<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="de" xml:id="HAB_mss_348-helmst_tei-msDesc_Lesser">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>Beschreibung von Cod. Guelf. 348 Helmst. (Die mittelalterlichen Helmstedter Handschriften der Herzog August Bibliothek. Teil II: Cod. Guelf. 277 bis 370 Helmst. Mit einem Anhang: Die mittelalterlichen Handschriften und Fragmente der Ehemaligen Universitätsbibliothek Helmstedt, beschrieben von Bertram Lesser. Wiesbaden 2022.)</title>
                <respStmt>
                    <resp>Beschrieben von </resp>
                    <name type="person">Bertram Lesser</name>
                </respStmt>
                <funder>Gefördert durch die <orgName key="DFG">Deutsche Forschungsgemeinschaft</orgName> im Rahmen des Programms "Erschließung und Digitalisierung handschriftlicher und gedruckter Überlieferung"</funder>
            </titleStmt>
            <editionStmt>
                <edition>Elektronische Ausgabe nach TEI P5</edition>
                <respStmt>
                    <resp>TEI-P5 konforme Kodierung durch </resp>
                    <name type="person">Bertram Lesser</name>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                </respStmt>
            </editionStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                    <ptr target="http://www.hab.de"/>
                </publisher>
                <date type="issued" when="2016-01-07"/>
            <!--<date type="digitised" when=""/>-->
                <distributor>Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</distributor>
                <availability status="restricted">
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/de/">
                        <p>Dieses Dokument steht unter einer Creative Commons Namensnennung-Weitergabe unter gleichen Bedingungen 3.0 Deutschland Lizenz (CC BY-SA).</p>
                        <p>Für die Nutzung weiterer Daten wie Digitalisaten gelten gegebenenfalls andere Lizenzen. Vgl. die <ref target="http://diglib.hab.de/?link=012">Nutzungshinweise</ref> der Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel.</p>
                    </licence>
                </availability>
                <pubPlace>
<!--<ptr type="purl" target="http://diglib.hab.de/mss/348-helmst/start.htm"/>-->
<!--<ptr type="thumbnailForPresentations" target="http://diglib.hab.de/mss/348-helmst/thumbs/00001.jpg"/>-->
                </pubPlace>
            <!--<idno type="URN">urn:nbn:de:gbv:23-mss/348-helmst2</idno>-->
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <p>Neu katalogisiert durch <name type="person">Bertram Lesser</name>.</p>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <encodingDesc>
            <projectDesc>
                <p>Beschreibung erstellt im Rahmen des Projektes <name type="project" subtype="cataloguing">Katalogisierung der mittelalterlichen Helmstedter Handschriften <name type="project" subtype="part">Teil III</name>
                    </name>.</p>
            </projectDesc>
        </encodingDesc>
        <revisionDesc>
            <change who="schassan" when="2019-08-20">Manuscripta Mediaevalia Objektnummer hinzugefügt.</change>
            <change who="lesser" when="2023-01-15">Überarbeitung abgeschlossen; gleicher Stand wie im gedruckten Katalog.</change>
        </revisionDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <msDesc xml:id="mss_348-helmst_tei-msDesc_Lesser" xml:lang="de">
                <msIdentifier>
                    <settlement>Wolfenbüttel</settlement>
                    <repository rend="HAB">Herzog August Bibliothek</repository>
                    <collection>Helmstedter Handschriften</collection>
                    <idno sortKey="wf_hab_helmst-0348">Cod. Guelf. 348 Helmst.</idno>
                    <altIdentifier type="catalog">
                        <collection>Heinemann-Nr.</collection>
                        <idno sortKey="heinemann-0383">383</idno>
                    </altIdentifier>
                    <altIdentifier type="catalog">
                        <collection>Manuscripta Mediaevalia Objektnummer</collection>
                        <idno>32412396,T</idno>
                    </altIdentifier>
                </msIdentifier>
                <head>
                    <title>Breviarium</title>
                    <origPlace>Hildesheim</origPlace>
                    <origDate notBefore="1431" notAfter="1460">um 1445</origDate>
                </head>
                <msContents>
                    <textLang mainLang="la"/>
                    <msItem n="1">
                        <locus from="Ir">Ir</locus>
                        <note>Titelvermerk (17. Jh.): <quote xml:lang="la">Breviarium ecclesiae Hildeshemensis</quote> (die Ortsbestimmung ist später geschrieben als der Titel).</note>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Buch- und Schriftwesen</term>
                            <index>
                                <term>Titel- bzw. Inhaltsvermerk (neuzeitlich)</term>
                            </index>
                        </index>
                        <note> – <locus from="Iv" to="Vv">Iv–Vv</locus> leer.</note>
                    </msItem>
                    <msItem n="2">
                        <locus from="VIr">VIr</locus>
                        <note>Das Bl. ist stark angeschmutzt mit Abklatsch eines älteren Spiegelbl. (?), auf dem Kopfsteg Notiz (15. Jh.):</note>
                        <quote xml:lang="la">Moneatis <rs type="person" ref="#hermann_koke">Hermen Koke</rs> in Czellenstede ut infra huic et feriam quartam de promissis satisfaciat.</quote>
                        <note> – <locus from="VIv" to="VIIIv">VIv–VIIIv</locus> leer.</note>
                    </msItem>
                    <msItem n="3">
                        <locus from="1r" to="363r">1r–363rb</locus>
                        <title>Breviarium<note> secundum usum dioecesis Hildeshemensis</note>
                        </title>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Breviarium</term>
                            <index>
                                <term>Hildeshemense</term>
                            </index>
                        </index>
                        <note>Nokturnen mit drei, sechs und neun Lesungen. Im einzelnen sind enthalten: </note>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="1r" to="6v">1r–6v</locus>
                            <title type="sub">Kalendarium</title>
                            <note>Liturgisches Kalendar der Diözese Hildesheim (vgl. <bibl>
                                    <abbr>Grotefend</abbr> 2, 76–79</bibl>) mit Festgraden (Antiphona, III lectiones, IX lectiones). Angegeben sind (sämtlich rubriziert) Goldene Zahl, Tagesbuchstaben und römische Tageszählung sowie rechts daneben die Zeitspannen der Nonen, Iden und Kalenden durch spaltenweise angeordnete litterae elongatae. Den Monaten sind jeweils die Merkverse zu den dies aegyptiaci vorangestellt, Druck: <bibl>
                                    <abbr>Grotefend</abbr> 1, 36.</bibl> Dazu <bibl>
                                    <abbr>Schaller/Könsgen</abbr> 7597</bibl> (= <bibl>
                                    <abbr>Walther I</abbr> 9771</bibl> bzw. <bibl>
                                    <abbr>Thorndike/Kibre</abbr> 651.13</bibl>). Folgende diözesentypische Feste sind bemerkenswert: 22.1. <quote type="rubric" xml:lang="la">Epiphanii confessoris IX lectiones</quote>, 1.4. <quote xml:lang="la">
                                    <supplied>Adventus reliquiarum</supplied> Cancianorum antiphona</quote>, 4.5. <quote type="rubric" xml:lang="la">
                                    <supplied>Translatio</supplied> Godehardi episcopi et confessoris IX lectiones</quote>, 5.5. <quote type="rubric" xml:lang="la">
                                    <supplied>Depositio</supplied> Godehardi episcopi et confessoris</quote> und <quote type="rubric" xml:lang="la">Dedicacio templi <supplied>maioris Hildensemensis</supplied> IX lectiones</quote> (beide rot), 31.5. <quote type="rubric" xml:lang="la">Cancianorum IX lectiones</quote>, 3.6. <quote type="rubric" xml:lang="la">Reportacio sanguinis domini antiphona</quote>, 17.6. <quote type="rubric" xml:lang="la">Quinque sanctorum IX lectiones</quote> (vgl. unten, 242va–244ra), 20.6. <quote type="rubric" xml:lang="la">Lodewici imperatoris fundatoris ecclesie Hildensemensis</quote> (rot, ohne Festgrad, zu diesem in der Stadt Hildesheim und insbesondere am Dom begangenen Gedenken vgl. das Nekrolog der Hildesheimer Kirche in <ref type="mss" cRef="83-30-aug-2f">Cod. Guelf. 83.30 Aug. 2°</ref>, 79r, Abdruck des Eintrags bei <bibl>
                                    <abbr>Leibniz <hi rend="normal">Scriptores</hi>
                                    </abbr> 1, <ref target="http://diglib.hab.de/drucke/gn-4f-1572-1b/start.htm?image=00813">765</ref>
                                </bibl>), 5.8. <quote type="rubric" xml:lang="la">Oswaldi regis IX lectiones</quote>, 8.8. <quote xml:lang="la">
                                    <sic>XII</sic> auxiliatorum IX lectiones</quote> (nachgetragen), 16.8. <quote type="rubric" xml:lang="la">Bernwardi episcopi translacio IX lectiones</quote>, 7.9. <quote type="rubric" xml:lang="la">Dedicatio chori sancti Godehardi IX lectiones</quote>, 27.9. <quote type="rubric" xml:lang="la">Damiani et Cosme martirum IX lectiones</quote>, 15.10. <quote type="rubric" xml:lang="la">Speciose virginis IX lectiones</quote>, 20.11. <quote xml:lang="la">Bernwardi episcopi IX lectiones</quote>, 26.11. <quote xml:lang="la">Illatio beate Marie virginis IX lectiones</quote> (ersetzt seit 1431 in der Diözese Hildesheim Praesentatio BMV am 21.11., vgl. <bibl xml:id="opac_134115791">
                                    <author>A. Bertram</author>, Geschichte des Bisthums Hildesheim, Bd. 1, Hildesheim 1899, 404</bibl>), 8.12. <quote type="rubric" xml:lang="la">Adventus reliquiarum domine nostre IX lectiones</quote>. <locus from="4v">4v</locus> zum 6.8. von anlegender Hand <quote type="rubric" xml:lang="la">Syxti Felicissimi et Agapiti IX lectiones</quote>, dahinter als Nachtrag von späterer Hand: <quote xml:lang="la">Hic servatur festum Transfiguracionis domini IX lectiones</quote>, die gleiche Hand fügte <quote xml:lang="la">Sixti IX lectiones</quote> an dem für Hildesheim üblichen Tag (7.8.) hinzu.</note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Breviarium</term>
                                <index>
                                    <term>Hildeshemense</term>
                                    <index>
                                        <term>Kalendarium (liturgisch)</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Kalendarium</term>
                                <index>
                                    <term>Hildeshemense</term>
                                    <index>
                                        <term>(liturgisch)</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Versus</term>
                                <index>
                                    <term>memoriales de diebus aegyptiacis</term>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <note> – <locus from="7r" to="7v">7r–v</locus> leer. </note>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="8r" to="220r">8ra–220ra</locus>
                            <title type="sub">Proprium de tempore</title>
                            <rubric xml:lang="la">Capitulum in adventu domini</rubric>
                            <note>Enthält die Offizien der Sonn- und Ferialtage und der Herrenfeste im Jahreskreis sowie, wie im Druck jeweils an der entsprechenden Stelle eingefügt, die Heiligenfeste zwischen Weihnachten und Circumcisio domini – Stephanus (26.12.), Johannes Evangelista (27.12.), Sancti Innocentes (28.12.) und Thomas archiepiscopus Cantuariensis (29.12.) – mit ihren Oktaven. Im einzelnen sind enthalten: (<locus from="8r" to="12r">8ra–12ra</locus>) Dominica I in adventu domini mit Ferialtagen, (<locus from="12r" to="15r">12ra–15ra</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica II</quote> mit Ferialtagen, (<locus from="15r" to="20r">15ra–20rb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica III</quote> mit Ferialtagen, dazu die im Druck erst in der darauffolgenden Woche separat ohne Lektionen angeführten Versikel und Responsorien zum 17.–23.12. mit den zugehörigen Lesungstexten, außerdem <locus from="20r">20ra–b</locus> die sieben Antiphonae maiores (O-Antiphonen, <bibl>
                                    <abbr>CAO</abbr>
                                    <ref target="http://cantusindex.org/id/004081">4081</ref>, <ref target="http://cantusindex.org/id/003988">3988</ref>, <ref target="http://cantusindex.org/id/004075">4075</ref>, <ref target="http://cantusindex.org/id/004010">4010</ref>, <ref target="http://cantusindex.org/id/004050">4050</ref>, <ref target="http://cantusindex.org/id/004078">4078</ref>, <ref target="http://cantusindex.org/id/004025">4025</ref>
                                </bibl>), (<locus from="20r" to="23rb">20rb–23rb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica IIII</quote> mit Ferialtagen, (<locus from="23r" to="24r">23rb–24rb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In vigilia nativitatis Christi</quote>, (<locus from="24r" to="27v">24rb–27va</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In sacra nocte <supplied>nativitatis domini</supplied>
                                </quote>, (<locus from="27v" to="29r">27va–29ra</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Stephani prothomartiris</quote>, (<locus from="29r" to="30v">29ra–30vb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De sancto Iohanne</quote>, (<locus from="30v" to="32r">30vb–32rb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De Innocentibus</quote>, (<locus from="32r">32rb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Thome Canthuariensis</quote>, (<locus from="32r" to="33r">32rb–33ra</locus>) Responsorien und Versikel zu den Lesungen der Weihnachtsoktav, außerdem zusammengestellt die zugehörigen Antiphonen (mit Zusätzen gegenüber dem Druck: <bibl>
                                    <abbr>CAO</abbr> 2489, 4700, 4225, 5456, 4224, 3877, 5448, 1668, 1905, 4075, 3854</bibl>), (<locus from="33r" to="34rb">33ra–34rb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica infra nativitatem Christi</quote>, (<locus from="34r" to="35v">34rb–35vb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In circumcisione</quote> mit Vigil, (<locus from="35v" to="36v">35vb–36vb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In octava Stephani</quote>, (<locus from="36v" to="37r">36vb–37ra</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In octava Iohannis Ewangeliste</quote> (nur die Lektionen), (<locus from="37r" to="37v">37ra–va</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In octava Innocentum lectiones</quote> (nur die Lektionen), (<locus from="37v" to="38v">37va–38va</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In vigilia epyphanie</quote>, (<locus from="38v" to="40v">38va–40vb</locus>) Epiphania domini, (<locus from="40v" to="43r">40vb–43rb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica infra octavam epyphanie</quote> mit den Ferialtagen der Oktav, (<locus from="43r" to="44v">43rb–44vb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In octava epyphanie</quote>, (<locus from="44v" to="48r">44vb–48ra</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica prima post epyphaniam <supplied>sic, recte: post octavam epiphaniae, die Rubrik <locus from="45v">45va</locus> am Beginn der Lesungen korrigiert</supplied>
                                </quote>, vorangestellt die Responsorien und Versikel der Lesungen der Ferialtage, die Lesungen selbst wie im Druck nach dem Sonntagsoffizium, bei allen folgenden Sonn- und Ferialtagen zwischen Epiphanias und Septuagesima wie im Druck  nur die Lesungen und Orationen ohne Gesangsteile: (<locus from="48r" to="50r">48ra–50rb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica II</quote> mit Ferialtagen, (<locus from="50r" to="52v">50rb–52va</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica III</quote> mit Ferialtagen, (<locus from="52v" to="55r">52va–55ra</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica IIII</quote> mit Ferialtagen, (<locus from="55r" to="57r">55ra–57rb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica V</quote> mit Ferialtagen (am Samstag vor Septuagesima im Gegensatz zum Druck kein volles Offizium, sondern nur drei Lesungen), (<locus from="57r" to="61r">57rb–61rb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In LXX</quote> mit Ferialtagen, (<locus from="61r" to="64v">61rb–64va</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica in Sexagesima</quote> mit Ferialtagen, (<locus from="64v" to="69v">64va–69va</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica in Quinquagesima</quote> mit Ferialtagen, (<locus from="69v" to="75r">69va–75ra</locus>) Dominica in Quadragesima mit Ferialtagen, (<locus from="75r" to="81r">75ra–81ra</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica secunda</quote> mit Ferialtagen, (<locus from="81r" to="87r">81ra–87ra</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica III Quadragesime</quote> mit Ferialtagen, (<locus from="87r" to="93r">87ra–93ra</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica in medio Quadragesime</quote> mit Ferialtagen, (<locus from="93r" to="98r">93ra–98ra</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In passione domini</quote> mit Ferialtagen, (<locus from="98r" to="102r">98ra–102rb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica palmarum</quote> mit Ferialtagen, (<locus from="102r" to="104v">102rb–104va</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In cena domini</quote>, (<locus from="104v" to="106b">104va–106vb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Feria VI</quote>, (<locus from="106v" to="108v">106vb–108va</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Sabbato</quote>, (<locus from="108v" to="114v">108va–114va</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In sancta nocte pasche</quote> mit Verweis auf die <quote type="rubric" xml:lang="la">Visitacio sepulchri</quote> (<locus from="109v">109va</locus>) und mit den Ferialtagen der Oktav, (<locus from="114v" to="120r">114va–120ra</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica prima in albis</quote> mit Ferialtagen, hier zunächst alle Gesangsteile des Sonntags und der Ferialtage der Osterzeit, danach die Lesungen, (<locus from="120r" to="123v">120ra–123va</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica secunda in albis</quote> mit Ferialtagen (wie im Druck nur Lesungen und Gebete), (<locus from="123v" to="126v">123va–126vb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica III in albis</quote> mit Ferialtagen (wie im Druck nur Lesungen und Gebete), (<locus from="126v" to="129v">126vb–129va</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica IIII</quote> mit Ferialtagen (wie im Druck nur Lesungen und Gebete), (<locus from="129v" to="131v">129va–131va</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica V in albis</quote> mit Ferialtagen, (<locus from="131v" to="134rb">131va–134rb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In vigilia ascensionis domini</quote> mit Festtag und den beiden folgenden Ferialtagen, (<locus from="134r" to="137v">134rb–137vb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica infra octavam ascensionis domini</quote> mit Ferialtagen, (<locus from="137v" to="141v">137vb–141va</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In vigilia penthecostes</quote> mit Festtag und Ferialtagen, (<locus from="141v" to="143vb">141va–143vb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De sancta trinitate</quote>, (<locus from="143v" to="148r">143vb–148ra</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De corpore Christi</quote> mit Ferialtagen der Oktav. (<locus from="148r">148ra–b</locus>) Übersichtstafel für die Verteilung der Antiphonen und Responsorien (<quote type="rubric" xml:lang="la">hystoria</quote>) sowie der biblischen Bücher zu den Schriftlesungen der ersten und zweiten Nokturn der Sonntage I–XXV nach Trinitatis. (<locus from="148r" to="208v">148rb–208vb</locus>) Schriftlesungen der ersten und zweiten Nokturn (lectio I–VI, geordnet nach den biblischen Büchern) mit den zugehörigen, dem biblischen Buch jeweils vorangestellten Responsorien und Versikeln für die Sonntage I–XXV nach Trinitatis und die zugehörigen Ferialtage (jeweils lectio I–III) jeweils nach Monaten und Büchern des VT gegliedert und gez. (<locus from="209r" to="220r">209ra–220ra</locus>) Lesungen der dritten Nokturn (Evangelienperikopen, je drei Kommentarlektionen, Kurzlesung und Gebet) von <quote type="rubric" xml:lang="la">dominica prima post trinitatis</quote> bis <quote type="rubric" xml:lang="la">dominica XXV</quote>. – Die Gliederung und damit die Initien der einzelnen Lektionen, vor allem der ersten und zweiten Nokturn bzw. der Ferialtage, weichen vielfach vom Druck ab; die Evangelienlesungen und -kommentare der dritten Nokturn sowie die Gesangsteile, Kurzlesungen (Capitula) und Gebete der Offizien stimmen jedoch mit dem Druck überein: <bibl>
