<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="de" xml:id="HAB_mss_35-helmst_tei-msDesc_Heitzmann">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>Beschreibung des Cod. Guelf. 35 Helmst. (Christian Heitzmann: Katalog der mittelalterlichen Helmstedter Handschriften. Teil I: Cod. Guelf. 1 bis 276 Helmst. Beschrieben von Helmar Härtel, Christian Heitzmann, Dieter Merzbacher, Bertram Lesser. Wiesbaden: Harrassowitz, 2012. S. 65-68.)</title>
                <respStmt>
                    <resp>Katalogisiert durch </resp>
                    <name type="person">Christian Heitzmann</name>
                </respStmt>
            </titleStmt>
            <editionStmt>
                <edition>Elektronische Ausgabe nach TEI P5</edition>
                <respStmt>
                    <resp>TEI-P5 konforme Kodierung durch </resp>
                    <name type="person">Torsten Schaßan</name>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                </respStmt>
            </editionStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                    <ptr target="http://www.hab.de"/>
                </publisher>
                <date when="2014-12-21" type="issued">21.12.2014</date>
                <date when="2019-01-23" type="digitised">23.101.2019</date>
                <distributor>Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</distributor>
                <availability status="restricted">
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/de/">
                        <p>Dieses Dokument steht unter einer Creative Commons Namensnennung-Weitergabe unter gleichen Bedingungen 3.0 Deutschland Lizenz (CC BY-SA).</p>
                        <p>Für die Nutzung weiterer Daten wie Digitalisaten gelten gegebenenfalls andere Lizenzen. Vgl. die <ref target="http://diglib.hab.de/?link=012">Nutzungshinweise</ref> der Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel.</p>
                    </licence>
                </availability>
                <pubPlace>
                    <ptr type="purl" target="http://diglib.hab.de/mss/35-helmst/start.htm"/>
                    <ptr type="thumbnailForPresentations" target="http://diglib.hab.de/mss/35-helmst/thumbs/00001.jpg"/>
                </pubPlace>
                <idno type="URN">urn:nbn:de:gbv:23-mss/35-helmst4</idno>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <p>Neukatalogisiert durch <name type="person">Christian Heitzmann</name>.</p>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <encodingDesc>
            <projectDesc>
                <p>Beschreibung erstellt im Rahmen des Projektes <name type="project" subtype="cataloguing">Katalogisierung der mittelalterlichen Helmstedter Handschriften <name type="project" subtype="part">Teil I</name>
                    </name>.</p>
            </projectDesc>
        </encodingDesc>
        <revisionDesc>
            <change who="schassan" when="2020-04-17">Lizenzangaben korrigiert</change>
            <change who="schassan" when="2019-08-20">Manuscripta Mediaevalia Objektnummer hinzugefügt</change>
        </revisionDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <msDesc xml:lang="de" xml:id="mss_35-helmst_tei-msDesc_Heitzmann">
                <msIdentifier>
                    <settlement>Wolfenbüttel</settlement>
                    <repository key="HAB">Herzog August Bibliothek</repository>
                    <collection>Helmstedter Handschriften</collection>
                    <idno sortKey="wf_hab_helmst-0035">Cod. Guelf. 35 Helmst.</idno>
                    <altIdentifier type="catalog">
                        <collection>Manuscripta Mediaevalia Objektnummer</collection>
                        <idno>32412034,T</idno>
                    </altIdentifier>
                </msIdentifier>
                <head>
                    <title>Missale</title>
                    <origDate when="1462">1462</origDate>
                    <origPlace>Hildesheim</origPlace>
                </head>
                <msContents>
                    <msItem>
                        <locus from="1r" to="2r">1ra–2ra</locus>
                        <title>
                            <ref type="biblical" cRef="Mt_1,1–16">Evangelium in nocte nativitatis</ref>
                            <note>mit Noten</note>
                        </title>
                        <note>Dabei die Bemerkung: <quote type="rubric">In ecclesia maiori Hildensi tenetur hoc sub alio nota. Quere nativita<supplied>tem</supplied> domini</quote> (in dieser Hs. <locus from="14r" to="14v">14rb–vb</locus>).</note>
                        <msItem>
                            <locus>2rb–vb</locus>
                            <note>leer.</note>
                        </msItem>
                    </msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="3r" to="5v">3ra–5vb</locus>
                        <title>Kalendarium</title>
                        <note>Bemerkenswert: <quote type="rubric">Epiphanii</quote> (22.1.), <quote>Translacio s. Godehardi</quote> (4.5.) und <quote type="rubric">Deposicionis Godehardi</quote> (5.5.), <quote>Cyriaci et sociorum eius</quote> (= Quatuordecim auxiliatores, 8.8.), <quote type="rubric">Translacio Bernwardi</quote> (16.8.), <quote>Speciose virginis</quote> (15.10.), <quote type="rubric">Deposicionis Bernwardi</quote> (20.11.), <quote type="rubric">Adventus reliquiarum domine nostre</quote> (8.12.).</note>
                        <msItem>
                            <locus>6ra–va</locus>
                            <note>leer.</note>
                        </msItem>
