">aut alias circumstancias <sic>supleat</sic> pericia examinantis</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Beginenverfolgungen</hi>
                                    </abbr>, 182–184 Nr. 17 (nach dieser Hs.).</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>
                                        <hi rend="sup">2</hi>VL</abbr> 6, 428 (Hs. genannt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>Krusenbaum-Verheugen</author>, Figuren der Referenz (s. oben), pass.</bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Inquisitio haereticae pravitatis</term>
                                <index>
                                    <term>Documenta</term>
                                    <index>
                                        <term>Interrogatorium contra beginas</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="19">
                            <locus from="106r" to="107r">106rb–107ra</locus>
                            <title>Epistula publica ad plebanos dioecesis Argentinensis de beginis<note> (<rs type="place" ref="#strassburg">Straßburg</rs>, <date>1374</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">Item domini mei plebani ante publicacionem processus domini episcopi finito sermone dicatis: Aliqui sunt homines utriusque sexus</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Item domini mei plebani ante publicationem processus domini episcopi finito sermone dicatis: Aliqui sunt homines utriusque sexus</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">Item ultimo dicatis: Sicut mandatur michi sic precipio etc</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Beginenverfolgungen</hi>
                                    </abbr>, 185–187 Nr. 18 (nach dieser Hs.).</bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Inquisitio haereticae pravitatis</term>
                                <index>
                                    <term>Documenta</term>
                                    <index>
                                        <term>Epistula publica ad plebanos dioecesis Argentinensis de beginis</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="20">
                            <locus from="107r" to="108v">107ra–108va</locus>
                            <author ref="#johannes_i_strassburg_bischof">Johannes I episcopus Argentinensis</author>
                            <title>Epistula publica de processu contra beginas<note> (<rs type="place" ref="#strassburg">Straßburg</rs>, <date>13.8.1317</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">Iohannes dei gracia epicopus Argentinensis universis et singulis abbatibus <gap/> ad quos presentes littere pervenerint salutem in eo qui est omnium vera salus. Inter alia officii nostri onera que ad curam dominici gregis nobis commissi pertinent</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Inter alia officii nostri onera quae ad curam dominici gregis nobis commissi pertinent</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">denuncientque vicinis sacerdotibus et tales sicut repulsos in suis parrochiis non admittant</explicit>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="279-helmst">Cod. Guelf. 279 Helmst.</ref>, 132v–134v, dort zum Text, außerdem <bibl>
                                    <author>M. Wehrli-Johns</author>, Die Straßburger Beginenverfolgungen (1317–1319) und ihre Nachwirkungen im Basler Beginenstreit (1405–1411): Neue Texte von Johannes Mulberg OP zum Basler Inquisitionsprozeß, in: Meister Eckharts Straßburger Jahrzehnt, hrsg. von<editor> A. Quero-Sánchez</editor> und <editor>G. Steer</editor>, Stuttgart 2008 (Meister-Eckhart-Jahrbuch 2), 141–170 (150f. Hs. genannt).</bibl>
                            </filiation>
                        </msItem>
                        <msItem n="21">
                            <locus from="108v" to="108v">108va–b</locus>
                            <author ref="#johannes_i_strassburg_bischof">Johannes I episcopus Argentinensis</author>
                            <title>Epistula ad episcopum Wormatiensem contra beginas<note> (<rs type="place" ref="#strassburg">Straßburg</rs>, <date>1317</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Item de beginis predictis pestiferis duximus statuendum</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Reverendo in Christo patri domino Wormaciensi episcopo amicorum suorum precipuo Iohannes dei gracia episcopus Argentinensis sincere dilectionis perseveranciam sempiternam. Reverende vestre paternitati cupimus esse notum</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Reverendo in Christo patri domino Wormatiensi episcopo amicorum suorum praecipuo Iohannes dei gratia episcopus Argentinensis dilectionis perseverantiam sempiternam. Reverendae vestrae paternitati cupimus esse notum</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">quod per vestre prudencie curam sollertem universis erroribus destructis ecclesie unitas conservetur. Datum</explicit>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="279-helmst">Cod. Guelf. 279 Helmst.</ref>, 134v–135r, dort zum Text.</filiation>
                        </msItem>
                        <msItem n="22">
                            <locus from="108v" to="109r">108vb–109ra</locus>
                            <author ref="#johannes_i_strassburg_bischof">Johannes I episcopus Argentinensis</author>