                                    <abbr>GW</abbr>
                                    <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW05362.htm">5362</ref>, <ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016391458">a Ira – z IIIvb</ref> (vergl.)</bibl>.</note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Breviarium</term>
                                <index>
                                    <term>Hildeshemense</term>
                                    <index>
                                        <term>Proprium de tempore</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <note> – <locus from="220r">220rb</locus> leer. </note>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="220v" to="221v">220va–221vb</locus>
                            <title type="sub">Officium speciale de sancto Antonio<note> (17.1.)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Historia sancti Anthonii. De sancto Anthonio historia</rubric>
                            <quote type="incipit" xml:lang="la">
                                <lg>
                                    <l>Dies ista celebris</l>
                                    <l>Nostris orta tenebris</l>
                                    <l>Post mundane vite curas</l>
                                </lg>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>CANTUS</abbr>
                                        <ref target="http://cantusindex.org/id/201234">201234</ref>
                                    </bibl>
                                </note>
                            </quote>
                            <quote type="explicit" xml:lang="la">iam dominus me invitat iam cupio videre celestia. Collecta ut supra.</quote>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Dies ista celebris | Nostris orta tenebris | Post mundanae vitae curas</term>
                            </index>
                            <note>Entgegen der Angabe in der Rubrik kein Reimoffizium – in Hymnenzeilen allein die eingangs zitierte Vesperantiphon und das Invitatorium <bibl>
                                    <abbr>CANTUS</abbr>
                                    <ref target="http://cantusindex.org/id/100340">100340</ref>
                                </bibl> –, sondern ein prosaisches Festoffizium mit neun Lektionen: Lectio I–VI aus einer Epitome von <bibl>
                                    <abbr>BHL</abbr> 609</bibl>, lectio VII–IX aus dem Commune sanctorum, <locus from="221v">221va</locus> in marg. dazu Verweis: <quote xml:lang="la">quere de uno martire infra</quote>. Im Gegensatz zum Druck, mit dem das Offizium übereinstimmt, ist <locus from="220v">220va</locus> der Hymnus <bibl>
                                    <abbr>AH</abbr> 52 Nr. 113</bibl> ausgeschrieben. Das hier noch von anlegender Hand und in den beiden unten gen. Codices von späterer Hand nachgetragene Sonderoffizium steht offenbar im Zusammenhang mit der von dem Domkellner Burchardus Steinhoff 1444 erbauten Antoniuskapelle im südlichen Kreuzgangflügel des Doms, vgl. <bibl>
                                    <author>Bertram</author> Geschichte des Bisthums Hildesheim (s. oben), 388.</bibl>
                            </note>
                            <filiation>Als Zusatzoffizium auch in <ref type="mss" cRef="547-novi">Cod. Guelf. 547 Novi</ref>, 447ra–449rb mit identischer Rubrik; <ref type="altMs">Hildesheim, DB, Hs 686a</ref>, 255va–259va (<bibl>
                                    <abbr>Hildesheim 1</abbr>, 124</bibl>). </filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>GW</abbr>
                                        <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW05362.htm">5362</ref>, <ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016395577">B IIra</ref>–<ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016395609">IIIva</ref> (vergl.).</bibl>
                                </bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Hagiographica</term>
                                <index>
                                    <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                    <index>
                                        <term>Antonius abb. cf.</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Breviarium</term>
                                <index>
                                    <term>Hildeshemense</term>
                                    <index>
                                        <term>Officium speciale de sancto Antonio</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term type="person" ref="#burchardus_steinhoff">Burchardus Steinhoff</term>
                            </index>
                            <note> – <locus from="221v">221vb</locus> vor den nachträglich angesetzten Bl. Verweis auf das fehlende bzw. neu einzufügende Psalterium feriatum: <quote xml:lang="la">Hic ponatur psalterium Davidis</quote>. </note>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="222r" to="224v">222ra–224va</locus>
                            <quote type="rubric" xml:lang="la">In festo transfiguracionis domini salvatoris</quote>
                            <note> (6.8.).</note>
                            <incipit xml:lang="la">Ad vesperas psalmus omnia laudate cum sequenti antiphona: Sunt de hic stantibus qui non gustabunt mortem <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>CAO</abbr> 5056</bibl>
                                </note>
                            </incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Ad vesperas psalmus omnia laudate cum sequenti antiphona: Sunt de hic stantibus qui non gustabunt mortem</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">Sequenti vero die post Sixti in ecclesia Hildensemensi servatur festum <sic>XII</sic> auxiliatorum</explicit>
                            <note>Das von späterer Hand auf hinzugehefteten Bl. nachgetragene Offizium des im Jahre 1456 und damit nach der Fertigstellung des Breviertextes eingeführten Festes ist identisch mit dem Druck (<bibl>
                                    <abbr>GW</abbr>
                                    <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW05362.htm">5362</ref>, <ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016396903">K IIIIvb</ref>–<ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016396958">VIIra</ref>, vergl.</bibl>), allein der Hymnus <bibl>
                                    <abbr>AH</abbr> 52 Nr. 19</bibl> ist ausgeschrieben (<locus from="222r">222ra–b</locus>).</note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Breviarium</term>
                                <index>
                                    <term>Hildeshemense</term>
                                    <index>
                                        <term>Officium suppletum in festo Transfigurationis domini</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="224v" to="225v">224va–225rb</locus>
                            <title type="sub">Officium speciale de XIV auxiliatoribus<note> (8.8.)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">In festo <sic>duodecim</sic> auxiliatorum ad vesperas capitulum</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">
                                <ref type="biblical" cRef="Sir_2,7">Metuentes dominum</ref>. Responsorium: Isti sunt viri sancti <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>CAO</abbr> 7026</bibl>
                                </note>
                            </incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">
                                    <ref type="biblical" cRef="Sir_2,7">Metuentes dominum</ref>. Responsorium: Isti sunt viri sancti</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">in communi cum omnibus aliis suffragiis</explicit>
                            <note>Das ebenfalls nachgetragene Offizium ist identisch mit dem Druck (<bibl>
                                    <abbr>GW</abbr>
                                    <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW05362.htm">5362</ref>, <ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016396961">K VIIvb</ref>–<ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016396981">VIIIva</ref>, vergl.</bibl>). Entgegen der falschen Angabe in der Rubrik nennt die Collecta alle 14 Nothelfer. </note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Hagiographica</term>
                                <index>
                                    <term>Heiligengruppe</term>
                                    <index>
                                        <term>Quattuordecim auxiliatores</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Breviarium</term>
                                <index>
                                    <term>Hildeshemense</term>
                                    <index>
                                        <term>Officium speciale de XIV auxiliatoribus</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="225r" to="226r">225rb–226rb</locus>
                            <title type="sub">Officium prolixius de sancto Augustino<note> (28.8.)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">De sancto Augustino ad vesperas psalmus ferialis cum antiphonis sequentibus</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Letare mater nostra Iherusalem quia rex tuus dispensatorem strenuum et civem fidelissimum de servitute Babylonis tibi redemit Augustinum <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>CANTUS</abbr>
                                        <ref target="http://cantusindex.org/id/202821">202821</ref>
                                    </bibl>
                                </note>
                            </incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Laetare mater nostra Hierusalem quia rex tuus dispensatorem strenuum et civem fidelissimum de servitute Babylonis tibi redemit Augustinum</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">ille matris Monica quasi anicularia putans coevos et consimiles malebat audire quam matri obedire. Tandem valefacto <gap/>
                                <note>Text bricht ab</note>.</explicit>
                            <note>Das nur unvollständig nachgetragene Offizium ersetzt die ältere und kürzere Fassung im Sanctorale unten, <locus from="272r">272rb</locus>, und ist identisch mit dem Druck (<bibl>
                                    <abbr>GW</abbr>
                                    <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW05362.htm">5362</ref>, <ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016397258">M VIrb</ref>–<ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016397300">VIIIva</ref>, hier bis <ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016397271">VIIrb</ref>, vergl.</bibl>), wie dort ist auch hier der Hymnus <bibl>
                                    <abbr>AH</abbr> 52 Nr. 117</bibl> vollständig ausgeschrieben. Der Text bricht aus unbekannten Gründen in der ersten Lesung der zweiten Nokturn ab.</note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Hagiographica</term>
                                <index>
                                    <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                    <index>
                                        <term>Augustinus ep. cf.</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Breviarium</term>
                                <index>
                                    <term>Hildeshemense</term>
                                    <index>
                                        <term>Officium prolixius de s. Augustino</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <note> – <locus from="226v">226vb</locus> leer. </note>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="227r" to="329vb">227ra–329vb</locus>
                            <title type="sub">Proprium de sanctis</title>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Breviarium</term>
                                <index>
                                    <term>Hildeshemense</term>
                                    <index>
                                        <term>Proprium de sanctis</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <note>Enthält die Offizien der Heiligenfeste von Tiburtii et Valeriani (14.4.) bis zu Ambrosii (4.4.) gemäß dem vorangestellten Kalendar, mit Ausnahme der oben bereits ins Temporale integrierten Feste. Im einzelnen sind enthalten: </note>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="227r" to="227v">227ra–va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sanctis infra pascha et penthecosten</rubric>
                                <note>Verzeichnet das Invitatorium, die Psalmen und Antiphonen sowie die Responsorien und Versikel der Lesungen in den Nokturnen für die Heiligenfeste zwischen Ostern und Pfingsten. Die im Druck ebenfalls vorangestellten Lesungen sind hier auf einzelne Viten verteilt (s. unten).</note>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="227v" to="228r">227va–228rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Tyburcii et Valeriani</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Tiburtius et Valerianus m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="228r" to="228v">228rb–vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Georgii martiris</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Georgius m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="228v" to="229v">228vb–229vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Marci ewangeliste</rubric>
                                <note>Lectio I–VI ausgeschrieben, im Druck separat als Teil des Commune sanctorum post pascha vorangestellt (<bibl>
                                        <abbr>GW</abbr>
                                        <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW05362.htm">5362</ref>, <ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016396063">E IIvb</ref>–<ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016396073">IIIrb</ref>, vergl.</bibl>). </note>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Marcus ev. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="229v" to="230r">229vb–230rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Vitalis martiris</rubric>
                                <note>Lectio VII–IX ausgeschrieben, im Druck separat als Teil des Commune sanctorum post pascha vorangestellt (<bibl>
                                        <abbr>GW</abbr>
                                        <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW05362.htm">5362</ref>, <ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016396073">E IIIrb</ref>–<ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016396089">vb</ref>, vergl.</bibl>). </note>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Vitalis m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="230r" to="232ra">230rb–232ra</locus>
                                <author ref="#lippoldus_de_steinberg">Lippoldus de Steinberg</author>
                                <title>Officium rhythmicum in festo omnium patronorum ecclesiae maioris Hildeshemensis</title>
                                <rubric xml:lang="la">Omnium patronorum</rubric>
                                <incipit xml:lang="la">Electorum memoriam patronorum agamus felices ut ad gloriam eorum transeamus</incipit>
                                <index indexName="initien">
                                    <term xml:lang="la">Electorum memoriam patronorum agamus felices ut ad gloriam eorum transeamus</term>
                                </index>
                                <explicit xml:lang="la">Christe nobis dona te precamur ut illorum glorie iungamur</explicit>
                                <note>Der Domkellner Lippoldus de Steinberg errichtete zu Beginn des 15. Jh. am Hildesheimer Dom eine Kapelle zu Ehren aller Patrone der Kathedralkirche, dotierte sie 1405 mit einer eigenen Vikarie und verfasste vermutlich auch das Reimoffizium; vgl. zu ihm <bibl>
                                        <author>Bertram</author> Geschichte des Bisthums Hildesheim (s. oben), 388</bibl>; <bibl>
                                        <author>J. Bölling</author>, Lippold von Steinberg, Pilger und Pilgerwesen im Dom, in: ZeitenWende 1400. Hildesheim als europäische Metropole um 1400, hrsg. von <editor>C. Höhl</editor>, <editor>G. Lutz</editor> und <editor>F. Prinz</editor>, Regensburg 2019, 59–65, bes. 64f.</bibl> Die Einordnung in dieser Hs. ins Sanctorale zwischen Vitalis (28.4.) und Philippi et Jacobi (1.5.) passt etwa zu dominica III post pascha, an welchem laut der Angabe in der Parallelüberlieferung (<ref type="altMs">Hildesheim, DB, Hs 686b</ref>, 34vb und 50rb–va, vgl. <bibl>
                                        <abbr>Hildesheim 1</abbr>, 125</bibl>; <ref type="mss" cRef="35-helmst">Cod. Guelf. 35 Helmst.</ref>, <ref target="http://diglib.hab.de/mss/35-helmst/start.htm?image=00435">213rb</ref>) das Fest mit neun Lektionen gefeiert wurde. Das Offizium fehlt im Brevierdruck von 1495 (<bibl>
                                        <abbr>GW</abbr>
                                        <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW05362.htm">5362</ref>
                                    </bibl>). Die Lesungen mit ihren Responsorien und Versikeln haben jeweils einen der Dompatrone zum Gegenstand, und zwar Maria (lectio I), Petrus und Paulus (lectio II), Cosmas und Damian (lectio III), Caecilia und Valerianus (lectio IV), Justus und Arthemius (lectio V), Cantiani (lectio VI), Godehardus und Epiphanius (lectio VII), Speciosa, Petronilla und Honesta (lectio VIII) sowie alle Patrone (lectio IX). Alle Antiphonen, Responsorien, Versikel und das Invitatorium der Matutin sind gedruckt in <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 28 Nr. 39</bibl>. </note>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Patroni ecclesiae maioris Hildeshemensis</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Breviarium</term>
                                    <index>
                                        <term>Hildeshemense</term>
                                        <index>
                                            <term>Lippoldus de Steinberg: Officium in festo Omnium patronorum ecclesiae maioris Hildeshemensis</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="232r" to="233r">232ra–233ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Philippi et Iacobi</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Philippus et Jacobus minor ap.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="233r" to="233v">233ra–vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In invencione sancte crucis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Crux</term>
                                            <index>
                                                <term>Inventio</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="233v" to="234v">233vb–234vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancto Godehardo</rubric>
                                <note>Nur das Offizium zur Translatio Godehardi (4.5.), die im Druck anschließende Depositio Godehardi (5.5.) fehlt. </note>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Godehardus ep. Hild. cf.</term>