                    </msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="6v" to="113r">6vb–113rb</locus>
                        <title>Temporale</title>
                        <note>Vom 1. Advent bis zur Oktav von Fronleichnam. Auf <locus from="6v">6vb</locus> allgemeine Hinweise zur Liturgie im Advent, zuletzt: <quote rend="dottedBegin">non dicitur Gloria in excelsis nec Ite missa est excepto festo Adventus reliquiarum domine nostre et aliquorum noviter institutorum. <quote type="rubric">Dominica prima in adventu domini, secundum ordinarium ecclesie Hildensis. Introitus</quote>.</quote> (7ra) <quote>Ad te levavi <gap/>
                            </quote> Texte für die Liturgie der Sonn- und Feiertage sowie Lesungen (Epistel und Evangelium) für die Gottesdienste am Mittwoch und Freitag, in der Fastenzeit für alle Tage der Woche.</note>
                        <msItem>
                            <title>Sequenzen/Hymnen</title>
                            <msItem>
                                <locus from="79r">79ra</locus>
                                <bibl>
                                    <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 66.</bibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="81r">81ra</locus>
                                <bibl>
                                    <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 31.</bibl>
                            </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="91r">91r und 113v</locus>
                            <note>leer.</note>
                        </msItem>
                    </msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="114r" to="120v">114ra–120va</locus>
                        <title>Praefationes <note>Mit Noten</note>
                        </title>
                    </msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="120v" to="139v">120vb–139vb</locus>
                        <title>Canon missae</title>
                        <note>Melodien zu Kyrie, Gloria und Ite missa est.</note>
                        <msItem>
                            <locus from="122r">122ra</locus>
                            <note>Gloria, Credo, Gebete post offertorium.</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="123v">123va</locus>
                            <note>Praefationes.</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="127r">127r</locus>
                            <note>leer.</note>
                        </msItem>
                        <decoNote>
                            <locus from="127v">127v</locus> Kanonbild.</decoNote>
                        <msItem>
                            <locus from="128r">128r</locus>
                            <note>Eucharistisches Hochgebet.</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="133v">133vb</locus>
                            <note>Pater noster mit verschiedenen Melodien.</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="137v">137va</locus>
                            <note>Agnus Dei.</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="140r">140r</locus>
                            <note>bis auf die Linierung leer.</note>
                        </msItem>
                    </msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="141r" to="172r">141ra–172ra</locus>
                        <title>Temporale <note> (Fortsetzung)</note>
                        </title>
                        <note>Vom 1. Sonntag nach Trinitatis bis zum 22. Sonntag nach Pfingsten, dann Dominicae vacantes und abschließend (<locus from="170v">170vb</locus>) <quote type="rubric">de festo dedicacionis</quote> mit <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 247.</bibl>
                        </note>
                        <msItem>
                            <locus from="172r">172rb</locus>
                            <note>leer.</note>
                        </msItem>
                    </msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="172v" to="188v">172va–188vb</locus>
                        <title>Missae votivae</title>
                        <msItem>
                            <locus from="172v">172va</locus>
                            <rubric>Festum commemoracionis beate Marie virginis</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="173r">173ra</locus>
                            <rubric>De sancta trinitate</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="173v">173vb</locus>
                            <rubric>De corpore Christi</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="174r">174rb</locus>
                            <rubric>De sancta cruce</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="174v">174vb</locus>
                            <rubric>De domina nostra generaliter</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="175r">175rb</locus>
                            <rubric>Item aliud officium generale de domina</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="176r">176ra</locus>
                            <rubric>Sequitur officium de angelis</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="176v">176vb</locus>
                            <quote>Officia signata sequencia quia communiter non inveniuntur in libris huius dyocesis ideo hic pretermittuntur</quote>
                            <note>(De patriarchis, De xxiiii senioribus, De evangelistis, De iv doctoribus, De patronis generaliter, In tribulatione, De aeterna sapientia; siehe unten <locus from="187r">187r</locus>).</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="176v">176vb</locus>