                            <title>De redditibus pro aedificatione hospitalis in Molsheim<note> (<rs type="place" ref="#strassburg">Straßburg</rs>, <date>1318</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">Iohannes dei gracia episcopus Argentinensis omnibus et singulis archipresbyteris per nostram civitatem et dyocesim constitutis salutem in domino. Noveritis nos de consilio bonorum virorum fertonem clericorum nomine legati apostolici</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Noveritis nos de consilio bonorum virorum fertonem clericorum nomine legati apostolici</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">diligenter exigi colligi et servari et sic collecta duobus terminis <gap reason="omitted"/> annis singulis Hugoni sigillifero <gap reason="omitted"/> fideliter presentari <gap reason="omitted"/> Datum anno domini M<hi rend="sup">o</hi> CCC<hi rend="sup">o</hi> decimo octavo etc</explicit>
                            <note>Ungedruckt.</note>
                        </msItem>
                        <msItem n="23">
                            <locus from="109r" to="109r">109ra–rb</locus>
                            <author ref="#johannes_i_strassburg_bischof">Johannes I episcopus Argentinensis</author>
                            <title>De habitu monialium OSB in Eschau<note> (<rs type="place" ref="#strassburg">Straßburg</rs>, <date>27.6.1318</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">Iohannes dei gracia episcopus Argentinensis honorabilibus in Christo abbatisse et conventui <rs type="corporate" ref="#eschau_kloster_benediktinerinnen">monasterii in Eschowe</rs> nostre dyocesis <gap reason="omitted"/> Intelleximus quod nonnulle ex vobis contra huiusmodi consilium ius et racionem <gap reason="omitted"/> aliis vestibus inconsuetis <gap reason="omitted"/> uti presumunt</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Intelleximus quod nonnullae ex vobis contra huiusmodi consilium ius et rationem</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">ut infra triduum a recepcione presencium <gap reason="omitted"/> dictas vestes <gap reason="omitted"/> penitus abiciatis <gap reason="omitted"/> Datum anno domini M<hi rend="sup">o</hi> CCC<hi rend="sup">o</hi> decimo octavo V kalendas Julii</explicit>
                            <note>Ungedruckt.</note>
                        </msItem>
                        <msItem n="24">
                            <locus from="109r" to="109v">109rb–va</locus>
                            <author ref="#johannes_i_strassburg_bischof">Johannes I episcopus Argentinensis</author>
                            <title>Littera de reprobatione beginarum<note> (<rs type="place" ref="#strassburg">Straßburg</rs>, <date>18.1.1319</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Contra statum beginarum</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Iohannes dei gracia episcopus Argentinensis universis et singulis rectoribus <gap/> civitatis et diocesis Argentinensis ad quos presentes litere pervenerint salutem in domino. Licet vicine seu circumiacentes ecclesie cathedrales et alie sive prelati et clerici earundem senciant et hactenus senserint</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Licet vicinae seu circumiacentes ecclesiae cathedrales et aliae sive praelati et clerici earundem sentiant</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">Datum XV kalendas Februarii anno domini millesimo CCC<hi rend="sup">o</hi> decimo nono</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl xml:id="opac_136450555">Urkunden und Akten der Stadt Straßburg, Abt. 1: Urkundenbuch der Stadt Straßburg, Bd. 2: Politische Urkunden von 1266 bis 1332, hrsg. von <editor>W. Wiegand</editor>, Straßburg 1886, 331–333 Nr. 376;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Beginenverfolgungen</hi>
                                    </abbr>, 153f. Nr. 5 (nach dieser Hs.).</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="25">
                            <locus from="109v" to="110r">109vb–110ra</locus>
                            <author ref="#johannes_i_strassburg_bischof">Johannes I episcopus Argentinensis</author>
                            <title>De absolutione mendicantium<note> (<rs type="place" ref="#strassburg">Straßburg</rs>, <date>18.1.1319</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">Iohannes dei gracia episcopus Argentinensis universis et singulis abbatibus <gap/> civitatis et dyocesis nostre ad quos presentes litere pervenerint salutem in domino. Nonnullis fratribus Predicatoribus et Minoribus domuum civitatis et dyocesis predictarum ascribitur a multis</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Nonnullis fratribus Praedicatoribus et Minoribus domuum civitatis et dioecesis praedictarum adscribitur a multis</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">Datum XV kalendas Februarii anno domini MCCCXIX</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Beginenverfolgungen</hi>
                                    </abbr>, 155f. Nr. 6 (nach dieser Hs.).</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="26">
                            <locus from="110r" to="110r">110ra–rb</locus>
                            <author ref="#johannes_i_strassburg_bischof">Johannes I episcopus Argentinensis</author>
                            <title>De reprobatione et de habitu beginarum<note> (<rs type="place" ref="#strassburg">Straßburg</rs>, <date>17.2.1319</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Pro mutacione habitus beginarum</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Iohannes dei gracia episcopus Argentinensis universis prelatis et clericis religiosis et secularibus per Argentinenes civitatem et dyocesim constitutis salutem in domino. Veridica fide dignorum relacione cognovimus</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Veridica fide dignorum relatione cognovimus</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">Datum XIII kalendas Marcii anno domini M<hi rend="sup">o</hi> CCC<hi rend="sup">o</hi> decimo nono</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Beginenverfolgungen</hi>
