<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="de" xml:id="HAB_mss_480-helmst_tei-msDesc_Lesser">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>Beschreibung von Cod. Guelf. 480 Helmst. (geplant: Die mittelalterlichen Helmstedter Handschriften der Herzog August Bibliothek. Teil IV: Cod. Guelf. 462 bis 615 Helmst., beschrieben von Bertram Lesser.)</title>
                <respStmt>
                    <resp>Beschrieben von </resp>
                    <name type="person">Bertram Lesser</name>
                </respStmt>
                <funder>Gefördert durch die <orgName key="DFG">Deutsche Forschungsgemeinschaft</orgName> im Rahmen des Programms "Erschließung und Digitalisierung handschriftlicher und gedruckter Überlieferung"</funder>
            </titleStmt>
            <editionStmt>
                <edition>Elektronische Ausgabe nach TEI P5</edition>
                <respStmt>
                    <resp>TEI-P5 konforme Kodierung durch </resp>
                    <name type="person">Bertram Lesser</name>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                </respStmt>
            </editionStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                    <ptr target="http://www.hab.de"/>
                </publisher>
                <date type="issued" when="2014-07-19"/>
                <date type="digitised" when="2020-07-23"/>
                <distributor>Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</distributor>
                <availability status="restricted">
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/de/">
                        <p>Dieses Dokument steht unter einer Creative Commons Namensnennung-Weitergabe unter gleichen Bedingungen 3.0 Deutschland Lizenz (CC BY-SA).</p>
                        <p>Für die Nutzung weiterer Daten wie Digitalisaten gelten gegebenenfalls andere Lizenzen. Vgl. die <ref target="http://diglib.hab.de/?link=012">Nutzungshinweise</ref> der Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel.</p>
                    </licence>
                </availability>
                <pubPlace>
                    <ptr type="purl" target="http://diglib.hab.de/mss/480-helmst/start.htm"/>
                    <ptr type="thumbnailForPresentations" target="http://diglib.hab.de/mss/480-helmst/thumbs/00001.jpg"/>
                </pubPlace>
            <!--<idno type="URN">urn:nbn:de:gbv:23-mss/480-helmst5</idno>-->
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <p>Neu katalogisiert durch <name type="person">Bertram Lesser</name>.</p>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <encodingDesc>
            <projectDesc>
                <p>Beschreibung erstellt im Rahmen des Projektes <name type="project" subtype="cataloguing">Katalogisierung der mittelalterlichen Helmstedter Handschriften <name type="project" subtype="part">Teil III</name>
                    </name>.</p>
            </projectDesc>
        </encodingDesc>
        <revisionDesc>
            <change who="schassan" when="2019-08-20">Manuscripta Mediaevalia Objektnummer hinzugefügt</change>
            <change who="schassan" when="2015-09-04">Normdaten ergänzt bzw. korrigiert.</change>
        </revisionDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <msDesc xml:id="mss_480-helmst_tei-msDesc_Lesser" xml:lang="de">
                <msIdentifier>
                    <settlement>Wolfenbüttel</settlement>
                    <repository rend="HAB">Herzog August Bibliothek</repository>
                    <collection>Helmstedter Handschriften</collection>
                    <idno sortKey="wf_hab_helmst-0480">Cod. Guelf. 480 Helmst.</idno>
                    <altIdentifier type="catalog">
                        <collection>Heinemann-Nr.</collection>
                        <idno sortKey="heinemann-0514">514</idno>
                    </altIdentifier>
                    <altIdentifier type="catalog">
                        <collection>Manuscripta Mediaevalia Objektnummer</collection>
                        <idno>32412340,T</idno>
                    </altIdentifier>
                </msIdentifier>
                <head>
                    <title>Quodvultdeus. Vitas patrum. Beda Venerabilis. Hugo de Sancto Victore</title>
                    <origPlace>
                        <placeName type="settlement">Lamspringe</placeName>, Benediktinerinnenkloster</origPlace>
                    <origDate notBefore="1176" notAfter="1200">12. Jh., 4. Viertel</origDate>
                </head>
                <msContents>
                    <textLang mainLang="la"/>
                    <msItem n="1">
                        <note>
                            <locus from="1r">1r</locus> Besitzvermerk (siehe oben) und Inhaltsangabe (15. Jh., gleiche Hand wie in <ref type="mss" cRef="475-helmst">Cod. Guelf. 475 Helmst.</ref>, 1r): <quote xml:lang="la">
                                <sic>Simbolus</sic> sancti Augustini</quote>.</note>
                    </msItem>
                    <msItem n="2">
                        <locus from="1r" to="12r">1r–12r</locus>
                        <author ref="#quodvultdeus">Quodvultdeus Carthaginensis</author>
                        <title>Contra Iudaeos Paganos et Arrianos</title>