                            <rubric>Pro salute vivorum</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="177r">177rb</locus>
                            <rubric>Officium pro peccatis</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="177v">177va</locus>
                            <rubric>Officium pro pace</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="178r">178ra</locus>
                            <rubric>Officium contra pestilenciam</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="178v">178va</locus>
                            <quote type="rubric">Contra infestacionem paganorum <gap/>
                            </quote>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <rubric>Pro infirmis</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="178v">178vb</locus>
                            <rubric>Proprium officium <unclear>suipsius</unclear> sacerdotis</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="179r">179rb</locus>
                            <rubric>Collecte communes</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="183v">183va</locus>
                            <rubric>Officium fidelium defunctorum</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="187r">187ra</locus>
                            <quote type="rubric">De eterna sapiencia <gap/>
                            </quote>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <rubric>Officium de patriarchis</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="187r">187rb</locus>
                            <rubric>De quatuor evangelistis</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="187v">187va</locus>
                            <rubric>Officium de quinque vulneribus Christi</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="188r">188ra</locus>
                            <rubric>Tempore tribulacionis</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="188r">188rb</locus>
                            <rubric>Pro congregacione</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="188v">188va</locus>
                            <quote type="rubric">Pro hereticis <gap/>
                            </quote>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <rubric>Pro benefactoribus</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="188v">188vb</locus>
                            <quote type="rubric">Pro desolatis animabus</quote>
                            <note>(von anderer Hand nachgetragen).</note>
                        </msItem>
                    </msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="189r" to="203v">189ra–203vb</locus>
                        <title>Commune Sanctorum</title>
                        <incipit rend="rubric">In vigilia apostoli unius</incipit>
                        <explicit rend="rubric">Officium generale plurimarum virginum martirum</explicit>
                    </msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="204r" to="242v">204ra–242va</locus>
                        <title>Sanctorale</title>
                        <rubric>Incipit pars de sanctis per annum. In vigilia sancti Andree apostoli</rubric>
                        <msItem>
                            <locus from="210r">210ra</locus>
                            <note>auf dem Fußsteg nachgetragen das Formular</note>
                            <rubric>Appollonie virginis</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="213v">213vb</locus>
                            <rubric>Incipit commune <sic>sanctorum</sic> de sanctis a pascha usque Trinitatis exclusive</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="219r">219r</locus>
                            <note>auf dem Fußsteg Nachträge zum Formular Sancti Albani.</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="240r">240rb</locus>
                            <rubric>In festo patronorum ecclesie nostre</rubric>
                            <bibl>Mit <abbr>AH</abbr> 44 Nr. 264.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="241r">241ra</locus>
                            <rubric>In festo compassionis Marie virginis</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 54 Nr. 20</bibl>
                            <note> und </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="241r">241rb</locus>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 54 Nr. 201 (Hs. genannt).</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="242r">242rb</locus>
                            <note>Formular zum Fest <quote type="rubric">Bernardi abbatis</quote> mit <bibl>
                                    <abbr>AH</abbr> 42 Nr. 188.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="242v">242vb</locus>
                            <note>leer.</note>
                        </msItem>
                    </msItem>
                    <msItem>
                        <locus from="243r" to="253r">243ra–253rb</locus>
                        <title>Sequentiar</title>
                        <msItem>
                            <rubric>In nocte nativitatis Christi</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 10.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <rubric>In aurora nativitatis</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 16.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <rubric>In die sancto nativitatis</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 15.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="243r">243rb</locus>