                                    </abbr>, 156–158 Nr. 7 (nach dieser Hs.).</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="27">
                            <locus from="110r" to="111r">110rb–111rb</locus>
                            <author ref="#johannes_i_strassburg_bischof">Johannes I episcopus Argentinensis</author>
                            <title>Epistula publica una cum bulla Johannis XXII papae 'Etsi apostolicae sedis'<note> (<rs type="place" ref="#strassburg">Straßburg</rs>, <date>18.2.1319</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">Iohannes dei gracia episcopus Argentinensis universis et singulis rectoribus <gap reason="omitted"/> et perlegisse tenorem qui sequitur: Iohannes episcopus servus servorum dei venerabilibus fratribus <gap reason="omitted"/> salutem et apostolicam benedictionem. Etsi apostolice sedis auctoritas tueri debeat</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Etsi apostolicae sedis auctoritas tueri debeat</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">Datum Avinione VII kalendas Marcii pontificatus nostri anno tercio. Nos igitur volentes mandatum apostolicum predictum reverenter exequi <gap reason="omitted"/> Datum XIIII kalendas Julii anno domini M<hi rend="sup">o</hi> CCC<hi rend="sup">o</hi> XVIIII<hi rend="sup">o</hi>
                            </explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Eubel <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 5, 163f. Nr. 354 (Bulle);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Beginenverfolgungen</hi>
                                    </abbr>, 160f. Nr. 9 (Publikationsschreiben).</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Mollat <hi rend="normal">Jean XXII</hi>
                                    </abbr> 2, 336 Nr. 8987 (Regest);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Lerner</abbr>, 85–96 (Hs. genannt).</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="28">
                            <locus from="111r" to="112r">111rb–112rb</locus>
                            <title>Statuta domus beginarum in Innenheim<note> (<rs type="place" ref="#strassburg">Straßburg</rs>, <date>14.4.1276</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Forma que sequitur habent equalem per omnia iste tres domus scilicet ad Turrim dicte et de <rs type="place" ref="#offenburg">
                                    <sic>Offemburg</sic>
                                </rs> et de <rs type="place" ref="#innenheim">Innenheim</rs> site apud fratres predicatores Argentinenses in constitucionibus suis et sigillis <sic>in</sic> instrumentorum ipsorum et in <sic>data</sic> annorum domini excepto quod cuiuslibet domorum istarum proprie persone singulariter nominantur</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">In nomine patris et filii et spiritus sancti Amen. Nos Mechthildis magistra Adelheidis subpriorissa cetereque sorores in domo que dicitur de Innenheim in Argentina congregate <gap/> ad honorem domini nostri Ihesu Christi volentes materiam dissolucionis suspecte et nocive diffugere</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">In nomine patris et filii et spiritus sancti Amen. Nos Mechthildis magistra Adelheidis subpriorissa ceteraeque sorores in domo quae dicitur de Innenheim in Argentina congregatae <gap/> ad honorem domini nostri Iesu Christi volentes materiam dissolutionis suspectae et nocivae diffugere</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">Actum et datum Argentine anno domini M<hi rend="sup">o</hi> CC<hi rend="sup">o</hi> LXXVI<hi rend="sup">o</hi> XVIII kalendas Maii</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Mosheim</abbr>, 158–161 (nach dieser Hs., fehlerhaft);</bibl>
                                <bibl xml:id="opac_13645058X">Urkunden und Akten der Stadt Straßburg, Abt. 1: Urkundenbuch der Stadt Straßburg, Bd. 3: Privatrechtliche Urkunden und Amtslisten von 1266 bis 1332, hrsg. von <editor>A. Schulte</editor>, Straßburg 1884, 27–29 Nr. 78, 79.</bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Inquisitio haereticae pravitatis</term>
                                <index>
                                    <term>Documenta</term>
                                    <index>
                                        <term>Statuta domus beginarum in Innenheim</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Juristische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Documenta</term>
                                    <index>
                                        <term>Statuta domus beginarum in Innenheim</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="29">
                            <locus from="112r" to="114r">112rb–114rb</locus>
                            <author ref="#nicolaus_iv_papa">Nicolaus IV papa</author>