                        <rubric xml:lang="la">Incipit sermo sancti Augustini episcopi de simbolo contra iudeos</rubric>
                        <incipit xml:lang="la">Inter pressuras atque angustias presentis temporis et nostre officia servitutis cogimur</incipit>
                        <explicit xml:lang="la">sui optinet caritas. Ipse enim est qui vivit et regnat cum deo patre et cum spiritu sancto in secula seculorum Amen</explicit>
                        <filiation>Identische Teilüberlieferung in <ref type="mss" cRef="965-helmst">Cod. Guelf. 965 Helmst.</ref>, 165r–168r; <ref type="mss" cRef="38-8-aug-2f">38.8 Aug. 2°</ref>, 170rb–171vb.</filiation>
                        <listBibl>
                            <head>Edition</head>
                            <bibl>
                                <abbr>PL</abbr> 42, 1117–1130;</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>CC SL</abbr> 60, 227–258 (mit dieser Hs., 257 genannt, Sigle G).</bibl>
                        </listBibl>
                        <listBibl>
                            <head>Literatur</head>
                            <bibl>
                                <abbr>CPL</abbr> 404;</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>CPPM</abbr> 1205;</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>Kurz 5/1</abbr>, 147–149 (148 Nr. 13 Hs. genannt).</bibl>
                        </listBibl>
                    </msItem>
                    <msItem n="3">
                        <locus from="12v" to="24v">12v–24v</locus>
                        <title>Verba seniorum <note>ex libris Vitas patrum III, V, VI et VII aliisque fontibus hausta</note>
                        </title>
                        <msItem>
                            <locus from="12v">12v</locus>
                            <title type="sub">Lib. V libell. 2 cap. 22–23</title>
                            <incipit xml:lang="la">Dixit senex Vita monachi hec est opera obedientia meditatio</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">et tunc erit mens tua pacifica</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 857C–D.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>BHL</abbr> 6527.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="12v">12v</locus>
                            <title type="sub">Lib. V libell. 3 cap. 4</title>
                            <incipit xml:lang="la">Dixit abbas Helias Ego tres res timeo</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">quando adversum me est proferenda sententia</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 861B.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="12v">12v</locus>
                            <title type="sub">Lib. V libell. 3 cap. 21</title>
                            <incipit xml:lang="la">Dixit senex Si possibile esset in adventu dei post resurrectionem</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">singulis motibus nostris rationem exigendi sumus a deo</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 863D–864A.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="12v" to="13r">12v–13r</locus>
                            <title type="sub">Ex aliquot operibus Sophronii Eusebii Hieronymi</title>
                            <incipit xml:lang="la">Sanctus Hieronymus dixit Difficile immo</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">corrigere quemquam potest</explicit>
                            <note>Besteht aus folgenden Abschnitten verschiedener Werke des <rs type="person" ref="#Sophronius_Eusebius_Hieronymus">Sophronius Eusebius Hieronymus</rs>: <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 30, 362D–363A; 26, 123B; 26, 728D.</bibl> Zwei Sätze in dieser Form nicht nachweisbar.</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="13r" to="14r">13r–14r</locus>
                            <title>Vita sanctae Thaisis meretricis</title>
                            <incipit xml:lang="la">Fuit quedam meretrix nomine Thais tante pulchritudinis</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">quindecim dies supervixit tantum et pausavit in pace</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>AA SS</abbr> Oct. IV, 225A–E;.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 661A–662C.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>BHL</abbr> 8012.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="14r" to="15r">14r–15r</locus>
                            <author ref="#benedictus_anianensis">Benedictus Anianensis</author>
                            <title>Concordia regularum<note> (cap. 15,12)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Neglecte confessionis exemplum. Quod factum est in monasterio Evoricas</rubric>
                            <incipit xml:lang="la">Denique duas quasdam sorores eiusdem monasterii antiquus hostis aggressus est</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">timorem sodalium preberet remanentibus</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 103, 855–858A;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>CC CM</abbr> 168A, 156–158.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>CSLG</abbr> 1, 215f. Nr. BENA 6;</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>CALMA</abbr> 2, 198 Nr. 2;</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>B. Lesser</author>, Art. „Benedict of Aniane“, in: The Oxford Guide to the Historical Reception of Augustine, Bd. 2, hrsg. von <editor>K. Pollmann</editor> und <editor>W. Otten</editor>, Oxford 2013, 646f.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="15r" to="15v">15r–v</locus>