                            <rubric>Stephani prothomartiris</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 215.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="243v">243va</locus>
                            <rubric>Johannis ap. et ev</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 168.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <rubric>Innocentium si est dominica</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 156.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="243v">243vb</locus>
                            <rubric>In festo epiphanie</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 29.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="244r">244ra</locus>
                            <rubric>Anthonii abbatis</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 54 Nr. 31 (Hs. genannt).</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="244r">244rb</locus>
                            <rubric>Conversionis s. Pauli</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 269 (Godescalcus Lintpurgensis).</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="244v">244va</locus>
                            <rubric>Purificationis</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 99.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="244v">244vb</locus>
                            <rubric>In festo pasche</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 36.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="245r">245ra</locus>
                            <rubric>Diebus paschalibus</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 54 Nr. 7</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 50.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="245r">245rb</locus>
                            <rubric>In exaltacione et invencione s. crucis</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 54 Nr. 120.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="245v">245va</locus>
                            <rubric>Johannis ante portam Latinam</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 55 Nr. 188.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="245v">245vb</locus>
                            <rubric>In die sancto ascensionis</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 67.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="246r">246ra</locus>
                            <rubric>De sancto spiritu nisi in die sancto</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 70.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="246r">246rb</locus>
                            <rubric>Aliis diebus de s. spiritu</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 54 Nr. 153 (Hs. genannt).</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <rubric>De s. trinitate</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 81.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="246v">246va</locus>
                            <rubric>In festo corporis Christi</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 385.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="247r">247ra</locus>
                            <rubric rend="supplied">In festo s. Viti</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 224.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <rubric>Nativitas Johannis Bap</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 163.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="247r">247rb</locus>
                            <rubric>Apostolorum Petri et Pauli</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 210.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="247v">247va</locus>
                            <rubric>Visitacionis Marie</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 54 Nr. 193.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <rubric>In divisione apostolorum</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 267.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="248r">248ra</locus>
                            <rubric>Marie Magdalene</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 268.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="248r">248rb</locus>
                            <rubric>De s. Anna matre beate virginis</rubric>
                            <quote>Ave Marie mater serena <gap/>
                            </quote>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 55 Nr. 67 (Hs. genannt;</bibl>
                            <filiation>vgl. <ref type="mss" cRef="502-helmst">Cod. Guelf. 502 Helmst.</ref>).</filiation>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="248v">248va</locus>
                            <rubric>Laurencii</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 173.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <rubric>In assumpcione BMV</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 104.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="248v">248vb</locus>
                            <rubric>De s. Bernwardo ep. in natali eius et in translacione</rubric>
                            <quote>O beata beatorum angelorum gaudia <gap/>
                            </quote>
                            <note>vgl. <bibl>
                                    <abbr>AH</abbr> 55 Nr. 14</bibl> und <ref type="mss" cRef="147-helmst">Cod. Guelf. 147 Helmst.</ref>, 1v.</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <rubric>De s. Augustino ep</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 54 Nr. 32.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="249r">249ra</locus>