                            <title>Bulla 'Supra montem'<note> cum regula fratrum de Poenitentia (<rs type="place" ref="#rieti">Rieti</rs>, <date>18.8.1289</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Incipit vita et regula fratrum et sororum de penitencia sancti Francisci</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Nicolaus episcopus servus servorum dei dilectis filiis fratribus et dilectis in Christo filiabus sororibus ordinis fratrum de Poenitencia tam presentibus quam futuris salutem et apostolicam benedictionem. Supra montem katholice fidei quam populos gencium qui ambulabant in tenebris</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Nicolaus episcopus servus servorum dei dilectis filiis fratribus et dilectis in Christo filiabus sororibus ordinis fratrum de Poenitencia tam praesentibus quam futuris salutem et apostolicam benedictionem. Supra montem catholicae fidei quam populos gentium qui ambulabant in tenebris</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">et efficaciter studeat adimplere <gap reason="omitted"/> Datum Reate XV kalendas Septembris pontificatus nostri anno secundo</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <author>Meersseman</author> Dossier (s. oben), 128–142 Nr. VII; dazu 156 Nr. X (Regeltext), 75 Nr. 50 (Bulle);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Eubel <hi rend="normal">Epitome</hi>
                                    </abbr>, 305f. Nr. LI (falsches Datum).</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="30">
                            <locus from="114r" to="114v">114rb–vb</locus>
                            <author ref="#hartmann_rot">Hartmann Rot</author>
                            <title>Schreiben an den Rat von Obernai über einen Hostienfrevel<note> (<rs type="place" ref="#basel">Basel</rs>, <date>6.10.1374</date>)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Litteras de furto corporis Christi</rubric>
                            <incipit xml:lang="gmh">Den wisen bescheiden unsern sundern guoten friunden den meistern unde dem rat von <rs type="place" ref="#obernai">Obern Ehenheim</rs> embieten wir Hartman Rot Burgermeister unde der rat von Basel unsern willigen dienst</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="gmh">Den wisen bescheiden unsern sundern guoten friunden den meistern unde dem rat von Obern Ehenheim embieten wir Hartman Rot Burgermeister unde der rat von Basel unsern willigen dienst</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="gmh">die schulde damit hetten. Datum feria sexta proxima post festum sancti Remigii anno et cetera LXX<hi rend="sup">o</hi> quarto</explicit>
                            <textLang mainLang="gmh">Schreibsprache: Frühneuhochdeutsch (niederalemannisch). </textLang>
                            <note>Der Basler Rat berichtet, dass der Sohn des Stadtschreibers von Obernai aus dem Franziskanerkloster in Basel sechs geweihte Hostien entwendet und gegessen habe. Von einer strafrechtlichen Verfolgung des noch sehr jungen Täters ist nichts bekannt. Ungedruckt.</note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Schreibsprachen</term>
                                <index>
                                    <term>Text</term>
                                    <index>
                                        <term>Frühneuhochdeutsch</term>
                                        <index>
                                            <term>Niederalemannisch</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="31">
                            <locus from="114v" to="115r">114vb–115ra</locus>
                            <author ref="#lampertus_episcopus_argentinensis">Lampertus episcopus Argentinensis</author>
                            <title>Instrumentum de constitutione domini Henrici de Saxonia in vicarium generalem dioecesis Argentinensis<note> (<rs type="place" ref="#strassburg">Straßburg</rs>, <date>16.9.1374</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">Lampertus dei et apostolice sedis gracia episcopus Argentinensis honorabili nobis in Christo dilecto magistro Heinrico de Saxonia canonico ecclesie Basiliensis salutem et sinceram in domino caritatem. De tue legalitatis industria tueque pericie circumspectione sollicita plenam in domino fiduciam obtinentes</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Lampertus dei et apostolicae sedis gratia episcopus Argentinensis honorabili nobis in Christo dilecto magistro Heinrico de Saxonia canonico ecclesiae Basiliensis salutem et sinceram in domino caritatem. De tuae legalitatis industria tuaeque peritiae circumspectione sollicita plenam in domino fiduciam obtinentes</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">Datum Argentine Sabbato ante festum beati Mathey apostoli et ewangeliste sub anno domini M<hi rend="sup">o</hi> CCC<hi rend="sup">o</hi> LXX<hi rend="sup">o</hi> quarto</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Beginenverfolgungen</hi>
                                    </abbr>, 187f. Nr. 19 (nach dieser Hs.).</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="32">
                            <locus from="115r" to="115v">115ra–va</locus>
                            <author ref="#urbanus_v_papa">Urbanus V papa</author>
                            <title>Bulla 'Sane ne in vinea'<note> (Extravag. com. 5.1.1, <rs type="place" ref="#rom">Rom</rs>, <date>4.4.1369</date>)</note>
                            </title>
                            <filiation>Leicht abweichende Fassungen in <ref type="mss" cRef="353-helmst">Cod. Guelf. 353 Helmst.</ref>, 108vb–109va; <ref type="mss" cRef="599-helmst">599 Helmst.</ref>, 199v–202v.</filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Friedberg</abbr> 2, 1287f.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Vgl. zum Text </head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Lecacheux <hi rend="normal">Urbain V</hi>
                                    </abbr> Nr. 2933;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Brown</abbr>, 416f. (Hs. genannt).</bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Juristische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Corpus iuris canonici</term>