                                            <index>
                                                <term>Translatio</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="234v" to="236v">234vb–236va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In dedicacione ecclesie</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="236v" to="237v">236va–237va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Iohannis ewangeliste <supplied>ante portam latinam</supplied>
                                </rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Johannes ap. ev.</term>
                                            <index>
                                                <term>ante Portam latinam</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="237v">237va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Gordiani et Epymachi</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Gordianus et Epimachus m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="237v">237va–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Nerey Achillei</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Nereus et Achilleus m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="237v" to="238v">237vb–238va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Servacy episcopi</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Servatius ep. Tungr. cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="238v">238va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Peregrini martiris</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Peregrinus ep. Autissiodoren. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="238v">238va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Urbani martiris</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Urbanus pp. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="238v" to="239v">238va–239va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Cancianorum</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Cantius Cantianus et Cantianilla m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="239v">239va</locus>
                                <title type="sub">Marcellini et Petri martyrum</title>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Marcellinus et Petrus  m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="239v" to="240v">239va–240va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Erasmi martiris</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Erasmus ep. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="240v">240va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Bonifacii et sociorum eius</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Bonifatius ep. et soc. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="240v">240va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Primi et Feliciani</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Primus et Felicianus m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="240v">240va–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Barnabe apostoli</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Barnabas ap. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="240v">240vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Basilidis Cirini Naboris</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Basilides Cyrinus et Nabor m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="240v">240vb–242va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancto Vito</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Vitus m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="242v" to="244r">242va–244ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Quinque sanctorum</rubric>
                                <note>Bei den eponymen "fünf Heiligen" handelt es sich um Bartholomaeus ap., Polycarpus ep. m., Felicianus ep. m., Juliana v. m. und Aldegundis v. m., deren gemeinsames Fest nur im Hildesheimer Dom am 17.6. begangen wurde und erst im 15. Jh. nachweisbar ist. Das hier enthaltene Offizium stimmt mit dem Brevierdruck überein (<bibl>
                                        <abbr>GW</abbr>
                                        <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW05362.htm">5362</ref>, <ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016396425">H IIIIva</ref>–<ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016396442">Vvb</ref>
                                    </bibl>) und zeichnet sich durch drei unterschiedlich gereimte Antiphonen aus: (<locus from="242v">242va</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Super magnificat antiphona</quote>: <quote xml:lang="la">
                                        <lg>
                                            <l>Voces atque corda clangant</l>
                                            <l>Et sanctorum laudes pangant <gap/>
                                            </l>
                                        </lg>
                                    </quote>; (<locus from="244r">244ra</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In ewangelio antiphona</quote>: <quote xml:lang="la">
                                        <lg>
                                            <l>Benedictus rex celorum</l>
                                            <l>Plebem suam illustravit <gap/>
                                            </l>
                                        </lg>
                                    </quote>; <quote type="rubric" xml:lang="la">In secundis vesperis <gap/> super Magnificat antiphona</quote>: <quote xml:lang="la">
                                        <lg>
                                            <l>Te rex Christe deprecamur</l>
                                            <l>Ut sanctorum veneramur <gap/>
                                            </l>
                                        </lg>
                                    </quote> Die wechselnden Versformen und Reimschemata der vier Antiphonen gleichen jenen im Reimoffizium Lippolds von Steinberg, vgl. oben, 230rb–232ra. Der zugehörige Altar befand sich an einem Pfeiler des nördlichen Mittelschiffs im Dom, vgl. <bibl>
                                        <author>H. Engfer</author>, Die Patrozinien des Domes, in: Der Hildesheimer Dom. Architektur, Ausstattung, Patrozinien, Hildesheim 1974 (= Die Diözese Hildesheim in Vergangenheit und Gegenwart 41/42), 111–131, hier die Übersicht 112f.</bibl>, das Patrozinium fehlt bei <bibl>
                                        <abbr>Krumwiede</abbr>
                                    </bibl>. </note>
                                <filiation>Eine weitere gereimte Antiphon und eine Kollekte vgl. in dem Pilgerführer <ref type="mss" cRef="1397-helmst">Cod. Guelf. 1397 Helmst.</ref>, 12r–13r. </filiation>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Quinque sancti m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="244r">244ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Marcelli et Marcelliani</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Marcellus et Marcellianus m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="244r">244ra–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Gervasii et Prothasii</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Gervasius et Protasius m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="244r">244rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Albani martiris</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Albanus m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="244r" to="244v">244rb–vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Decem milium martirum</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Decem milium militum m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="244v" to="246v">244vb–246vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancto Iohanne Baptista</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Johannes Baptista</term>
                                            <index>
                                                <term>Nativitas</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="246v" to="247v">246vb–247vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Iohannis et Pauli</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Johannes et Paulus m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="247v">247vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancto Leone</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Leo pp. II cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="247v" to="250r">247vb–250ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In vigilia Petri et Pauli apostolorum</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Petrus et Paulus ap.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="250r" to="251v">250ra–251vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In commemoracione sancti Pauli apostoli</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Paulus ap.</term>
                                            <index>
                                                <term>Commemoratio</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="251v" to="254r">251vb–254rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In festo visitacionis Marie virginis</rubric>
                                <note>Die Offizien für die Ferialtage und den Sonntag in der Oktav fehlen.</note>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Maria mater Christi</term>
                                            <index>
                                                <term>Visitatio</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="254r" to="255r">254rb–255ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In octava Petri et Pauli</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Petrus et Paulus ap.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="255r">255ra–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Kyliani et sociorum eius</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Kilianus et soc. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="255r" to="256r">255rb–256ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In octava visitacionis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Maria mater Christi</term>
                                            <index>
                                                <term>Visitatio</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="256r" to="256v">256ra–vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Septem fratrum</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Septem fratres dormientes m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="256v" to="257r">256vb–257ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Henrici regis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Henricus II imp. cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="257r">257ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Margarete virginis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Margareta v. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="257r">257ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In divisione apostolorum</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Divisio apostolorum</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="257r">257ra–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Praxedis virginis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Praxedis v.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="257r" to="258v">257rb–258vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Marie Magdalene</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Maria Magdalena</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="258v">258vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Apollinaris martiris</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Apollinaris ep. Ravennat. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="258v" to="260r">258vb–260ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In vigilia Iacobi apostoli</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Jacobus maior ap.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="260r" to="260v">260ra–260vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Anne</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Anna mater Mariae</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="260v">260vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Panthaleonis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Pantaleon m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="260v" to="261r">260vb–261ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Simplici Felicis et Beatricis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Simplicius Faustinus et Beatrix m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="261r">261ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Abdon et Sennes</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Abdon et Sennes m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="261r" to="261v">261ra–vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Petri ad vincula</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Petrus ap.</term>
                                            <index>
                                                <term>Vincula</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="261v" to="263r">261vb–263rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In invencione sancti Stephani prothomartiris</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Stephanus protom.</term>
                                            <index>
                                                <term>Inventio</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="263r">263rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Oswaldi regis</rubric>
                                <note>In marg. Angabe (mit <quote>†</quote> als Verweiszeichen) zur Feier des Festes Transfiguratio domini: <quote xml:lang="la">Nota hic dicetur de festo Salvatoris superius <supplied>corr. ex infra</supplied>
                                        <gap/> post psalterium Davidis</quote> (s. oben, <locus from="222r" to="224v">222ra–224va</locus>). </note>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Oswaldus rex m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="263r" to="264r">263rb–264ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Sixti Felicissimi et Agapiti</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Sixtus pp. Felicissimus et Agapitus m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="264r">264ra–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Cyriaci martiris</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Cyriacus et soc. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                                <note>
                                    <locus from="264r">264r</locus> auf dem Kopfsteg (mit <quote>†</quote> als Verweiszeichen) zur Feier des Festes XIV auxiliatorum: <quote xml:lang="la">Nota in die sancti Cyriaci servatur festum <sic>XII</sic> auxiliatorum in ecclesia Hildensemensi require in fine psalterii post festum Salvatoris</quote> (s. oben, <locus from="224v" to="225v">224va–225rb</locus>). </note>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="264r" to="265v">264rb–265vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In vigilia beati Laurencii</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Laurentius m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="265v">265vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancto Tiburcio</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Tiburtius m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="265v" to="266v">265vb–266va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ypoliti</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Hippolytus et soc. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="266v">266va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancto Eusebio</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Eusebius pb. cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="266v" to="269r">266va–269ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In vigilia assumpcionis Marie</rubric>
                                <note>Wie im Druck mit den <quote type="rubric" xml:lang="la">antiphone per ebdomadam</quote> (<bibl>
                                        <abbr>CAO</abbr> 5329, 5325, 1856, 5098, 4167, 3878, 5070, 3274, 4069, 3137, 4434</bibl>). </note>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Maria mater Christi</term>
                                            <index>
                                                <term>Assumptio</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="269r" to="269v">269ra–vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancto Bernwardo</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Bernwardus ep. Hild.</term>
                                            <index>
                                                <term>Translatio</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="269v">269vb</locus>
                                <title type="sub">In octava sancti Laurentii</title>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Laurentius m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="269v" to="270r">269v–270ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Agapiti martiris</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Agapitus m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="270r" to="270v">270ra–vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Dominica infra octavam <supplied>assumptionis BMV</supplied>
                                </rubric>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="270v" to="271v">270vb–271vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Octava assumpcionis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Maria mater Christi</term>
                                            <index>
                                                <term>Assumptio</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="271v" to="272r">271vb–272rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Bartholomei apostoli</rubric>
                                <note>Im Gegensatz zum Druck nur die Lesungen der dritten Nokturn ausgeschrieben. </note>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Bartholomaeus ap.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="272r">272rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Herenei et Habundi</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Irenaeus et Abundus m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="272r">272rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">
                                    <sic>Ruffi</sic> martiris</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Rufus m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="272r">272rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Augustini episcopi</rubric>
                                <note>Hier nur Hymnus und Kurzlesung mit Antiphon und Versikel sowie die Kollekte. Ein Verweis auf das oben, <locus from="225r" to="226r">225rb–226rb</locus>, vollständig nachgetragene Offizium fehlt. </note>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Augustinus ep. cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="272r">272rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Hermetis martiris</rubric>
                                <note>Kollekte auf dem Fußsteg von Nachtragshand ausgeschrieben. </note>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Hermes m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="272r" to="274r">272rb–274ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Decollacionis Iohannis Baptiste</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Johannes Baptista</term>
                                            <index>
                                                <term>Decollatio</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="274r">274ra–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Felicis et Adaucti</rubric>
                                <note>Auf dem Fußsteg nachgetragen <quote type="rubric" xml:lang="la">Sixti <sic>Cynnici</sic> et Egidii</quote>.