                            <rubric>In decollacione s. Johannis Bap</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 270.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="249v">249va</locus>
                            <rubric>In nativitate BMV</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 95.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <rubric>Michaelis archangeli</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 191.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <rubric>Omnium sanctorum</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 112.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="249v">249vb</locus>
                            <rubric>Martini ep</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 181.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="250r">250ra</locus>
                            <rubric>Elizabeth vidue</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 55 Nr. 120 (Hs. genannt).</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="250r">250rb</locus>
                            <rubric>Deposicionis Bernwardi</rubric>
                            <quote>O beata beatorum, ut in translacione eiusdem</quote>
                            <note>(siehe oben <locus from="248v">248vb</locus>).</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="250r">250rb</locus>
                            <rubric>Katherine</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 55 Nr. 203.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <rubric>De s. Andrea ap</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 122.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="250v">250va</locus>
                            <rubric>De s. Nicolao</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 10 Nr. 366.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="250v">250vb</locus>
                            <rubric>Sequuntur sequencie de communi sanctorum. De apostolis</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 228.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="251r">251ra</locus>
                            <rubric>De martiribus</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 55 Nr. 14</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 229.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="251r">251rb</locus>
                            <rubric>De uno confessore pontifice</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 54 Nr. 88.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="251v">251va</locus>
                            <rubric>De virginibus</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 271.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="251v">251vb</locus>
                            <rubric>De domina nostra</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 241.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="252r">252ra</locus>
                            <rubric>De domina nostra post festum pasche</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 54 Nr. 18</bibl>
                            <bibl>Nr. 218</bibl>
                            <note>sowie</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="252r">252rb</locus>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 54 Nr. 219</bibl>
                            <bibl>Nr. 216.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="252v">252va</locus>
                            <rubric>De patronis</rubric>
                            <quote>Letis voce, cordis, ore <gap/>
                            </quote>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 34 Nr. 305 (Lippold von Steinberg).</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="252v">252vb</locus>
                            <quote>Sequentes sequencie non sunt de ordinario.</quote>
                            <rubric>A nativitate domini de domina usque ad purificationem</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 54 Nr. 2.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <rubric>De quatuor evangelistis</rubric>
                            <bibl>
                                <abbr>AH</abbr> 55 Nr. 7.</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="253r">253rb</locus>
                            <rubric>De sancto Osowaldo</rubric>
                            <quote>Spe mercedis et corone stetit Osowaldus <note>(das zweite o durchgestrichen)</note> in agone <gap/>
                            </quote>
                            <bibl>vgl. <abbr>AH</abbr> 55 Nr. 9 (De sancto martyre).</bibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus>253va-b</locus>
                            <title>Weihnachtsevangelium</title>
                            <note>(Io 1,1–14).</note>
                            <decoNote>Mit Hufnagelnotation auf 3 Linien.</decoNote>
                        </msItem>
                    </msItem>
                </msContents>
                <physDesc>
                    <objectDesc form="codex">
                        <supportDesc material="perg">
                            <support>
                                <p>
                                    <material>Pergament</material>
                                </p>
                            </support>
                            <extent>
                                <measure type="leavesCount">III + 256 Bl.</measure>
                                <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                    <height quantity="34">34</height>
                                    <width quantity="24">24</width>