                                    <index>
                                        <term>Constitutiones Extravagantes</term>
                                        <index>
                                            <term>Extravag. com. 5.1.1</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="33">
                            <locus from="115v" to="118v">115va–118va</locus>
                            <author ref="#philippus_cabassola">Philippus Cabassola</author>
                            <title>De visitatione generali ordinis Clarissarum<note> (<rs type="place" ref="#montefiascone">Montefiascone</rs>, <date>19.5.1370</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">Philippus miseracione divina tituli sanctorum Marcellini et Petri presbiter cardinalis fratrum Minorum et sororum sancte Clare ordinum protector a sede apostolica specialiter deputatus venerabilibus et religiosis viris dilectis in Christo fratribus Thome generali et universis provincialibus ministris fratrum Minorum ordinis antedicti salutem et sinceram in domino caritatem. Inter sollicitudines ceteras ad quas nos sedes apostolica convocare dignatur</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Philippus miseratione divina tituli sanctorum Marcellini et Petri presbyter cardinalis fratrum Minorum et sororum sanctae Clarae ordinum protector a sede apostolica specialiter deputatus venerabilibus et religiosis viris dilectis in Christo fratribus Thomae generali et universis provincialibus ministris fratrum Minorum ordinis antedicti salutem et sinceram in domino caritatem. Inter sollicitudines ceteras ad quas nos sedes apostolica convocare dignatur</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">Datum apud Monteflasconem die decimanona mensis Maii anno a nativitate domini M<hi rend="sup">o</hi> CCC<hi rend="sup">o</hi> LXX<hi rend="sup">o</hi> indictione VIII pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri domini Urbani divina providencia pape V anno octavo</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Wadding <hi rend="normal">Annales Minorum</hi>
                                    </abbr> 8, 597–603.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <author>B. Bughetti</author>, Acta officialia de regimine Clarissarum durante saeculo XIV, in: Archivum Franciscanum Historicum 13 (1920), 89–135, hier 94.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="34">
                            <locus from="118v" to="119v">118va–119va</locus>
                            <author ref="#reinboldus_vener">Reinboldus Vener</author>
                            <title>Transsumptum bullae Gregorii XI papae 'Ex iniuncto nobis'<note> (<rs type="place" ref="#strassburg">Straßburg</rs>, <date>30.12.1374</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">In dei nomine Amen. Nos Reinboldus de Gamundia officialis Argentinensis notum facimus tenore presencium quorum interest vel intererit</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">In dei nomine Amen. Nos Reinboldus de Gamundia officialis Argentinensis notum facimus tenore praesentium quorum interest vel intererit</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">rogatus et per dictos Heinricum Diethericum Ottonem et Hugonem instanter requisitus</explicit>
                            <filiation>Die inserierte Papsturkunde separat auch in <ref type="mss" cRef="315-helmst">Cod. Guelf. 315 Helmst.</ref>, 202ra–va. </filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Mosheim</abbr>, 394–398 (nach dieser Hs.);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Fredericq</abbr> 1, 228–231 Nr. 220;</bibl>
                                <bibl xml:id="gbv_219747512">Lettres de Grégoire XI (1371– 1378). Textes et analyses, publiées par <editor>C. Tihon</editor>, Bd. 2 (Nos. 1390 à 2976), Bruxelles 1962 (Analecta Vaticano-Belgica 20), 520 Nr. 2559 (nur die inserierte Papsturkunde);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Beginenverfolgungen</hi>
                                    </abbr>, 190–195 Nr. 21 (nach dieser Hs., mit der enthaltenen Papsturkunde).</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Heimpel <hi rend="normal">Vener</hi>
                                    </abbr>, 100–104.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="35">
                            <locus from="119v" to="120r">119va–120ra</locus>
                            <author ref="#johannes_xxii_papa">Johannes XXII papa</author>
                            <title>Bulla 'Ratio recta'<note> (Extravag. com. 3.9.un., <rs type="place" ref="#avignon">Avignon</rs>, <date>13.8.1317</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">Iohannes episcopus servus servorum dei ad perpetuam rei memoriam. Racio <sic>regulata</sic> non patitur ut innocentes ad paria cum nocentibus iudicentur</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Ratio regulata non patitur ut innocentes ad paria cum nocentibus iudicentur</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">Datum <sic>Rome</sic> sub anno domini M<hi rend="sup">o</hi> CCC<hi rend="sup">o</hi> XXI<hi rend="sup">o</hi> indictione IIII tempore sanctissimi patris et domini nostri domini Iohannis divina providencia pape XII predicti anno eius quinto mensis Aprilis die XV</explicit>
                            <note>Austellungsort und Datum verderbt. </note>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="315-helmst">Cod. Guelf. 315 Helmst.</ref>, 204va–205ra.</filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Friedberg</abbr> 2, 1279f. (ohne Datum).</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Brown</abbr>, 400–403 (Hs. genannt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Beginenverfolgungen</hi>