                            <title type="sub">Lib. V libell. 18 cap. 2–3</title>
                            <incipit xml:lang="la">Narravit abbas Daniel dicens quia dixerit pater noster abbas Arsenius</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">et reversi sunt toti tres in cellas suas</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 978B–980A.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>BHL</abbr> 6527.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="15v" to="16r">15v–16r</locus>
                            <title type="sub">Lib. V libell. 18 cap. 4</title>
                            <incipit xml:lang="la">Iterum ipse abbas Daniel narravit de alio sene magno</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">gavisus est autem magnifice sancte memorie Cyrillus</explicit>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 980A–C.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="16r" to="17v">16r–17v</locus>
                            <title type="sub">Lib. V libell. 18 cap. 20</title>
                            <incipit xml:lang="la">Beate memorie Paulus Simplex discipulus abbatis Antonii narravit patribus talem rem</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">nolo mortem peccatoris sed ut magis et convertatur et vivat</explicit>
                            <note>Druck: <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 985B–988A.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="17v" to="19r">17v–19r</locus>
                            <title type="sub">Lib. VI libell. 1 cap. 15</title>
                            <incipit xml:lang="la">Narravit quidam senex dicens Quia erat quedam virgo provecta etate que valde profecerat in timore dei</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">ideoque efficiamur melioris vite consilii nobismetipsis ut possimus beati fieri</explicit>
                            <note>Druck: <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 995C–998A.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="19r" to="20v">19r–20v</locus>
                            <title type="sub">Lib. VI libell. 1 cap. 16</title>
                            <incipit xml:lang="la">Narravit iterum idem senex et de quodam episcopo ut maxime ex eo fiduciam accipientes</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">in terris autem demoratus est propter salutem hominum</explicit>
                            <note>Druck: <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 998A–1000A.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="20v">20v</locus>
                            <title type="sub">Lib. VI libell. 4 cap. 1 und 3</title>
                            <incipit xml:lang="la">Dixit senex Moyses quia homo debet quasi mortuus esse</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">non videt peccata proximi mei</explicit>
                            <note>Druck: <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 1014C–D.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="20v" to="21r">20v–21r</locus>
                            <title type="sub">Lib. VI libell. 4 cap. 8</title>
                            <incipit xml:lang="la">Dixit alius senex Propter te homo salvator natus est</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">non cooperante deo nimium fatigaris</explicit>
                            <note>Druck: <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 1015D–1016B.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="21r" to="21v">21r–v</locus>
                            <title type="sub">Lib. VI libell. 4 cap. 6–7</title>
                            <incipit xml:lang="la">Interrogavit frater senem dicens Quid faciet homo in omni temptacione</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">et sin eternum requies gratia verbi dei. Amen</explicit>
                            <note>Druck: <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 1015B–D.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="21v">21v</locus>
                            <title type="sub">Lib. V libell. 15 cap. 86</title>
                            <incipit xml:lang="la">Frater quidam erat in congregatione et omne pondus quod fratribus imminebat ipse sucipiebat</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">habentes eum deinceps velut patrem</explicit>
                            <note>Druck: <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr>73, 967D–968A.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="21v" to="22v">21v–22v</locus>
                            <title type="sub">Lib. V libell. 15 cap. 88</title>
                            <incipit xml:lang="la">Frater aliquis adversus alium fratrem contristabatur</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">et facta est utrique pax magna</explicit>