                                </dimensions>
                            </extent>
                            <foliation>Tintenfoliierung des 19. Jh. (Zählfehler: <quote>7</quote> zweimal vergeben und nachträglich als <quote>7a</quote> und <quote>7b</quote> gezählt); auf dem Seitensteg zeitgenössische Foliierung <quote>II-CXII</quote> (= 7b–113, schwarz) und <quote>I-CXI</quote> (=
                        141–253, rot).</foliation>
                            <collation>3 Vorsatzblätter (ungezählt). III (6). 8 IV (69). III (75). IV (83). III + 1 (90). 2 IV (106). III+1 (113). IV (121). II+2 (127). IV (135). II+1 (140). 7 IV (196). III+1 (203). III+1 (210). VI (222). 3 IV (254). I (256). Die beiden letzten Quaternionen mit den Kustoden <quote>n</quote> und <quote>o</quote>.</collation>
                        </supportDesc>
                        <layoutDesc>
                            <layout writtenLines="18 37">Schriftraum: <dimensions type="written" unit="cm">
                                    <height quantity="26">26</height>
                                    <width quantity="16">16</width>
                                </dimensions>, zweispaltig, meist 37 (<locus from="122r" to="126v">122r–126v</locus>: 22, <locus from="128r" to="139v">128r–139v</locus>: 18) Zeilen.</layout>
                        </layoutDesc>
                    </objectDesc>
                    <handDesc>
                        <handNote>Rundliche <term>Textualis</term>; Text auf <locus from="1r" to="2r">1r–2r</locus> später nachgetragen.</handNote>
                    </handDesc>
                    <musicNotation>
                        <term>Hufnagelnotation</term> auf 3 bis 5 Linien, f-Linie rot.</musicNotation>
                    <decoDesc>
                        <decoNote>Rubriziert.</decoNote>
                        <decoNote>
                            <locus from="127v">127v</locus> ganzseitiges <term>Kanonbild</term>: Maria und Johannes unter dem Kreuz, im Rahmen die Symbole der vier Evangelisten, darunter die knienden Figuren des <rs type="person">Henning von Reden</rs> und seiner Gemahlin (jeweils mit Wappen).</decoNote>
                        <decoNote>11 Initialen mit Miniaturen: <list>
                                <item>
                                    <locus from="7r">7r</locus>
                                    <term>Deckfarbeninitiale</term>
                                    <quote>A</quote> mit Vergoldung (Verkündigung Mariae) und mehrfarbigen <term>Randleisten</term> (darin in Gold die Monogramme <quote>ihs</quote> und <quote>m</quote>);</item>
                                <item>
                                    <locus from="13v">13v</locus> Initiale <quote>D</quote> (Gold gepunzt; segnender Christus mit Weltkugel);</item>
                                <item>
                                    <locus from="15v">15v</locus> Initiale <quote>P</quote> (Gold mit schwarzem Rankenwerk verziert; Maria in Anbetung des Kindes);</item>
                                <item>
                                    <locus from="91v">91v</locus> Initiale <quote>R</quote> (Gold gepunzt; Auferstehung Christi mit schlafendem Wächter) mit vielfarbigem Rankenwerk, Blüten, Früchten und 2 Vögeln;</item>
                                <item>
                                    <locus from="104v">104v</locus> Initiale <quote>U</quote> (Himmelfahrt);</item>
                                <item>
                                    <locus from="107v">107v</locus> Initiale <quote>S</quote> (Pfingsten);</item>
                                <item>
                                    <locus from="128r">128r</locus> Initiale <quote>T</quote> (Goldhintergrund gepunzt; Aufrichtung der ehernen Schlange) mit mehrfarbigen Randleisten;</item>
                                <item>
                                    <locus from="173r">173r</locus> Initiale <quote>B</quote> (Taube des Heiligen Geistes über dem Lamm Gottes);</item>
                                <item>
                                    <locus from="173v">173v</locus> Initiale <quote>C</quote> (Ziborium mit Hostie);</item>
                                <item>
                                    <locus from="204r">204r</locus> Initiale <quote>D</quote> (Christus beruft Petrus und Andreas, im Hintergrund Stadtansicht);</item>
                                <item>
                                    <locus from="209r">209r</locus> Initiale <quote>S</quote> (Purificatio).</item>
                            </list>
                        </decoNote>
                        <decoNote>
                            <locus from="137v">137v</locus> zum Agnus Dei auf dem Fußsteg Antlitz Christi mit Kreuzesnimbus in kreisförmigem Goldfeld.</decoNote>
                        <decoNote>Deckfarbeninitialen, meist mit <term>Fleuronnée</term>, <list>
                                <item>davon auf Goldgrund: <locus from="19v">19v</locus>, <locus from="141r">141r</locus>, <locus from="189r">189r</locus>
                                </item>
                                <item>(Gold gepunzt), <locus from="222r">222r</locus>, <locus from="237v">237v</locus>;</item>
                                <item>Buchstabenkörper in Gold: <locus from="221r">221r</locus>, <locus from="229v">229v</locus>;</item>
                                <item>ohne Vergoldung: <locus from="232v">232v</locus>.</item>
                            </list>
                        </decoNote>
                        <decoNote>Zahlreiche Fleuronnée-Initialen;</decoNote>