                        </note>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Felix et Adauctus m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Sixtus et Sinnicius m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Aegidius abb. cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="274r" to="275r">274rb–275rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Dedicacio in choro sancti Godehardi</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Godehardus ep. Hild. cf.</term>
                                            <index>
                                                <term>Dedicatio chori</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="275r" to="277r">275rb–277ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In nativitate beate Marie virginis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Maria mater Christi</term>
                                            <index>
                                                <term>Nativitas</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="277r">277ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Gorgonii</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Gorgonius m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="277r">277ra–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Prothi et Iacincti</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Protus et Hyacinthus m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="277r" to="278r">277rb–278rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Exaltacionis sancte crucis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Crux</term>
                                            <index>
                                                <term>Exaltatio</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="278r" to="279r">278rb–279rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In octava nativitatis <supplied>BMV</supplied>
                                    <index indexName="nasa">
                                        <term>Hagiographica</term>
                                        <index>
                                            <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                            <index>
                                                <term>Maria mater Christi</term>
                                                <index>
                                                    <term>Nativitas</term>
                                                </index>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </rubric>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="279r">279rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Eufemia</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Euphemia v. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="279r" to="280r">279rb–280ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Lamberti martiris</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Lambertus ep. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="280r" to="281r">280ra–281ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Mathei apostoli</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Matthaeus ap. ev.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="281r" to="282v">281ra–282vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Mauricii et sociorum eius</rubric>
                                <note>
                                    <locus from="281v">281v</locus> auf dem Kopfsteg lexikographische Notiz: <quote xml:lang="la">Nota: Nota alpes -pis raro invenitur in singulari sed alpes alpium in plurali reperitur et dicuntur alti montes pre aliis montibus eminentes et dicuntur alpes quasi alta petentes vel quasi altipedes.</quote> Modifiziert aus Hugutio Pisanus: Magnae Derivationes, Druck: <bibl>
                                        <abbr>Uguccione da Pisa</abbr>, Bd. 2, 39 A 122/5.</bibl>
                                </note>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Grammatische Texte</term>
                                    <index>
                                        <term>Nota</term>
                                    </index>
                                </index>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Mauritius et soc. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term type="author" ref="#hugutio">Hugutio Pisanus</term>
                                    <index>
                                        <term>Magnae Derivationes (zit.)</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="282v" to="283v">282vb–283va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Cosme et Damiani</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Cosmas et Damianus m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="283v" to="285v">283va–285va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Michaelis archangeli</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Michael archang.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="285v" to="286r">285va–286rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ieronimi presbiteri</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Hieronymus pb. cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="286r" to="287r">286rb–287ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Remigii</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Remigius ep. Rem. cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="287r" to="287v">287ra–vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Dyonisii et sociorum</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Dionysius et soc. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="287v" to="288v">287vb–288va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Gereonis et sociorum eius</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Gereon et soc. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="288v" to="289v">288va–289va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Justi et Arthemii</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Justus et Arthemius m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="289v">289va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Speciose virginis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Speciosa v.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="289v">289va–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Luce evangeliste</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Lucas ev.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="289v">289vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">XI milium virginum</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Undecim milium v. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="289v" to="290r">289vb–290ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Severini</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Severinus ep. cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="290r">290ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Crispini et Crispiniani</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Crispinus et Crispinianus m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="290r" to="291r">290ra–291ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In vigilia Symonis et Iude</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Simon et Judas ap.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="291r" to="294r">291ra–294ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In vigilia omnium sanctorum</rubric>
                                <note>Wie im Druck mit dem Officium in die sancto. </note>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="294r" to="294v">294ra–vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Quatuor coronatorum</rubric>
                                <note>
                                    <locus from="294v">294vb</locus> am Schluss des Offiziums Marginalvermerk: <quote xml:lang="la">Hic servatur octava omnium sanctorum</quote> (das Offizium fehlt allerdings). </note>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Quattuor coronati m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="294v">294vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Theodori</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Theodorus m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="294v" to="296v">294vb–296va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Martini episcopi</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Martinus ep. Tur. cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="296v" to="297r">296va–297rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Brictii episcopi</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Brictius ep. cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="297r" to="298r">297rb–298ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Octava Martini</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Martinus ep. Tur. cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="298r" to="299v">298ra–299vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Elizabeth</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Elisabeth vid.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="299v" to="301v">299vb–301va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Bernwardi episcopi</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Bernwardus ep. Hild.</term>
                                            <index>
                                                <term>Depositio</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="301v" to="303r">301va–303ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In vigilia Cecilie virginis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Caecilia v. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="303r" to="303v">303ra–vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Clementis pape et martiris</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Clemens pp. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="303v" to="304r">303vb–304ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Crisogoni</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Chrysogonus m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="304r" to="305r">304ra–305ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Katherine virginis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Katharina v. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="305r" to="306v">305ra–306vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Illacionis Marie virginis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Maria mater Christi</term>
                                            <index>
                                                <term>Illatio</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="306v">306vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Saturnini Crisanti et Darie</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Chrysanthus Maurus et Daria m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="306v" to="308r">306vb–308rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In vigilia Andree apostoli</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Andreas ap.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="308r" to="308v">308rb–vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Barbare virginis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Barbara v. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="308v" to="309v">308vb–309va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Nicolai episcopi</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Nicolaus ep. cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="309v">309va–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Octava Andree</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Andreas ap.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="309v" to="310r">309vb–310rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In adventu reliquiarum domine nostre</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Maria mater Christi</term>
                                            <index>
                                                <term>Adventus reliquiarum in Hildeshem</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="310r" to="311r">310rb–311rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancta Lucia virgine</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Lucia v. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="311r" to="311v">311rb–vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancto Thoma apostolo</rubric>
                                <note>Im Gegensatz zum Druck sind lectio I–VI nicht ausgeschrieben. </note>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Thomas ap.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="311v" to="312r">311vb–312rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Silvestri pape</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Silvester pp. cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="312r">312rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Hylarii confessoris</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Hilarius ep. Pictavien. cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="312r">312rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Felicis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Felix pb. cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="312r" to="312v">312rb–va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Marcelli pape</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Marcellus pp. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="312v">312va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Prisce virginis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Prisca v. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="312v" to="314r">312va–314ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Fabiani et Sebastiani</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Fabianus et Sebastianus m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                                <note>
                                    <locus from="312v">312v</locus> auf dem Kopfsteg Verweis auf das ausgelassene Antoniusoffizium: <quote xml:lang="la">De tempore libro finito hystorias invenies de sancto Anthonio</quote> (s. oben, <locus from="220v" to="221v">220va–221vb</locus>). </note>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="314r" to="315r">314ra–315ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Agnetis virginis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Agnes v. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="315r" to="316r">315ra–316rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Epyphanii episcopi</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Epiphanius ep. cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="316r" to="316v">316rb–vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Thymothei apostoli</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Timotheus ap.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="316v" to="317v">316vb–317va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In conversione sancti Pauli</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Paulus ap.</term>
                                            <index>
                                                <term>Conversio</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="317v">317va–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In octava Agnetis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Agnes v. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="317v" to="318r">317vb–318rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Valerii episcopi</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Valerius ep. cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="318r" to="319v">318rb–319vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In vigilia purificacionis Marie</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Maria mater Christi</term>
                                            <index>
                                                <term>Purificatio</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="319v" to="320r">319vb–320rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Blasii episcopi</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Blasius ep. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="320r" to="321v">320rb–321va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">
                                    <sic>Aghate</sic> virginis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Agatha v. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="321v" to="324r">321va–324ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancta Dorothea</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Dorothea v. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="324r">324r</locus>
                                <title type="sub">De sancta Apollonia</title>
                                <note>Auf dem Kopfsteg nachgetragen. </note>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Apollonia v. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="324r">324ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancta Scolastica</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Scholastica v.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="324r">324ra–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Valentini martiris</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Valentinus pb. m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="324r" to="324v">324rb–vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Petri ad cathedram</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Petrus ap.</term>
                                            <index>
                                                <term>Cathedra</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="324v" to="326r">324vb–326rb</locus>
                                <title type="sub">De sancto Matthia apostolo</title>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Matthias ap.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="326r" to="326v">326rb–va</locus>
                                <title type="sub">De sancta Kunigunda</title>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Kunegundis v. reg.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="326v">326va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Perpetue et Felicitatis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Perpetua et Felicitas m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="326v" to="327v">326va–327vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Gregorii pape</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Gregorius pp. cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="327v">327vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ghertrudis virginis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Gertrudis v.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="327v">327vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Benedicti abbatis</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Benedictus abb. cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="327v" to="329v">327vb–329va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Annunciacionis beate virginis Marie</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Maria mater Christi</term>
                                            <index>
                                                <term>Annuntiatio</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="329v">329va–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ambrosii episcopi</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                        <index>
                                            <term>Ambrosius ep. cf.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="329v">329vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Tyburcii et Valeriani</rubric>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Hagiographica</term>
                                    <index>
                                        <term>Heiligengruppe</term>
                                        <index>
                                            <term>Tiburtius et Valerianus m.</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                                <note>Antiphonen, Hymnus, Psalmen usw. ergänzend zum Offizium oben, <locus from="227v" to="228r">227va–228rb</locus>. </note>
                            </msItem>
                            <listBibl>
                                <head>Druck (in dieser Reihenfolge)</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>GW</abbr>
                                    <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW05362.htm">5362</ref>, <ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016395375">E IIra – F Iva, F IIrb – R VIra, A Ira – B IIra und B IIIva – E Ivb</ref> (vergl.). </bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="330r" to="351v">330ra–351va</locus>
                            <title type="sub">Commune sanctorum</title>
                            <note>Im einzelnen sind enthalten: (<locus from="330r">330ra</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Capitula de apostolis</quote> (drei Kurzlesungen zum Commune apostolorum), (<locus from="330r">330ra–b</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De uno martire</quote> (sechs Kurzlesungen zum Commune de uno martyre), (<locus from="330r" to="330v">330rb–va</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De martiribus</quote> (13 Kurzlesungen zum Commune de pluribus martyribus, im Druck 15), (<locus from="330v" to="331r">330va–331ra</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De confessoribus</quote> (12 Kurzlesungen zum Commune de pluribus confessoribus, im Druck 14), (<locus from="331r">331ra</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De virginibus</quote> (vier Kurzlesungen zum Commune de virginibus, im Druck andere Reihenfolge). Die Kurzlesungen sind im Druck dem jeweiligen Commune geschlossen vorangestellt. (<locus from="331r" to="335r">331ra–335ra</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Commune sanctorum de apostolis ad vesperas</quote>, (<locus from="335r" to="338v">335ra–338vb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De uno martire</quote>, (<locus from="338v" to="343v">338vb–343vb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Historia de pluribus martiribus</quote>, (<locus from="343v" to="345v">343vb–345va</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De confessoribus</quote>, (<locus from="345v" to="348v">345va–348vb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De uno confessore</quote>, (<locus from="348v" to="349r">348vb–349rb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De virginibus historia</quote>, (<locus from="349r" to="351v">349rb–351va</locus>) Sermo de una virgine. </note>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>GW</abbr>
                                    <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW05362.htm">5362</ref>, <ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016390745">aa Ira – cc VIIIvb</ref> (vergl.). </bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Breviarium</term>
                                <index>
                                    <term>Hildeshemense</term>
                                    <index>
                                        <term>Commune sanctorum</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="351v" to="358v">351vb–358vb</locus>
                            <title type="sub">Hymnarius</title>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Breviarium</term>
                                <index>
                                    <term>Hildeshemense</term>
                                    <index>
                                        <term>Hymnarius</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Hymnarius</term>
                                <index>
                                    <term>Hildeshemensis</term>
                                </index>
                            </index>
                            <msItem>