                                    </abbr>, 65f.</bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Juristische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Corpus iuris canonici</term>
                                    <index>
                                        <term>Constitutiones Extravagantes</term>
                                        <index>
                                            <term>Extravag. com. 3.9.un.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="36">
                            <locus from="120r" to="120v">120ra–va</locus>
                            <author ref="#johannes_xxii_papa">Johannes XXII papa</author>
                            <title>Bulla 'Sancta Romana'<note> (Extravag. Jo. XXII. 7.un., <rs type="place" ref="#avignon">Avignon</rs>, <date>30.12.1317</date>)</note>
                            </title>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="315-helmst">Cod. Guelf. 315 Helmst.</ref>, 202va–203rb, <ref type="mss" cRef="381-helmst">381 Helmst.</ref>, 245r–v.</filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Friedberg</abbr> 2, 1213;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Eubel <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 5, 134f. Nr. 297;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Extravagantes</abbr>, 198–204 Nr. 10.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Brown</abbr>, 400–403 (Hs. genannt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>M. Wehrli-Johns</author>, Die kanonistischen Kommentare zu den Beginendekreten von Vienne 1311 und ihre Auswirkungen auf die Verfolgung der Beginen und Begarden im 14. Jahrhundert, in: Mystik, Recht und Freiheit. Religiöse Erfahrung und kirchliche Institutionen im Spätmittelalter, hrsg. von <editor>D. Mieth</editor> und <editor>B. Müller-Schauenburg</editor>, Stuttgart 2012, 38–50 (48f. Hs. genannt).</bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Juristische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Corpus iuris canonici</term>
                                    <index>
                                        <term>Constitutiones Extravagantes</term>
                                        <index>
                                            <term>Extravag. Jo. XXII. 7.un.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="37">
                            <locus from="120v" to="120v">120va–vb</locus>
                            <author ref="#johannes_xxii_papa">Johannes XXII papa</author>
                            <title>Bulla 'Quia nonnunquam'<note> (Extravag. Jo. XXII. 14.2, <rs type="place" ref="#avignon">Avignon</rs>, <date>26.3.1322</date>)</note>
                            </title>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="381-helmst">Cod. Guelf. 381 Helmst.</ref>, 246v–247r.</filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Friedberg</abbr> 2, 1224;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Eubel <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 5, 224f. Nr. 464;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Extravagantes</abbr>, 211–221 Nr. 14.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Brown</abbr>, 400–403 (Hs. genannt).</bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Juristische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Corpus iuris canonici</term>
                                    <index>
                                        <term>Constitutiones Extravagantes</term>
                                        <index>
                                            <term>Extravag. Jo. XXII. 14.2</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="38">
                            <locus from="120v" to="123r">120vb–123ra</locus>
                            <author ref="#johannes_xxii_papa">Johannes XXII papa</author>
                            <title>Bulla 'Ad conditorem canonum'<note> (Extravag. Jo. XXII. 14.3, <rs type="place" ref="#avignon">Avignon</rs>, <date>8.12.1322</date>)</note>
                            </title>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="381-helmst">Cod. Guelf. 381 Helmst.</ref>, 247v–249v.</filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Friedberg</abbr> 2, 1225–1229;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Eubel <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 5, 233–246 Nr. 486;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Extravagantes</abbr>, 228–254 Nr. 18.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Mollat <hi rend="normal">Jean XXII</hi>
                                    </abbr> 4, 341 Nr. 18088;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Brown</abbr>, 400–403 (Hs. genannt).</bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Juristische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Corpus iuris canonici</term>
                                    <index>
                                        <term>Constitutiones Extravagantes</term>
                                        <index>
                                            <term>Extravag. Jo. XXII. 14.3</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="39">
                            <locus from="123r" to="123r">123ra–rb</locus>
                            <author ref="#johannes_xxii_papa">Johannes XXII papa</author>
                            <title>Bulla 'Cum inter nonnullos'<note> (Extravag. Jo. XXII. 14.4, <rs type="place" ref="#avignon">Avignon</rs>, <date>12.11.1323</date>)</note>