                        <decoNote>rote und blaue Lombarden.</decoNote>
                    </decoDesc>
                    <bindingDesc>
                        <binding>
                            <p n="bindingDesc">Renaissance-Einband des 16. Jh. Holzdeckel mit weißem Lederüberzug und schwarzem Prägedruck; in der Mitte von <locus>VD</locus> und <locus>HD</locus> Plattenstempel (Kreuzigung, seitlich Opferung Isaaks und eherne Schlange, darunter das Monogramm <quote>V•D•M•I•E</quote>); Rolle (4 Motive mit Beischriften: David, Jesusknabe, Jesaja mit Schriftband, Paulus); 2 × 4 verzierte Eckbeschläge (Beschlag hinten oben rechts verloren). 2 Schließen. Goldschnitt.</p>
                        </binding>
                    </bindingDesc>
                </physDesc>
                <history>
                    <origin>
                        <p>Geschrieben 1462 im <rs type="corporate">Lüchtenhof, dem Haus der Fraterherren zu Hildesheim</rs>, und für den Gebrauch ebenda bestimmt: <quote>Missale domus presbiterorum et clericorum in Orto Luminum beate Marie virginis scriptus et completus per fratres domus eiusdem pro usu et utilitate ecclesie eorundem Anno domini M° cccc° lxii</quote> (<locus>VS</locus>); darunter von anderer Hand ein Gebet: <quote>Et famulos tuos papam et antistitem nostros una cum ecclesia catholica ab omni adversitate custodi. P</quote>. und in kleinerer Schrift eine Ablassbestimmung des Kardinallegaten Nikolaus von Kues vom 12. Juli 1451 (vgl. <bibl>
                                <author>B. Schwarz</author>, Regesten der in Niedersachsen und Bremen überlieferten Papsturkunden 1198–1503, Hannover 1993, Nr. 1786;</bibl>
                            <bibl>Acta Cusana I, 3a, hrsg. von <editor>E. Meuthen</editor>, Hamburg 1996, Nr. 1486</bibl>): <quote>Dicentibus prefatam orationem ad collectas dedit legatus Cardinalis Cusa Nicolaus C dies indulgentiarum. Similiter dominus Bertoldus <supplied>de Landsberg</supplied> Episcopus Hild<supplied>ensis, 1481–1502</supplied> dedit XLa dies indulgentiarum. Anno etc. lxxxij°
                           <supplied>1482</supplied>
                            </quote>.</p>
                    </origin>
                    <provenance>
                        <p>
                            <rs type="provenance">Wilhelm von Lysfelt</rs>;</p>
                    </provenance>
                    <acquisition>
                        <p>1587 von Fritzlar nach Wolfenbüttel überführt (<locus from="1r">1r</locus>; vgl. <ref type="mss" cRef="1-helmst">Cod. Guelf. 1 Helmst.</ref>). Auf dem <locus>VS</locus> ausklappbares Pergamentschild mit der Aufschrift <quote>Missale Geschrieben uff Pergamen</quote> (wie <ref type="mss" cRef="30-helmst">Cod. Guelf. 30 Helmst.</ref>) und die alte Helmstedter Signatur <quote>T. 19</quote>.</p>
                    </acquisition>
                </history>
                <additional>
                    <adminInfo>
                        <recordHist>
                            <source>
                                <bibl>Christian Heitzmann: Katalog der mittelalterlichen Helmstedter Handschriften. Teil I: Cod. Guelf. 1 bis 276 Helmst. Beschrieben von Helmar Härtel, Christian Heitzmann, Dieter Merzbacher, Bertram Lesser. Wiesbaden: Harrassowitz, 2012. S. 65-68.</bibl>
                            </source>
                        </recordHist>
                    </adminInfo>
                    <listBibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Schönemann <hi rend="normal">Merkwürdigkeiten</hi> 2</abbr>, Nr. 196.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Schönemann</abbr>, 90f.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Heinemann</abbr> Nr. 39. </bibl>
                        <bibl>
                            <author>C. Habicht</author>, Zur niedersächsischen Miniaturmalerei des 15. Jahrhunderts. Eine hildesheimische Miniaturenhandschrift vom Jahre 1462, in: Niedersachsen. Norddeutsche Monatshefte 37 (1932) 164–170 (Abb.).</bibl>
                        <bibl>Kunst und Kultur im Weserraum 800–1600. Ausstellung Corvey 1966, Münster 1966, 548 Nr. 230 (<author>R. Kroos</author>).</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Milde</abbr>, 218f. Nr. 107 (mit Abb. von f. 128r).</bibl>
                        <bibl>Monasticon Fratrum Vitae Communis, Teil 2: Deutschland, Brüssel 1979 (Archives et bibliothèques de Belgique, Archief- en Bibliotheekwezen in Belgie, Extranummer 19), 88.</bibl>
                        <bibl>
                            <author>U. Richter</author>, Bernhard von Büderich und der Lüchtenhof in Hildesheim, in: Alt-Hildesheim 54 (1983) 11–22 (Abb. von f. 7r, 91v, 128r, 209r).</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Stadt im Wandel</abbr>, 1295 Nr. 1119 (<author>R. Kroos</author>).</bibl>
                        <bibl>Kostbarkeiten aus den Bücherschätzen der Bibliothek zu Wolfenbüttel, Wolfenbüttel 1998, 25.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Krämer</abbr>, 357.</bibl>
                        <bibl>
                            <author>T. Kock</author>, Die Buchkultur der Devotio moderna. Handschriftenproduktion, Literaturversorgung und Bibliotheksaufbau im Zeitalter des Medienwechsels, Frankfurt/M. <hi rend="sup">2</hi>2002 (Tradition – Reform – Innovation 2), 61f.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Divina officia</abbr>, 296–298 Nr. 59. (<author>C. Heitzmann</author>)</bibl>
                    </listBibl>
                </additional>
            </msDesc>
        </body>
    </text>
</TEI>