                                <locus from="351v">351vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In adventu domini ympnus</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 47</bibl> Str. 1–4, 6, 7.</note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="351v" to="352r">351vb–352ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad completorium</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 8</bibl> Str. 2–7 mit Doxologie (<quote>Gloria tibi domine <gap/>
                                    </quote>).</note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="352r">352ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad matutinas</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 49.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="352r">352ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Nativitatis Christi</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Milchsack</abbr> Nr. 112.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="352r">352ra–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad completorium</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 26.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="352r">352rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Stephani prothomartiris</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 48 Nr. 79-II.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="352r" to="352v">352rb–va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In Epiphania</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Milchsack</abbr> Nr. 113.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="352v">352va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In conversione sancti Pauli</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 107</bibl> Str. 1–4 kombiniert mit 51 Nr. 188 Str. 3.</note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="325v">352va–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In purificacione beate virginis</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 155.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="352v">352vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Item de domina nostra ymnus</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 27 Nr. 82-II</bibl> Str. 4–6 mit Doxologie.</note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="352v" to="353r">352vb–353ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Dominica Invocavit</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 55.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="353r">353ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad completorium</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 22.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="353r">353ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad matutinam ymnus</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 57</bibl> Str. 1 und 3–5. </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="353r">353ra–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Dominica oculi ympnus</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 54.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="1353r">353rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad matutinas</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 58.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="353r" to="353v">353rb–va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In passione</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 67</bibl> Str. 1, 3–6, 7 und 8 modifiziert wie im Apparat. </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="353v">353va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad matutinas</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 72.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="353v">353va–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In annunciacione beate virginis Marie</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 123</bibl> Str. 1–3, 5, 4, 6, 7. </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="353v" to="354r">353vb–354ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad completorium</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 83</bibl> mit Doxologie der Osterzeit wie im Apparat.</note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="354r">354ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In ascensione domini</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 143.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="354r">354ra–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad completorium</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 89</bibl> Str. 1–4, 6. </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="354r">354rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancto spiritu</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 144</bibl> Str. 1–6 und Doxologie wie im Apparat. </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="354r">354rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancta trinitate</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 40.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="354r" to="354v">354rb–va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad completorium</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 44.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="354v">354va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad matutinas ymnus</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 31.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="354v">354va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Sabbato ymnus</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 7.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="354v">354va–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad completorium post Michaelis</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 45.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="354v">354vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad matutinas</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 24.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="354v">354vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Dominicis diebus ymnus</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 34.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="354v">354vb–355ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Feria secunda ymnus</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 35.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="355r">355ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Feria tercia</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 36.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="355r">355ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Feria quarta</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 37.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="355r">355ra–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Feria quinta</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 38</bibl> Str. 1–3 und 5.</note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="355r">355rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Feria sexta</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 39.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="355r">355rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">
                                    <supplied>Dominica dies</supplied> Ad primam</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 41.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="355r" to="355v">355rb–va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad terciam ymnus</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 18.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="355v">355va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad sextam</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 19.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="355v">355va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad nonam</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 20.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="355v">355va–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Corporis Christi</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 386.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="355v">355vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad completorium</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 388.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="355v" to="356r">355vb–356ra</locus>
                                <author ref="#lippoldus_de_steinberg">Lippoldus de Steinberg</author>
                                <title>Hymnus in festo omnium patronorum ecclesiae maioris Hildeshemensis</title>
                                <rubric xml:lang="la">Omnium patronorum ymnus</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 23 Nr. 148.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="356r">356ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancta cruce</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 223.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="356r">356ra–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Iohannis Baptiste</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 96</bibl> Str. 1–6 mit Doxologie wie im Apparat A. </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="356r">356rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad matutinas</rubric>
                                <note>Ebd., Str. 7–9 mit Doxologie wie im Apparat A. </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="356r">356rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In secundis vesperis</rubric>
                                <note>Ebd., Str. 10–12 mit Doxologie wie im Apparat A, Rubrik in marg. nachgetragen. </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="356v">356va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Petri et Pauli ymnus</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 188.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="356v">356va–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Visitacionis Marie</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 52 Nr. 42.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="356v">356vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad completorium</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 52 Nr. 43.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="356v" to="357r">356vb–357ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad matutinas</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 52 Nr. 44.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="357r">357ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Marie Magdalene</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 174.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="357r">357ra–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Assumpcionis Marie</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 72.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="357r">357rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Nativitatis Marie</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 125.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="357r" to="357v">357rb–va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Mauricii et sociorum eius</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 178.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="357v">357va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Michaelis archangeli</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 156.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="357v">357va–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Elizabet vidue</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 52 Nr. 182.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="357v">357vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Bernwardi episcopi</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 11 Nr. 149.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="357v">357vb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad matutinas</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 11 Nr. 150.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="357v" to="58r">357vb–358ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Illacionis Marie</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 11 Nr. 67.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="358r">358ra</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De apostolis ymnus</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 108.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="358r">358ra–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De uno martire</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 114a.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="358br">358rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De martiribus</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 112.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="358br">358rb</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De confessoribus</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 118.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="358r" to="17r">358rb–va</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De virginibus ymnus</rubric>
                                <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 121.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="358v">358va–b</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In dedicacione ecclesie ad primas vesperas ex integro</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 51 Nr. 102</bibl> Str. 1–5 und 7–9.</note>
                            </msItem>
                            <listBibl>
                                <head>Druck (z. T. in abweichender Reihenfolge)</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>GW</abbr>
                                    <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW05362.htm">5362</ref>, <ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016390157">HH IIIvb</ref>–<ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016390294">Xvb</ref> (vergl.). </bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="359r" to="360v">359ra–360vb</locus>
                            <title type="sub">Orationes</title>
                            <incipit xml:lang="la">Ego dixi: Domine miserere mei sana animam meam quia peccavi
                     </incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Ego dixi: Domine miserere mei sana animam meam quia peccavi</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">nomen domini nostri Ihesu Christi et nomen gloriose virginis Marie sit benedictum in eternum Amen</explicit>
                            <note>Die Gebete sind wie im Druck nach dem Tagzeiten gegliedert. Im einzelnen sind enthalten: (<locus from="359r">359ra–b</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Preces ad matutinas</quote>, am Schluss wie im Druck der zugehörige Psalm). (<locus from="359r" to="360r">359rb–360ra</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Ad primam Capitulum</quote>; die Gebetssammlung beginnt mit einer Kurzlesung; am Schluss die Kollekte zur Prim. Die Sammlung ist weit umfangreicher als im sonst verglichenen Druck <bibl>
                                    <abbr>GW</abbr>
                                    <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW05362.htm">5362</ref>
                                </bibl>, ähnlich z. B. im Sommerteil des Eichstätter Breviers von 1589, <bibl>
                                    <abbr>VD16</abbr>
                                    <ref target="http://gateway-bayern.de/VD16+ZV+23402">ZV 23402</ref>, 149–151</bibl>. (<locus from="360r">360ra–b</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Post primam</quote>, (<locus from="360r">360rb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Ad terciam preces</quote>, <quote type="rubric" xml:lang="la">Preces ad sextam</quote>, (<locus from="360r" to="360v">360rb–va</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Preces ad nonam</quote>, (<locus from="360v">360va</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Ad completorium preces</quote> mit Kurzlesung, <quote type="rubric" xml:lang="la">Ad vesperas preces</quote>, (<locus from="360v">360vb</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Ad completorium collecta</quote>, jeweils am Schluss der zugehörige Psalm. </note>
                            <filiation>Die Gebetsreihen auch separat in <ref type="mss" cRef="547-novi">Cod. Guelf. 547 Novi</ref>, 290vb–391vb und Ir. </filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>GW</abbr>
                                    <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW05362.htm">5362</ref>, <ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016390126">HH IIrb</ref>–<ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016390157">IIIva</ref> (vergl.). </bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Breviarium</term>
                                <index>
                                    <term>Hildeshemense</term>
                                    <index>
                                        <term>Orationes</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <note> – <locus from="360v">360vb</locus> unter dem Text zwei Nachträge von späterer Hand: <quote xml:lang="la">Dominicis et festivis diebus super 'Nunc dimittis' Antiphona: Pacem tuam quesumus domine <gap/>
                                    <note>
                                        <bibl>
                                            <abbr>CAO</abbr> 4206</bibl>
                                    </note>. Ferialibus diebus: Salva nos domine vigilantes<gap/>
                                    <note>
                                        <bibl>
                                            <abbr>CANTUS</abbr>
                                            <ref target="http://cantusindex.org/id/204361">204361</ref>
                                        </bibl>
                                    </note>
                                </quote>.</note>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="361r" to="362v">361r–362va</locus>
                            <title type="sub">Suffragia varia per circulum anni</title>
                            <rubric xml:lang="la">Suffragia secundum ordinem Hildensemensem. Primo post pascha et sabbato in albis usque ad octavam pentecostes</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Dominicis et festivis diebus in primis vesperis de beata virgine. Sicut lilium inter spinas etc. Favus distillans labia tua sponsa</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Dominicis et festivis diebus in primis vesperis de beata virgine. Sicut lilium inter spinas etc. Favus distillans labia tua sponsa</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">ut qui cottidie offendimus cottidiana eorum veneracione adiuvemur. Per dominum</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck in z. T. abweichender Reihenfolge</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>GW</abbr>
                                    <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW05362.htm">5362</ref>, <ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016390308">JJ Ira</ref>–<ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016390363">IIIIrb</ref> (vergl.). </bibl>
                            </listBibl>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Breviarium</term>
                                <index>
                                    <term>Hildeshemense</term>
                                    <index>
                                        <term>Suffragia varia per circulum anni</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="362v">362va</locus>
                            <title type="sub">Versus memoriales de historiis per circulum anni legendis</title>
                            <note>Von der gleichen Hand wie der vorhergehende Text die Verse <bibl>
                                    <abbr>Walther I</abbr> 14314 und 9062</bibl>. </note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Breviarium</term>
                                <index>
                                    <term>Hildeshemense</term>
                                    <index>
                                        <term>Versus memoriales de historiis per circulum anni legendis</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Versus</term>
                                <index>
                                    <term>memoriales de historiis per circulum anni legendis</term>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="362v">362vb</locus>
                            <title type="sub">Antiphonae et responsoria in festo dedicationis ecclesiae</title>
                            <incipit xml:lang="la">In dedicacione templi decantabat populus laudem et in ore eorum dulcis sonabat sonus <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>CAO</abbr>
                                        <ref target="http://cantusindex.org/id/006897">6897</ref>
                                    </bibl>
                                </note>
                            </incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">In dedicatione templi decantabat populus laudem et in ore eorum dulcis sonabat sonus</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">spiritualis disciplina et obediencia per infinita secula <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>CANTUS</abbr>
                                        <ref target="http://cantusindex.org/id/600280">600280</ref>
                                    </bibl>
                                </note>. Conserva domine in ea timentes te pusillos cum maioribus <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>CANTUS</abbr>
                                        <ref target="http://cantusindex.org/id/600280a">600280a</ref>
                                    </bibl>
                                </note>. Sitque in ea. Gloria. Sitque</explicit>
                            <note>Am Schluss Benediktionen (aus <bibl>
                                    <abbr>CANTUS</abbr>
                                    <ref target="http://cantusindex.org/id/600280">600280</ref>
                                </bibl>) mit Gloria. Von späterer Hand hinzugefügt. </note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Breviarium</term>
                                <index>
                                    <term>Hildeshemense</term>
                                    <index>
                                        <term>Commune sanctorum</term>
                                        <index>
                                            <term>Antiphonae et responsoria in festo Dedicationis ecclesiae</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="363r">363ra–b</locus>
                            <title type="sub">Officium rhythmicum de sancta cruce</title>
                            <rubric xml:lang="la">Hore canonice</rubric>
                            <quote type="incipit" xml:lang="la">
                                <lg>
                                    <l>Patris sapiencia veritas divina</l>
                                    <l>Deus homo captus est hora matutina</l>
                                </lg>
                            </quote>
                            <quote type="explicit" xml:lang="la">da vivis veniam defunctis misericordiam pacem ecclesie nobis autem miseris peccatoribus vitam eternam post mortem Amen.</quote>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Patris sapientia veritas divina | Deus homo captus est hora matutina</term>
                            </index>
                            <note>Das Offizium entspricht den nach den einzelnen Horen gegliederten Strophen des Hymnus <bibl>
                                    <abbr>AH</abbr> 30 Nr. 13</bibl> (Str. 1 Matutin, Str. 2 Prim usw.), jeweils ergänzt durch einen Versikel und eine Kollekte. Der Text ist weitgehend identisch mit dem gedruckten Hildesheimer Brevier (<bibl>
                                    <abbr>GW</abbr>