                            </title>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="279-helmst">Cod. Guelf. 279 Helmst.</ref>, 275v (dort zum Text), <ref type="mss" cRef="381-helmst">381 Helmst.</ref>, 249v.</filiation>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Juristische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Corpus iuris canonici</term>
                                    <index>
                                        <term>Constitutiones Extravagantes</term>
                                        <index>
                                            <term>Extravag. Jo. XXII. 14.4</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem n="40">
                            <locus from="123r" to="124v">123rb–124vb</locus>
                            <author ref="#johannes_xxii_papa">Johannes XXII papa</author>
                            <title>Bulla 'Gloriosam ecclesiam'<note> (<rs type="place" ref="#avignon">Avignon</rs>, <date>23.1.1318</date>, Beginn)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">Gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam quam Christus dilexit pro qua se ipsum tradidit ut ipsam sanctificaret mundans eciam lavacro aque</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam quam Christus dilexit</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">tam fortiter atque suaviter moderamina indulte potestatis exercens ut in corpore <gap/>
                                <note>Text bricht ab</note>.</explicit>
                            <note>Aufgrund eines Blattverlustes am Schluss unvollständig. </note>
                            <filiation>Vollständig in <ref type="mss" cRef="876-helmst">Cod. Guelf. 876 Helmst.</ref>, 25r–32r. </filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Eubel <hi rend="normal">Bullarium</hi>
                                    </abbr> 5, 137–142 Nr. 302 (hier nur bis 140b).</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Mollat <hi rend="normal">Jean XXII</hi>
                                    </abbr> 2, 65 Nr. 6216;</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>P. Nold</author>, Pope John XXII, the Franciscan order and its rule, in: The Cambridge companion to Francis of Assisi, edited by <editor>M.J.P. Robson</editor>, Cambridge u.a. 2012 (Cambridge companions to religion), 258–272, bes. 263f.;</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>P. Nold</author>, John XXII and history, in: Papst Johannes XXII. Konzepte und Verfahren seines Pontifikats, hrsg. von <editor>H.-J. Schmitt</editor> und <editor>M. Rohde</editor>, Berlin, Boston 2014 (Scrinium Friburgense 32), 17–40, bes. 35–37.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="41">
                            <locus from="125r">125ra–b</locus>
                            <author ref="#johannes_xxii_papa">Johannes XXII papa</author>
                            <title>Bulla 'In agro dominico'<note> de codemnatione sententiarum magistri Eckhardi (<date>27.3.1329</date>, partim)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="de">12. Swaz die heilige geschrifft sprichet von Christo daz wirt alles vor war geseit</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="de">Swaz die heilige geschrifft sprichet von Christo daz wirt alles vor war geseit</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="de">rechte ase ob ich oder er wiz were unde ich ez swarcz heisze</explicit>
                            <textLang mainLang="de">Schreibsprache: Frühneuhochdeutsch (niederalemannisch). </textLang>
                            <note>Der Text ist am Beginn aufgrund eines Blattverlusts unvollständig, es fehlen die Sätze 1–11.</note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Schreibsprachen</term>
                                <index>
                                    <term>Text</term>
                                    <index>
                                        <term>Frühneuhochdeutsch</term>
                                        <index>
                                            <term>Niederalemannisch</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl xml:id="opac_189693010">
                                    <author>J. L. Mosheim</author>, Institutiones historiae ecclesiasticae antiquae et recentioris…, Helmstedt 1755, 552–554, Anm. p und s (teilweise, nach dieser Hs.);</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Patschovsky <hi rend="normal">Beginenverfolgungen</hi>
                                    </abbr>, 195–198 Nr. 22 nach dieser Hs.).</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>Meister Eckhart: Die deutschen und lateinischen Werke. Die lateinischen Werke, Bd. 5: Acta Echardiana, hrsg. und komm. von <editor>L. Sturlese</editor>, Stuttgart 2006, 596–600 Nr. 65 (597 Hs. genannt, Sigle d);</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>G. Fournier</author>, Maître Eckhart en Sorbonne, ou un exemplaire insoupçonné de la constitution <hi rend="font-style:italic">In agro dominico</hi>. Pour une histoire de la transmission de la constitution <hi rend="font-style:italic">In agro dominico</hi>, in: Bulletin de philosophie médiévale 51 (2009), 75–112 (102, 111 Hs. genannt);</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>G. Fournier</author>, Une réception paradoxale. La constitution ›In agro dominico‹ dans le manuscrit Bernkastel-Kues, St. Nikolaus Hospital, Hs. 21, in: Meister-Eckhart-Jahrbuch 11 (2017), 259–289 (276 Hs. genannt).</bibl>
                            </listBibl>
                            <note> – <locus from="125v">125v</locus> leer.</note>
                        </msItem>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc form="codex">