                                    <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW05362.htm">5362</ref>, <ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016395201">&amp; VIva</ref>–<ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016395214">VIIrb</ref>, vergl.</bibl>), allerdings sind zur Komplet Str. 7 und 8 des Hymnus zusammengefasst und die eigentlich zu Str. 8 gehörende <quote type="rubric" xml:lang="la">Collecta communis</quote> ans Ende gerückt. In der Hs. wird mit Ausnahme der Prim der Versikel <bibl>
                                    <abbr>CAO</abbr>
                                    <ref target="http://cantusindex.org/id/008174">8174</ref>
                                </bibl> verwendet, in der Prim hingegen steht <bibl>
                                    <abbr>CAO</abbr>
                                    <ref target="http://cantusindex.org/id/007795a">7795a</ref>
                                </bibl>, der im gedruckten Brevier nach jeder Strophe eingesetzt ist. </note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Hagiographica</term>
                                <index>
                                    <term>einzelne(r) Heilige(r)</term>
                                    <index>
                                        <term>Crux</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Breviarium</term>
                                <index>
                                    <term>Hildeshemense</term>
                                    <index>
                                        <term>Officium rhythmicum de sancta cruce</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <filiation>Hildesheimer Breviere mit ähnlichen Zusatztexten und analoger Textanordnung, die ebenfalls in Hildesheim selbst geschrieben wurden, finden sich in <ref type="mss" cRef="547-novi">Cod. Guelf. 547 Novi</ref>, 1r–449va; <ref type="altMs">Hildesheim, DB, Hs 686a–c</ref> (drei Bde., <bibl>
                                <abbr>Hildesheim 1</abbr>, 122–127</bibl>) und <ref type="altMs">Hildesheim, StaA, Best. 52 Nr. 381</ref> (<bibl>
                                <abbr>Hildesheim <hi rend="normal">Stadtarchiv</hi>
                                </abbr>, 89–91</bibl>). Die übrigen, meist älteren und an anderen Orten in der Diözese entstandenen Hildesheimer Breviere im Bestand der HAB (<ref type="mss" cRef="145-helmst">Cod. Guelf. 145 Helmst.</ref>, <ref type="mss" cRef="505-helmst">505 Helmst.</ref>, <ref type="mss" cRef="536-helmst">536 Helmst.</ref>, <ref type="mss" cRef="559-helmst">559 Helmst.</ref>, <ref type="mss" cRef="658-helmst">658 Helmst.</ref>, <ref type="mss" cRef="1193-helmst">1193 Helmst.</ref>, <ref type="mss" cRef="1263-helmst">1263 Helmst.</ref>, <ref type="mss" cRef="1303-helmst">1303 Helmst.</ref>, <ref type="mss" cRef="1358-helmst">1358 Helmst.</ref>, <ref type="mss" cRef="1364-helmst">1364 Helmst.</ref>, <ref type="mss" cRef="1411-helmst">1411 Helmst.</ref>, <ref type="mss" cRef="71-7-aug-2f">71.7 Aug. 2°</ref>, <ref type="mss" cRef="79-1-aug-8f">79.1 Aug. 8°</ref> und <ref type="mss" cRef="85-5-aug-12f">85.5 Aug. 12°</ref>) weisen zumeist mehr oder minder signifikante Abweichungen und lokales Sondergut auf.</filiation>
                        <listBibl>
                            <head>Druckausgaben des Hildesheimer Breviers</head>
                            <bibl>
                                <abbr>GW</abbr>
                                <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW05362.htm">5362</ref> (= <bibl>
                                    <abbr>Bohatta <hi rend="normal">Bibliographie</hi>
                                    </abbr> 254, vergl.</bibl>);</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>Bohatta <hi rend="normal">Breviere</hi>
                                </abbr> 2276;</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>VD16</abbr>
                                <ref target="http://gateway-bayern.de/VD16+B+8155">B 8155</ref> (= <bibl>
                                    <abbr>Bohatta <hi rend="normal">Bibliographie</hi>
                                    </abbr> 1087</bibl>).</bibl>
                        </listBibl>
                    </msItem>
                    <msItem n="4">
                        <locus from="363v">363va</locus>
                        <title>Recepta</title>
                        <note>Von einer späteren Hand sind folgende Rezepte nachgetragen: </note>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="363v">363va</locus>
                            <title type="sub">Liquor ophthalmicus</title>
                            <incipit xml:lang="la">Repleatur vas aliquod usque ad medium de foliis argemonie verbene feniculi rute rose levistici</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Repleatur vas aliquod usque ad medium de foliis argemoniae verbenae feniculi</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">lippitudinem desiccat visum clarificat maculas frangit lacrimas stringit</explicit>
                            <note>Vgl. ein sehr ähnliches Rezept in: <bibl xml:id="opac_303505087">Nicolaus Copernicus: Gesamtausgabe, Bd. 5: Opera minora. Die humanistischen, ökonomischen und medizinischen Schriften. Texte und Übersetzungen, bearb. von <editor>S. Kirschner</editor> und <editor>A. Kühne</editor>, Berlin 1999, 177 Z. 12–15.</bibl>
                            </note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Medizinische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Receptum medicum</term>
                                    <index>
                                        <term>de liquore ophthalmico</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="363v">363va</locus>
                            <rubric xml:lang="la">Ad stringendum lacrimas et caliginem</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Fel anguille et succum scolonie pone in testa ovi super carbones</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Fel anguillae et succum scoloniae pone in testa ovi super carbones</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">oculos linies ab aure usque ad aurem super frontem</explicit>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Medizinische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Receptum medicum</term>
                                    <index>
                                        <term>ad stringendum lacrimas</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="363v">363va</locus>
                            <rubric xml:lang="la">Ad idem</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Succum rute per pannum exprime</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Succum rutae per pannum exprime</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">oculos inunge contra lacrimas</explicit>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Medizinische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Receptum medicum</term>
                                    <index>
                                        <term>contra lacrimas</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <note>Darunter: </note>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="363v">363va</locus>
                            <title type="sub">De sanitate mentis et memoriae</title>
                            <note>Folgende kurze Merksätze (keine eigentlichen Rezepte): <quote xml:lang="la">Rute semen sepius comestum ingenium restaurat</quote>, <quote xml:lang="la">Subfumigetur obliviosus <gap/> hominis juvat</quote>, <quote xml:lang="la">Secundum Hermetem os <sic>uppupe</sic> cum lingua eius suspensum super obliviosum sanat eum</quote>, <quote xml:lang="la">Succus lingue bovis cum vino servat memoriam cerebri</quote>. </note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Medizinische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Nota</term>
                                    <index>
                                        <term>de sanitate mentis et memoriae</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="363v">363va</locus>
                            <rubric xml:lang="la">Contra verrucas</rubric>
                            <incipit type="recipe" xml:lang="la">Stercus canis et cinis cum cera confectum et impositum verrucas tollit</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Stercus canis et cinis cum cera confectum et impositum verrucas tollit</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Medizinische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Receptum medicum</term>
                                    <index>
                                        <term>contra verrucas</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="363v">363va</locus>
                            <rubric xml:lang="la">Item</rubric>
                            <incipit type="recipe" xml:lang="la">Argemonia cum aceto cusa et imposita verrucas tollit</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Argemonia cum aceto cusa et imposita verrucas tollit</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Medizinische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Receptum medicum</term>
                                    <index>
                                        <term>contra verrucas</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="363v">363va</locus>
                            <rubric xml:lang="la">Item</rubric>
                            <incipit type="recipe" xml:lang="la">Accipe corticem salicis et combure in pulverem et adiunge forte acetum</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Accipe corticem salicis et combure in pulverem et adiunge forte acetum</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Medizinische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Receptum medicum</term>
                                    <index>
                                        <term>contra verrucas</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="363v">363va</locus>
                            <rubric xml:lang="la">Item</rubric>
                            <incipit type="recipe" xml:lang="la">Flos salicis cum aceto decoctus et verruce suppositus in una nocte tollit vel eos mortificat</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Flos salicis cum aceto decoctus et verrucae suppositus in una nocte tollit vel eos mortificat</term>
                            </index>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Medizinische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Receptum medicum</term>
                                    <index>
                                        <term>contra verrucas</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                            <note>Darunter: </note>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="363v">363va</locus>
                            <rubric xml:lang="la">Ad dolorem capitis</rubric>
                            <incipit type="recipe" xml:lang="la">Pulegium in aceto coctum ita naribus appone ut odor per nares ad cerebrum ascendat</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Pulegium in aceto coctum ita naribus appone ut odor per nares ad cerebrum ascendat</term>
                            </index>
                            <note>Darunter kurze Merksätze (keine eigentlichen Rezepte): <quote xml:lang="la">Item. <sic>Aleum</sic> tritum et et tymporibus illatum juvat multum</quote>, <quote xml:lang="la">Ruta sale trita et melle confecta et capiti imposita juvat multum</quote>, <quote xml:lang="la">Serpilli succus cum sale et oleo confectus dolorem pellit si capiti inungatur.</quote> Das letztgenannte Rezept sehr ähnlich in: <bibl>Oribasii de simplicium quae medicis praecipue in usu sunt virtutibus libri V (<abbr>VD16</abbr> O 905), in: Experimentarius medicinae, Argentorati 1544 (<abbr>VD16</abbr> E 4729), 122–233, hier 140 cap. 80</bibl>.</note>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Medizinische Texte</term>
                                <index>
                                    <term>Receptum medicum</term>
                                    <index>
                                        <term>contra dolorem capitis</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </msItem>
                    </msItem>
                    <msItem n="5">
                        <locus from="363v">363va</locus>
                        <title>De sanitate versus<note> e Regimine sanitatis Salernitano deprompti</note>
                        </title>
                        <note>Zwei Gruppen von neun bzw. sechs Versen: </note>
                        <msItem rend="break">
                            <rubric xml:lang="la">Regimen sanitatis</rubric>
                            <quote type="incipit" xml:lang="la">
                                <lg>
                                    <l>Si vis incolumem si vis te reddere sanum</l>
                                    <l>Curas tolle graves irasci corde profanum</l>
                                </lg>
                            </quote>
                            <quote type="explicit" xml:lang="la">
                                <lg>
                                    <l>Serva gustando quid quantum quomodo tantum</l>
                                    <l>Quanto vis sume dum vivis tempore brume</l>
                                </lg> id est hyemis.</quote>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Si vis incolumem si vis te reddere sanum | Curas tolle graves irasci corde profanum</term>
                            </index>
                            <note>Vergl. mit der Ausgabe: <bibl xml:id="opac_319507955">Collectio Salernitana ossia documenti inediti e trattati di medicina appartenenti alla scuola medica Salernitana. Raccolti ed illustrati da <editor>G. E. T. Henschel</editor>, <editor>C. Daremberg</editor> e <editor>S. de Renzi</editor>, Bd. 5, Napoli 1859, ND Bologna 1967 (Biblioteca di storia della medicina 2/5), 1–104</bibl>. Die hier gesammelten Verse entsprechen in der Ausgabe S. 1 Z. 6–9 und 10 Z. 359–362. Der vorletzte Vers ist eingeschoben aus: Bernardus Morlanensis: Carmen de VIII vitiis, Vers 748, in: <bibl xml:id="gbv_213784998"> Bernardi Cluniacensis Carmina de trinitate et de fide catholica, de castitate servanda, in libros regum, de octo vitiis, recensuit <editor>K. Halvarson</editor>, Stockholm u.a. 1963 (Studia Latina Stockholmiensia 11), 119</bibl>; dazu <bibl>
                                    <abbr>CALMA</abbr> 2, 342 Nr. 3</bibl>.</note>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="363v">363va</locus>
                            <rubric xml:lang="la">Item</rubric>
                            <quote type="incipit" xml:lang="la">
                                <lg>
                                    <l>Qui nimium comedit moritur dum vivere credit</l>
                                    <l>De nimia cena stomacho fit maxima pena</l>
                                </lg>
                            </quote>
                            <quote type="explicit" xml:lang="la">
                                <lg>
                                    <l>Fontes hominem faciunt hilarem sanumque iocundum</l>
                                    <l>Quantumcumque potes parum post balnea potes.</l>
                                </lg>
                            </quote>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Qui nimium comedit moritur dum vivere credit | De nimia coena stomacho fit maxima poena</term>
                            </index>
                            <note>Die Versgruppe beginnt mit dem Hexameter <bibl>
                                    <abbr>Walther II</abbr> 24366</bibl>, es folgen aus der o.g. Ausgabe des "Regimen sanitatis" die Verse S. 10 Z. 337, 2 Z. 23, 7 Z. 211, 2 Z. 24 (diese 3 Verse zusammen auch in Cod. Guelf. 37.34 Aug. 2°, 84v) und S. 9 Z. 317.</note>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Walther I</abbr> 18083;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Thorndike/Kibre</abbr>, 96.1, 1471.6.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <filiation>Mit wechselndem Textbestand auch in <ref type="mss" cRef="37-34-aug-2f">Cod. Guelf. 37.34 Aug. 2°</ref>, 79v–88r; <ref type="mss" cRef="81-9-aug-2f">81.9 Aug. 2°</ref>, 149r–163r; <ref type="mss" cRef="773-2-novi">773.2 Novi</ref>, 1r–7v mit mnd. Kommentar.</filiation>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Versus</term>
                            <index>
                                <term>de sanitate</term>
                            </index>
                        </index>
                        <index indexName="nasa">
                            <term type="author" ref="#bernardus_morlanensis">Bernardus Morlanensis</term>
                            <index>
                                <term type="title">Carmen de VIII vitiis (zit.)</term>
                            </index>
                        </index>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Medizinische Texte</term>
                            <index>
                                <term type="title">Regimen sanitatis Salernitanum (Ausz.)</term>
                            </index>
                        </index>
                    </msItem>
                    <msItem n="6">
                        <locus from="363v">363va</locus>
                        <title>De bonis accidentalibus versus duo</title>
                        <quote type="incipit" xml:lang="la">
                            <lg>
                                <l>X nisi sis gratus bis pulcher ter quoque fortis</l>
                                <l>Qua sapiens quin dis nec eris post sexque beatus.</l>
                            </lg>
                        </quote>
                        <index indexName="initien">
                            <term xml:lang="la">X nisi sis gratus bis pulcher ter quoque fortis | Qua sapiens quin dis nec eris post sexque beatus</term>
                        </index>
                        <note>Zwei Hexameter, nicht in den Repertorien nachgewiesen. </note>
                        <filiation>Vgl. <ref type="altMs">München, UB, 8° Cod. ms. 339</ref>, 47v (<bibl>
                                <abbr>München UB 4</abbr>, 325</bibl>).</filiation>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Versus</term>
                            <index>
                                <term>de bonis accidentalibus</term>
                            </index>
                        </index>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Theologische Texte</term>
                            <index>
                                <term>De bonis accidentalibus versus duo</term>
                            </index>
                        </index>
                    </msItem>
                    <msItem n="7">
                        <locus from="363v">363va</locus>
                        <title>De coena versus</title>
                        <quote type="incipit" xml:lang="la">Cenam sanctificet qui nobis omnia prebet.</quote>
                        <index indexName="initien">
                            <term xml:lang="la">Coenam sanctificet qui nobis omnia praebet</term>
                        </index>
                        <note> Ein Hexameter, nicht in den Repertorien nachgewiesen. </note>
                        <filiation>Vgl. <ref type="altMs">Karlsruhe, BLB, St. Blasien 77</ref>, 25v (<bibl>
                                <abbr>Karlsruhe 12</abbr>, 59</bibl>).</filiation>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Versus</term>
                            <index>
                                <term>de coena</term>
                            </index>
                        </index>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Theologische Texte</term>
                            <index>
                                <term>De coena versus</term>
                            </index>
                        </index>
                    </msItem>
                    <msItem n="8">
                        <locus from="363v">363vb</locus>
                        <title>De amicitia nota</title>
                        <quote xml:lang="la">Nota quatuor sunt que movent nobis bona facere pro animabus amicorum nostrorum scilicet eorum nimia paupertas pene acerbitas naturalis pietas et propria nostra utilitas.</quote>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Theologische Texte</term>
                            <index>
                                <term>Nota</term>
                                <index>
                                    <term>de amicitia</term>
                                </index>
                            </index>
                        </index>
                    </msItem>
                    <msItem n="9">
                        <locus from="363v">363vb</locus>
                        <title>De conclusionibus orationum versus VII</title>
                        <quote type="incipit" xml:lang="la">
                            <lg>
                                <l>Per dominum dicas patrem si presbiter oras</l>
                                <l>Principio natum memorans dicas per eundem</l>
                            </lg>
                        </quote>
                        <quote type="explicit" xml:lang="la">
                            <lg>
                                <l>Exorzizando rogitans demones et fugando</l>
                                <l>Dic per eum qui venturus seculum iudicare.</l>
                            </lg>
                        </quote>
                        <index indexName="initien">
                            <term xml:lang="la">Per dominum dicas patrem si presbyter oras | Principio natum memorans dicas per eundem</term>
                        </index>
                        <note>Sieben Hexameter, vergl. mit dem Druck in: <bibl xml:id="gbv_136015603">
                                <author>C. R. Borland</author>, A descriptive Catalogue of the western mediaeval manuscripts in Edinburgh University Library, Edinburgh 1916, 332 Nr. 1</bibl>, der Text entspricht den Versen 1–3, 5, 4, 7 und 8 des Drucks. Dazu <bibl>
                                <abbr>Walther I</abbr> 13935</bibl>.</note>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Versus</term>
                            <index>
                                <term>de conclusionibus orationum</term>
                            </index>
                        </index>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Theologische Texte</term>
                            <index>
                                <term>De conclusionibus orationum versus VII</term>
                            </index>
                        </index>
                    </msItem>
                    <msItem n="10">
                        <locus from="363v">363vb</locus>
                        <title>De interdicto tenendo versus VI</title>
                        <quote type="incipit" xml:lang="la">
                            <lg>
                                <l>Cum locus est interdictus fit gracia talis</l>
                                <l>Baptizantur confirmantur pueri vel adulti</l>
                            </lg>
                        </quote>
                        <quote type="explicit" xml:lang="la">
                            <lg>
                                <l>Infirmis solis corpus domini tribuatur</l>
                                <l>Clerus inungatur sine campanis tumulatur.</l>
                            </lg>
                        </quote>
                        <index indexName="initien">
                            <term xml:lang="la">Cum locus est interdictus fit gratia talis | Baptizantur confirmantur pueri vel adulti</term>
                        </index>
                        <note>Sechs Hexameter, vergl. mit dem Druck in: <bibl xml:id="gbv_143478389">Die älteste Agende des Bistums Münster. Mit Einleitung und Erläuterungen als Beitrag zur Liturgiegeschichte, hrsg. von <editor>R. Stapper</editor>, Münster/Westf. 1906, 83</bibl>, vgl. <bibl>
                                <abbr>Walther I</abbr> 4890</bibl>. Der Text entspricht den Versen 1–5 der Ausgabe (Vers 2 modifiziert, nach Vers 3 ist folgender, im Druck fehlender Zusatzvers eingeschoben: <quote xml:lang="la">Nomine non interdictis confessio datur</quote>.</note>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Versus</term>
                            <index>
                                <term>de interdicto tenendo</term>
                            </index>
                        </index>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Juristische Texte</term>
                            <index>
                                <term>De interdicto tenendo versus VI</term>
                            </index>
                        </index>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Theologische Texte</term>
                            <index>
                                <term>De interdicto tenendo versus VI</term>
                            </index>
                        </index>
                    </msItem>
                    <msItem n="11">
                        <locus from="364r">364r</locus>
                        <author ref="#henning_tacke">Henning Tacke</author>
                        <title>Schuldenaufrechnung</title>
                        <incipit xml:lang="gml">Anno M CCCC quadragesimo octavo anno hebbe ek her Henningh Tacke gerekent mit <rs type="person" ref="#ernst_podestuben">Ernste Podestuben</rs> vnd siner husvrowen <gap/> do bleuen se my schuldich XII punt penninge</incipit>
                        <index indexName="initien">
                            <term xml:lang="gml">Anno M CCCC quadragesimo octavo anno hebbe ek her Henningh Tacke gerekent mit Ernste Podestuben vnd siner husvrowen <gap/> do bleuen se my schuldich XII punt penninge</term>
                        </index>
                        <explicit xml:lang="gml">Item de anno LII IIII malder auere pro XXIII solidis</explicit>
                        <textLang mainLang="gml">Mit Ausnahme der Datierung Schreibsprache mittelniederdeutsch (ostfälisch). </textLang>
                        <note>In der Notiz dokumentiert Henning Tacke, dass ihm der nicht näher identifizierbare Ernst Podestuben und seine Ehefrau im Jahre 1448 die Summe von 12 Pfund Pfennigen schuldeten, und listet bis 1452 die sukzessive jährliche Tilgung der Schuld in Form diverser Naturalien und Geldbeträge auf.</note>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Schreibsprachen</term>
                            <index>
                                <term>Text</term>
                                <index>
                                    <term>Mittelniederdeutsch</term>
                                    <index>
                                        <term>Ostfälisch</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </index>
                    </msItem>
                    <msItem n="12">
                        <locus from="364v">364v</locus>
                        <author ref="#henning_tacke">Henning Tacke</author>
                        <title>Forma litterae commendatitiae pro quodam limina beatorum apostolorum Petri et Pauli Romae in anno jubilaeo M CCCC L visitare volente</title>
                        <rubric xml:lang="la">
                            <gap/> peregrinacionis</rubric>
                        <incipit xml:lang="la">Noverint universi christifideles presentes literas visuri et audituri quod N opidanus opidi N Hildensemensis dyocesis lator presencium <gap/> limina beati Petri et Pauli apostolorum et alia pia loca intendit visitare in presenti anno gracie licencia mei N plebani opidi predicti</incipit>
                        <index indexName="initien">
                            <term xml:lang="la">Noverint universi christifideles praesentes litteras visuri et audituri quod N oppidanus oppidi N Hildensemensis dioecesis lator praesentium <gap/> limina beati Petri et Pauli apostolorum et alia pia loca intendit visitare in praesenti anno gratiae licentia mei N plebani oppidi praedicti</term>
                        </index>
                        <explicit xml:lang="la">in cuius testimonium presentem literam mei sigilli feci impressione communiri. Anno domini M<hi rend="sup">o</hi> CCCC<hi rend="sup">o</hi> L etc</explicit>
                        <note>Vom Gemeindepriester auszustellende Bescheinung für Rompilger anlässlich des Jubeljahrs 1450. </note>
                    </msItem>
                    <msItem n="13">
                        <locus from="364v">364v</locus>
                        <author ref="#henning_tacke">Henning Tacke</author>
                        <title>De festis in Bokenem per circulum anni celebrandis</title>
                        <rubric xml:lang="la">In Bokenem</rubric>
                        <incipit xml:lang="la">XXI festa scilicet VII festa beate Marie virginis. Item IIII festa principaliora. Item dedicacio capelle</incipit>
                        <index indexName="initien">
                            <term xml:lang="la">XXI festa scilicet VII festa beatae Mariae virginis. Item IIII festa principaliora. Item dedicatio capellae</term>
                        </index>
                        <explicit xml:lang="la">dat V maldra vel VI frumentorum</explicit>
                    </msItem>
                    <msItem n="14">
                        <locus from="364v">364v</locus>
                        <author ref="#henning_tacke">Henning Tacke</author>
                        <title>Forma litterae commendatitiae pro duobus parochianis limina sanctorum in Aquisgrano anno M CCCC LXI visitare volentibus</title>
                        <incipit xml:lang="la">Universis et singulis christifidelibus presens scriptum visuris et audituris ego Henninghus Tacke rector ecclesie <sic>parrochialis</sic> sancti Nicolai in <rs type="place" ref="#alfeld_leine">Alvelde</rs> Hildensemensis diocesis cupio fore notum eciam publice protestando honestos N et N meos parrochianos <gap/> veros esse peregrinos</incipit>
                        <index indexName="initien">
                            <term xml:lang="la">Universis et singulis christifidelibus praesens scriptum visuris et audituris ego Henningus Tacke rector ecclesiae parochialis sancti Nicolai in Alfelde Hildensemensis dioecesis cupio fore notum etiam publice protestando honestos N et N meos parochianos <gap/> veros esse peregrinos</term>
                        </index>
                        <explicit xml:lang="la">in cuius re testimonio et sigillum eum presentibus est impressum. Datum Alvelde Anno incarnacionis dominice Millesimo quadringentesimo sexagesimo primo etc</explicit>
                    </msItem>
                    <msItem n="15">
                        <locus from="364v">364v</locus>
                        <author ref="#henning_tacke">Henning Tacke</author>
                        <title>Kaufvereinbarung</title>
                        <incipit xml:lang="gml">
                            <date when="1463-02-24">Anno domini MCCCCLXIII in die beati Mathie</date> koffte <rs type="person" ref="#henning_soldan">Henning Soldan</rs>
                            <gap/> van me hern Henninghe Tacken <gap/> rode pers vor negen gulden</incipit>
                        <index indexName="initien">
                            <term xml:lang="gml">Anno domini MCCCCLXIII in die beati Mathie koffte Henning Soldan <gap/> van me hern Henninghe Tacken <gap/> rode pers vor negen gulden</term>
                        </index>
                        <explicit xml:lang="gml">dut is gescheyn vppe der wedeme dar was by her <rs type="person" ref="#wickbold">Wickbold</rs> capellan <rs type="person" ref="#arnd_rusche">Arnd Rusche</rs>
                            <rs type="person" ref="#henning_dorn">Henning Dorn</rs> vnd <rs type="person" ref="#henning_scaper">Henning Scaper</rs>
                        </explicit>
                        <textLang mainLang="gml">Mit Ausnahme der Datierung Schreibsprache mittelniederdeutsch (ostfälisch). </textLang>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Schreibsprachen</term>
                            <index>
                                <term>Text</term>
                                <index>
                                    <term>Mittelniederdeutsch</term>
                                    <index>
                                        <term>Ostfälisch</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index>
                        </index>
                        <note>Henning Tacke verkaufte rotes Tuch für 9 Gulden; das Geschäft wurde in der Pfarrei (<quote xml:lang="gml">wedeme</quote>) abgewickelt. – Der Schreiber der vorstehenden Urkunden und Notizen, Henning Tacke, Pfarrer in Alfeld (Leine), immatrikulierte sich im WS 1443 an der Universität Rostock (<bibl>
                                <abbr>Matrikel Rostock 1</abbr>, 67</bibl>) und war neben seiner Pfarrstelle Vikar in Halberstadt und Hildesheim, außerdem Notar und Schreiber des Bischofs von Hildesheim (testiert als solcher in einer Urkunde vom 30.8.1448, <ref type="altMs">Hannover, NLA – StA, Hild. Br. 1, Nr. 09031</ref>, vgl. auch <ref type="altMs">Hannover, NLA – StA, Hild. Or. 1 Hildesheim, Domstift, Nr. 1733</ref> vom 5.3.1452 [Kriegsverlust] und <ref type="altMs">Hannover, NLA – StA, Hild. Or. 2 Escherde, Nr. 173/1</ref> vom 27.12.1469) sowie Kaplan des deutschen Hospitals an S. Maria dell'Anima in Rom, wo er mit seinem Sterbedatum (30.4.1479) im Verbrüderungsbuch des Hospitals eingetragen ist: <quote>Henningus Tacke, vicarius in ecclesiis Hildesemensi et Halberstadensi, capellanus hospitalis, anno &amp;tc. <supplied>MCCCC</supplied> LXXVIIII die XXX mensis Aprilis</quote>. Druck: <bibl>Liber confraternitatis B. Mariae de Anima Theutonicorum de Urbe, in: Necrologi e libri affini della provincia Romana, a cura di <editor>P. Egidi</editor>, Bd. 2, Rom 1914 (Fonti per la storia d'Italia pubblicate dall'Istituto storico italiano), 1–105, hier 62.</bibl> – Alle Texte wurden nachträglich, vermutlich von einem späteren Besitzer des Breviers, gestrichen und sind ungedruckt. </note>
                    </msItem>
                    <msItem n="16">
                        <locus from="364v">364v</locus>
                        <title>Benedictiones matutinales</title>
                        <rubric xml:lang="la">Benedictiones ad matutinas</rubric>
                        <note>Folgende Texte sind enthalten: </note>
                        <msItem rend="break">
                            <title type="sub">In primo nocturno</title>
                            <incipit xml:lang="la">Exaudi domine Ihesu Christe preces servorum tuorum ad te devote clamancium</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Exaudi domine Iesu Christe preces servorum tuorum ad te devote clamantium</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">sancti spiritus gracia illuminare dignetur sensus et corda nostra Amen</explicit>
                            <note>Zwei Benediktionen. </note>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <rubric xml:lang="la">In secundo nocturno</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Precibus et meritis sanctissime dei genitricis virginis Marie et omnium sanctorum salvat et protegat nos omnipotens et misericors dominus</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Precibus et meritis sanctissimae dei genitricis virginis Mariae et omnium sanctorum salvat et protegat nos omnipotens et misericors dominus</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">benedicat qui sine fine vivit et regnat</explicit>
                            <note>Zwei Benediktionen, im Anschluss Verweis: <quote xml:lang="la">Et tunc perfecta Christi est <supplied>caritas</supplied> Sabbato prima ferialibus diebus</quote>. </note>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <rubric xml:lang="la">In tercio nocturno</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Per intercessionem beatorum apostolorum Petri et Pauli atque Andree et omnium sanctorum misereatur nostri omnipotens et misericors dominus</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">Per intercessionem beatorum apostolorum Petri et Pauli atque Andreae et omnium sanctorum misereatur nostri omnipotens et misericors dominus</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">perducat nos misericordia divina</explicit>
                            <note>Zwei Benediktionen. Anschließend folgende kurze Stücke: <quote type="rubric" xml:lang="la">Nota in festo Iohannis Baptiste benedictio septima</quote>. <quote xml:lang="la">Per intercessionem beati Iohannis Baptiste et beatorum apostolorum Petri et Pauli atque Andree etc.</quote> Folgt:  <quote type="rubric" xml:lang="la">In festo Michaelis</quote>. <quote xml:lang="la">Per intercessionem beati Michaelis archangeli et omnium angelorum et beatorum apostolorum Petri et Pauli atque Andree etc. </quote> Danach: <quote type="rubric" xml:lang="la">In festo omnium sanctorum</quote>. <quote xml:lang="la">Per intercessionem omnium sanctorum et beati Cesaris martiris  misereatur nos omnipotens et misericors deus. </quote> Am Schluss: <quote type="rubric" xml:lang="la">In fine lectionum</quote>. <quote xml:lang="la">Tu autem domine miserere nobis. Deo gracias.</quote> Druck: 
                     <bibl>
                                    <abbr>GW</abbr>
                                    <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW05362.htm">5362</ref>, <ref target="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:32-1-10016388988">AA Ira–b</ref> (nur geringfügige Abweichungen, vergl.). </bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <index indexName="nasa">
                            <term>Breviarium</term>
                            <index>
                                <term>Hildeshemense</term>
                                <index>
                                    <term>Benedictiones matutinales</term>
                                </index>
                            </index>
                        </index>
                        <note>  – Die beim Binden hinzugefügten hinteren Vorsatzbl. <locus from="365r" to="366v">365r–366v</locus> sind leer.</note>
                    </msItem>
                </msContents>
                <physDesc>
                    <objectDesc form="codex">
                        <supportDesc material="chart">
                            <support>
                                <p>
                                    <material>Papier</material>
                                </p>
                                <p>Wasserzeichen: <watermark>Ochsenkopf mit Augen und Nasenlöchern, darüber einkonturige Stange, darüber Buchstabe T</watermark>: ≈ <bibl>
                                        <abbr>WZIS</abbr>
                                        <ref type="wzis" cRef="FR8040-PO-72718">FR8040-PO-72718</ref>
                                    </bibl> (<date>1486</date>, weiterer Typ nicht nachweisbar, bei Neubindung und Reparatur hinzugefügt). <watermark>Ochsenkopf mit Augen und Nasenlöchern, darüber einkonturige Stange, darüber Stern</watermark>: <bibl>
                                        <abbr>WZIS</abbr>
                                        <ref type="wzis" cRef="DE4620-PO-75743">DE4620-PO-75743</ref>
                                    </bibl> (<date>1442</date>), <bibl>
                                        <ref type="wzis" cRef="DE2730-PO-75956">DE2730-PO-75956</ref>
                                    </bibl>, <bibl>
                                        <ref type="wzis" cRef="DE2730-PO-76207">DE2730-PO-76207</ref>
                                    </bibl> (beide <date>1444</date>, weiterer Typ nicht nachweisbar). </p>
                            </support>
                            <extent>
                                <measure type="leavesCount" quantity="366">VIII, 366 Bl.</measure>
                                <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                    <height unit="cm" quantity="28.5">28,5</height>
                                    <width unit="cm" quantity="21">21</width>
                                </dimensions>
                            </extent>
                            <foliation>Tinten- und Bleistiftfoliierung modern: <quote>1</quote>–<quote>366</quote>, die acht ersten leeren Bl. ungez. </foliation>
                            <collation>
                                <formula>II (ungez.). VI–3+2 (7)! 14 VI (175). V (185). 2 VI (209). VI+5 (226). 6 VI (298). V (308). 3 VI (344). 2 V (364). II–2 (366). </formula>
                                <catchwords>Reklamanten, einige durch Beschnitt fragmentiert oder verloren. </catchwords>
                            </collation>
                            <condition>
                                <p>Beim Binden (nach 1480) hinzugefügte Bl.: Ir–Vv, 7r–v, 222r–226v und 365r–366v. Laut der Rubrik auf Bl. 221vb und den Marginalien auf Bl. 263r und <locus from="264r">264r</locus> (s. unten) sollte zwischen Bl. 221v und den nachträglich angeklebten Bl. 222r–227v das Psalterium feriatum folgen, das jedoch nicht mehr eingefügt worden ist. Die Einordnung des Psalters zwischen Temporale und Sanctorale ist ebenfalls bei den in der Stadt Hildesheim geschriebenen Brevieren Cod. Guelf. 547 Novi und Hildesheim, StaA, Best. 52 Nr. 381 (s. unten) oder den beiden in der Werkstatt des <rs type="corporate" ref="#hildesheim_fraterhaus_luechtenhof">Fraterhauses Lüchtenhof</rs> gebundenen Exemplaren <ref type="inkunabeln" cRef="s-352-helmst-8f">S 352.8° Helmst.</ref> und <ref type="inkunabeln" cRef="s-353-helmst-8f">S 353.8° Helmst.</ref> des Hildesheimer Brevierdrucks <bibl>
                                        <abbr>GW</abbr>
                                        <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW05362.htm">5362</ref>
                                    </bibl> zu beobachten. <index indexName="nasa">
                                        <term>Drucke, erwähnte</term>
                                        <index>
                                            <term>Wolfenbüttel, HAB</term>
                                            <index>
                                                <term>Inkunabeln</term>
                                                <index>
                                                    <term cRef="s-352-helmst-8f">S 352.8° Helmst.</term>
                                                </index>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                    <index indexName="nasa">
                                        <term>Drucke, erwähnte</term>
                                        <index>
                                            <term>Wolfenbüttel, HAB</term>
                                            <index>
                                                <term>Inkunabeln</term>
                                                <index>
                                                    <term cRef="s-353-helmst-8f">S 353.8° Helmst.</term>
                                                </index>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </p>
                            </condition>
                        </supportDesc>
                        <layoutDesc>
                            <layout columns="2" writtenLines="34 54" ruledLines="0">
                                <p>
                                    <dimensions type="written" unit="cm">
                                        <height unit="cm" quantity="24">22–24</height>
                                        <width unit="cm" quantity="16">15–16</width>
                                    </dimensions>, Kalendar <locus from="1r" to="6v">1r–6v</locus> ein-, sonst zweispaltig (Spalten meist 7 cm breit), je nach Hand 34–48, meist ca. 50 Zeilen. </p>
                            </layout>
                        </layoutDesc>
                    </objectDesc>
                    <handDesc hands="4">
                        <summary>
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Schriftarten</term>
                                <index>
                                    <term>Gotische Schriften</term>
                                    <index>
                                        <term>jüngere gotische Kursive</term>
                                    </index>
                                </index>
                            </index> Haupttext in regelmäßiger jüngerer gotischer Kursive von vier Händen, </summary>
                        <handNote script="cursrecent" medium="ink" scope="sole">
                            <p>Hand 1: <locus from="1r" to="6v">1r–6v</locus>; </p>
                        </handNote>
                        <handNote script="cursrecent" medium="ink" scope="sole">
                            <p>Hand 2: 
                           <locus from="8r" to="221b">8ra–221vb</locus> und 
                           <locus from="227r" to="360v">227ra–360vb</locus>; </p>
                        </handNote>
                        <handNote script="cursrecent" medium="ink" scope="sole">
                            <p>Hand 3: <locus from="222r" to="226r">222ra–226rb</locus>; </p>
                        </handNote>
                        <handNote script="cursrecent" medium="ink" scope="sole">
                            <p>Hand 4: <locus from="361r" to="363r">361ra–363rb</locus>; </p>
                        </handNote>
                        <handNote script="cursrecent" medium="ink" scope="sole">
                            <p>zahlreiche marginale Nachträge und der Text <locus from="363v" to="364v">363va–364v</locus> von mehreren weiteren Händen. </p>
                        </handNote>
                    </handDesc>
                    <decoDesc>
                        <decoNote type="rubric">
                            <index indexName="nasa">
                                <term>Buchschmuck</term>
                                <index>
                                    <term>Lombarden</term>
                                </index>
                            </index> Rubriziert, rote Lombarden.</decoNote>
                    </decoDesc>
                    <bindingDesc>
                        <binding contemporary="true" notBefore="1475" notAfter="1520">
                            <p>Spätgotischer Holzdeckelband, mit rotbraun gefärbtem Kalbsleder überzogen. Der Rücken ist aufgrund der fehlenden Lagen in der Mitte verformt. Streicheisenlinien. Einzelstempel <stamp>Lindenblatt</stamp>: <bibl>
                                    <abbr>EBDB</abbr>
                                    <ref type="ebdb" cRef="s000458">s000458</ref>.</bibl>
                                <stamp>Herz, von zwei Pfeilen durchbohrt</stamp>: <bibl>
                                    <abbr>EBDB</abbr>
                                    <ref type="ebdb" cRef="s005069">s005069</ref>.</bibl>
                                <stamp>Lilie, Mittelblatt sternförmig, unterer Abschluss lilienförmig</stamp>: <bibl>
                                    <abbr>EBDB</abbr>
                                    <ref type="ebdb" cRef="s005896">s005896</ref>.</bibl>
                                <stamp>Rosette, ein Blattkranz, fünfblättrig</stamp>: <bibl>
                                    <abbr>EBDB</abbr>
                                    <ref type="ebdb" cRef="s006685">s006685</ref>.</bibl> Die Stempel werden einer Werkstatt mit dem Notnamen "Rosette Helmst. 348/432" (<bibl>
                                    <abbr>EBDB</abbr>
                                    <ref type="ebdb" cRef="w000362">w000362</ref>)</bibl> zugeschrieben. Da sowohl dieser als auch der bislang einzige weitere bekannte Codex mit einem Einband aus dieser Werkstatt (<ref type="altMs">Hildesheim, StaA, Best. 52 Nr. 381</ref>, vgl. <bibl>
                                    <abbr>Hildesheim <hi rend="normal">Stadtarchiv</hi>
                                    </abbr>, 89–91</bibl>) aus Hildesheim stammen, dürfte die Werkstatt ebenfalls dort zu lokalisieren sein. Vier Doppelbünde. Zwei Riemenschließen mit Stiftlager, Schließenhaken und -lager in tief gespaltener Vogelkopfform mit langer massiver Basis; die beiden originalen Schließenhaken aus Messing sind abgelöst und werden in der Einbandreste-Sammlung aufbewahrt. 