                            <supportDesc material="chart">
                                <support>
                                    <p>
                                        <material>Papier</material>
                                    </p>
                                    <p>Wasserzeichen: <watermark>Mitteldurchbrochenes griechisches Ankerkreuz im Kreis</watermark> (nicht nachweisbar). </p>
                                </support>
                                <extent>
                                    <measure type="leavesCount" quantity="33">33 Bl.</measure>
                                    <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                        <height unit="cm" quantity="29.5">29,5</height>
                                        <width unit="cm" quantity="19.5">19,5</width>
                                    </dimensions>
                                </extent>
                                <collation>
                                    <formula>VI (104). VI–1 (115). VI–2 (125).</formula>
                                </collation>
                                <condition>
                                    <p>
                                        <locus from="93r" to="99r">Bl. 93ra–99rb</locus> Tinte stark verblaßt, <locus from="124r" to="125v">Bl. 124–125</locus> mit Wurmfraßschäden. Zwischen Bl. 124 und 125 fehlt mindestens ein Doppelbl.; die vorliegende Lagenstruktur des Quinternios ist allerdings unversehrt. </p>
                                </condition>
                            </supportDesc>
                            <layoutDesc>
                                <layout columns="2" writtenLines="40 52" ruledLines="0">
                                    <p>
                                        <dimensions type="written" unit="cm">
                                            <height unit="cm" quantity="22">22</height>
                                            <width unit="cm" quantity="14">14</width>
                                        </dimensions>, zweispaltig (Spalten meist 6 bis 6,5 cm breit), je nach Hand 40–52 Zeilen. </p>
                                </layout>
                            </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc>
                            <summary>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Schriftarten</term>
                                    <index>
                                        <term>Auszeichnungsschrift</term>
                                        <index>
                                            <term>Textualis</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Schriftarten</term>
                                    <index>
                                        <term>Gotische Schriften</term>
                                        <index>
                                            <term>Bastarda</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Schriftarten</term>
                                    <index>
                                        <term>Gotische Schriften</term>
                                        <index>
                                            <term>ältere gotische Kursive</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Schriftarten</term>
                                    <index>
                                        <term>Gotische Schriften</term>
                                        <index>
                                            <term>jüngere gotische Kursive</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index> Haupttext von insgesamt sieben Händen, </summary>
                            <handNote script="cursantic textualis" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Hand 1 (ältere gotische Kursive, dazu Textualis als Auszeichnungsschrift): <locus from="93r" to="99r">93ra–99rb</locus>; </p>
                            </handNote>
                            <handNote script="cursantic" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Hand 2 (ältere gotische Kursive): <locus from="99v">99va–b</locus>; </p>
                            </handNote>
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Hand 3 (Bastarda): <locus from="100r" to="101r">100ra–101rb</locus>; </p>
                            </handNote>
                            <handNote script="cursrecent" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Hand 4 (jüngere gotische Kursive): <locus from="101v" to="103r">101va–103ra</locus>; </p>
                            </handNote>
                            <handNote script="cursrecent" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Hand 5 (jüngere gotische Kursive): <locus from="103r" to="115r">103ra–115ra</locus>; </p>
                            </handNote>
                            <handNote script="cursrecent" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Hand 6 (jüngere gotische Kursive): <locus from="115r" to="124v">115ra–124vb</locus>; </p>
                            </handNote>
                            <handNote script="cursrecent" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Hand 7 (jüngere gotische Kursive): <locus from="125r">125ra–b</locus>. </p>
                            </handNote>
                        </handDesc>
                        <decoDesc>
                            <summary>Keinerlei Rubrizierung.</summary>
                            <decoNote/>
                        </decoDesc>
                    </physDesc>
                </msPart>
            </msDesc>
        </body>
    </text>
</TEI>