                        <index indexName="nasa">
                                    <term>Einband</term>
                                    <index>
                                        <term>Schließen</term>
                                        <index>
                                            <term>Riemenschließen mit Stiftlager (Vogelkopfform)</term>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                                <index indexName="nasa">
                                    <term>Einbände, bemerkenswerte</term>
                                    <index>
                                        <term>gotische Stempeleinbände (Werkstatt nach EBDB)</term>
                                        <index>
                                            <term>Hildesheim</term>
                                            <index>
                                                <term>Rosette Helmst. 348/432</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                </index>
                            </p>
                        </binding>
                    </bindingDesc>
                </physDesc>
                <history>
                    <origin>
                        <p>Der Codex wurde um 1445 in Hildesheim geschrieben, worauf vor allem die charakteristischen Festeinträge im Kalendar und die spezifischen Offizien hinweisen.</p>
                    </origin>
                    <provenance>
                        <p>Die urkundlichen Nachträge belegen, dass der 1479 verstorbene <rs type="person" role="owner_previous" ref="#henning_tacke">Henning Tacke</rs>, Domvikar in <rs type="place" ref="#hildesheim">Hildesheim</rs> und Pfarrer in <rs type="place" ref="#alfeld_leine">Alfeld (Leine)</rs>, der Eigentümer der Hs. war; ob er sie selbst in Auftrag gegeben oder sogar eigenhändig geschrieben hat, ist nicht mehr nachweisbar. </p>
                    </provenance>
                    <provenance>
                        <p>Durch einen weiteren, unbekannten Vorbesitzer wurde die Hs. um 1480 ergänzt und neu gebunden. Da Besitzvermerke o. ä. fehlen, muss offenbleiben, ob das nachträglich entfernte und nicht mehr ergänzte Psalterium feriatum auf eine weitere Nutzung des Breviers im monastischen Kontext, möglicherweise in einer Gemeinschaft der regulierten Augustiner-Chorherren oder -Chorfrauen in der Hildesheimer Diözese, hindeutet.</p>
                    </provenance>
                    <acquisition>
                        <p>Wann und auf welchem Wege der Codex nach Wolfenbüttel gelangte, ist unbekannt. Er ist erstmals 1614 im Gesamtkatalog von Liborius Otho (<ref type="mss" cRef="a-extrav">Cod. Guelf. A Extrav.</ref>, <ref target="http://diglib.hab.de/mss/a-extrav/start.htm?image=00286">p. 284</ref> [279]) unter den <quote xml:lang="la">Papalia Miscellanea</quote> als <quote xml:lang="la">Breviarium manuscriptum in papijro</quote> mit der Signatur <quote>S 19</quote> nachgewiesen und wurde 1618 in die Universitätsbibliothek Helmstedt überführt. <date>1644</date> in deren Handschriftenkatalog (<ref type="mss" cRef="27-2-aug-2f">Cod. Guelf. 27.2 Aug. 2°</ref>, <ref target="http://diglib.hab.de/mss/27-2-aug-2f/start.htm?image=00030">10v</ref>) als <quote xml:lang="de">Breviarium in breter, mit clausuren, braun. In der mitte ist etwaß herauß geschnitten</quote> unter den <quote xml:lang="la">Theologici <supplied>MSS<hi rend="sup">ti</hi>
                                </supplied> in folio</quote> nachgewiesen; im Handschriftenverzeichnis von <date>1797</date> (<ref type="mss" cRef="ba-iii-51">BA III, 51</ref>) unter Nr. <quote>73</quote> aufgeführt. </p>
                    </acquisition>
                </history>
                <additional>
                    <adminInfo>
                        <recordHist>
                            <source>
                                <bibl>Die mittelalterlichen Helmstedter Handschriften der Herzog August Bibliothek. Teil II: Cod. Guelf. 277 bis 370 Helmst. Mit einem Anhang: Die mittelalterlichen Handschriften und Fragmente der Ehemaligen Universitätsbibliothek Helmstedt, beschrieben von Bertram Lesser. Wiesbaden 2022.</bibl>
                            </source>
                        </recordHist>
                    </adminInfo>
                    <listBibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Heinemann</abbr> Nr. 383.</bibl>
                    </listBibl>
                </additional>
                <msPart rend="condensed" xml:id="_348-helmst_1">
                    <msIdentifier>
                        <idno>VS und HS</idno>
                    </msIdentifier>
                    <head>
                        <origPlace>Hildesheim</origPlace>
                        <origDate when="1426">1426</origDate>
                    </head>
                    <msContents>
                        <textLang mainLang="la"/>
                        <msItem n="1">
                            <locusGrp>
                                <locus from="VS">VS</locus>
                                <locus from="HS">HS</locus>
                            </locusGrp>
                            <author ref="#conradus_de_zwola">Conradus de Zwola</author>
                            <title>Instrumentum notarii publici<note> (<date>10.5.1426</date>)</note>
                            </title>
                            <incipit xml:lang="la">
                                <supplied>In nomine domini</supplied> Amen. Pridem sanctissimus in Christo pater et dominus noster dominus <gap/> Cunczoni de Zwola decretorum doctori preposito ecclesie <rs type="place" ref="#olomouc">Olomucensis</rs> capellano suo eiusque sacri palacii apostolici causarum <w>au<supplied>ditori</supplied>
                                </w>
                                <gap/>
                                <supplied>sub</supplied> tenore. Dignetur <w>s<supplied>anctitas</supplied>
                                </w>
                                <w>v<supplied>estra</supplied>
                                </w> causam et causas inter devotum virum <rs type="person" ref="#johannes_kolkhagen">Iohannem Kolkhagen</rs> decanum <rs type="corporate" ref="#hildesheim_kollegiatstift_st_andreas">ecclesie sancti <supplied>Andreae in Hildensem</supplied>
                                </rs>
                                <gap/> et <rs type="person" ref="#johannes_christiani">Iohannem Christiani</rs> prodecano <rs type="corporate" ref="#hildesheim_kollegiatstift_st_crucis">sancte Crucis Hildensemensis ecclesie</rs> canonicum</incipit>
                            <index indexName="initien">
                                <term xml:lang="la">In nomine domini Amen. Pridem sanctissimus in Christo pater et dominus noster dominus <gap/> Cunczoni de Zwola decretorum doctori praeposito ecclesiae Olomucensis capellano suo eiusque sacri palatii apostolici causarum auditori <gap/> sub tenore. Dignetur sanctitas vestra causam et causas inter devotum virum Iohannem Kolkhagen decanum ecclesiae sancti Andreae in Hildensem <gap/> et Iohannem Christiani prodecano sanctae Crucis Hildensemensis ecclesiae canonicum</term>
                            </index>
                            <explicit xml:lang="la">Anno indictione pontificatu hora et loco quibus supra die vero veneris decima mensis Maii presentibus <gap/>
                                <note>Text bricht ab</note>.</explicit>
                            <note>Die Jahreszahl ist aus dem genannten Tagesdatum erschlossen. Auf dem <locus from="HS">HS</locus> folgt auch der nur teilweise erhaltene Notarsvermerk: <quote xml:lang="la">
                                    <gap/>
                                    <w>
                                        <supplied>cleri</supplied>cus</w> Monasteriensis diocesis publicus apostolica auctoritate notarius Reverendique patris domini Cunczonis de Zwola <gap/> scriba <gap/> domini Auditoris sigilli appensione signavi rogatus et requisitus in fidem et testimonium <supplied>praemissorum</supplied>
                                </quote>; Name und Notariatssignet fehlen. Zum Aussteller, Conradus (Cunczo) de Zwola (auch: Kuneš ze Zvole), ab 1395 Studium in Prag, Abschluss 1407 als doctor decretorum, seit 1406 auditor curiae, seit 1419 Dompropst in Olomouc, dort seit 1430 Bischof, † 4.8.1434, vgl. <listBibl>
                                    <bibl>Album seu Matricula Facultatis Juridicae Universitatis Pragensis ab anno Christi 1372 usque ad annum 1418, Prag 1834 (Monumenta Historica Universitatis Carolo-Ferdinandeae Pragensis 2/1), 19;</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Gatz <hi rend="normal">Bischöfe</hi>
                                        </abbr>, 518f. (abweichendes Promotionsdatum).</bibl>
                                </listBibl> Zu den beiden Adressaten, Johannes Christiani (aus Hildesheim, Studium in Erfurt, ab 1419 Dekan des Kollegiatstifts St. Crucis in Hildesheim, daneben zahlreiche weitere Ämter und Pfründen, † 1447 oder 1448) und Johannes Kolkhagen (aus Lüneburg, Studium in Erfurt, Leipzig und Rostock, ab 1425 Dekan des Kollegiastifts St. Andreas in Hildesheim, daneben zahlreiche weitere Ämter und Pfründen, † 13.11.1463), vgl. <bibl>
                                    <abbr>Gramsch</abbr>, 337–346 Nr. 110 und 973–979 Nr. 325</bibl>.</note>
                        </msItem>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc form="fragment">
                            <supportDesc material="perg">
                                <support>
                                    <p>
                                        <material>Pergament</material>
                                    </p>
                                </support>
                                <extent>
                                    <measure type="leavesCount" quantity="1">1 Bl.</measure>
                                    <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                        <height unit="cm" quantity="58">58</height>
                                        <width unit="cm" quantity="30">30</width>
                                    </dimensions>
                                </extent>
                                <condition>
                                    <p>Die beiden Teile des halbierten und beschnittenen Bl. messen jeweils ca. 28,5–29 x 19–20 cm. </p>
                                </condition>
                            </supportDesc>
                            <layoutDesc>
                                <layout columns="1" writtenLines="52" ruledLines="0">
                                    <p>
                                        <dimensions type="written" unit="cm">
                                            <height unit="cm" quantity="25">25</height>
                                            <width unit="cm" quantity="16">16</width>
                                        </dimensions>, einspaltig (beschnitten), noch max. 52 (VS) bzw. 30 (HS) Zeilen erhalten. 
                           </p>
                                </layout>
                            </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc hands="1">
                            <summary/>
                            <handNote script="kanzlei textualis" medium="ink" scope="sole">
                                <p>
                                    <index indexName="nasa">
                                        <term>Schriftarten</term>
                                        <index>
                                            <term>Gotische Schriften</term>
                                            <index>
                                                <term>Kanzleikursive (Notula)</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index>
                                    <index indexName="nasa">
                                        <term>Schriftarten</term>
                                        <index>
                                            <term>Auszeichnungsschrift</term>
                                            <index>
                                                <term>Textualis</term>
                                            </index>
                                        </index>
                                    </index> Kanzleikursive von einer Hand, dazu Textualis als Auszeichnungsschrift. </p>
                            </handNote>
                        </handDesc>
                    </physDesc>
                </msPart>
            </msDesc>
        </body>
    </text>
</TEI>