                            <note>Druck: <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 968A–969A.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="22v">22v</locus>
                            <title type="sub">Lib. V libell. 16 cap. 10</title>
                            <incipit xml:lang="la">Quidam frater lesus ab alio fratre venit ad abbatem Sisoy</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">sed rogo ignosce michi</explicit>
                            <note>Druck: <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 971A–B.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="22v">22v</locus>
                            <title type="sub">Lib. V libell. 16 cap. 12</title>
                            <incipit xml:lang="la">Dicebant de quodam monacho quia quantum eum quis iniuriis appetisset</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">quia qui beatificant vos seducunt vos</explicit>
                            <note>Druck: <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 971C.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="22v" to="23r">22v–23r</locus>
                            <title type="sub">Lib. VI libell. 3 cap. 13</title>
                            <incipit xml:lang="la">Frater quidam interrogavit senem dicens Nomen est quod salvat aut opus</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">et assumta est cum gaudio</explicit>
                            <note>Druck: <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 1011D–1012C.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="23r" to="23v">23r–v</locus>
                            <title type="sub">Lib. VI libell. 3 cap. 14</title>
                            <incipit xml:lang="la">Dixit iterum idem qui supra de quodam sene quia venit aliquando in civitatem</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">hora non est tibi portio spei neque consolationis</explicit>
                            <note>Druck: <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 1012C–D.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="23v">23v</locus>
                            <title type="sub">Lib. VI libell. 3 cap. 15</title>
                            <incipit xml:lang="la">Dixerunt patres fuisse quendam Macharium qui in Sithi primus monachus</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">faciens elemosinas multas</explicit>
                            <note>Druck: <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 1012D–1013B.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="23v" to="24r">23v–24r</locus>
                            <title type="sub">Lib. VI libell. 3 cap. 16</title>
                            <incipit xml:lang="la">Dicebant de eodem monacho quia dum ambularet aliquando in here<supplied>mo</supplied>
                            </incipit>
                            <explicit xml:lang="la">post hec sumens senex caput illud sepelivit</explicit>
                            <note>Druck: <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 1013B–D.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="24r">24r</locus>
                            <title type="sub">Lib. VI libell. 4 cap. 14</title>
                            <incipit xml:lang="la">Dixit abbas Pastor Scriptum est in evangelio <ref type="biblical" cRef="Lc_22,36">qui habet tunicam</ref>
                            </incipit>
                            <explicit xml:lang="la">pugnam vero dicebat adversus diabolum</explicit>
                            <note>Druck: <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 1017D–1018A.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="24r" to="24v">24r–v</locus>
                            <title type="sub">Lib. VI libell. 4 cap. 15–18</title>
                            <incipit xml:lang="la">Dicebat qui supra quia senior quidam in partibus <w>e<supplied>g</supplied>ypti</w>
                            </incipit>
                            <explicit xml:lang="la">parietibus me dumtaxat inclinans surripere paululum festinabam</explicit>
                            <note> Die Kapitel 16–18 sind gekürzt und auf die Kernaussage reduziert. Druck: <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 1018A–D.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="24v">24v</locus>
                            <title type="sub">Lib. III cap. 109</title>
                            <incipit xml:lang="la">Quidam frater cum expetisset sermonem ab abbate Moyse</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">si foris cellam suam tardare voluerit</explicit>
                            <note>Druck: <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 781A–B.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="24v">24v</locus>
                            <title type="sub">Lib. VII cap. 15,3</title>
                            <incipit xml:lang="la">Quidam frater requisivit abbatem Poemenem dicens Quid est pater</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">tunc enim homo iustus est cum sua peccata condempnat</explicit>
                            <note>Druck: <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 73, 1038C–D.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <filiation>Ähnliche Exzerpte auch in <ref type="mss" cRef="257-helmst">Cod. Guelf. 257 Helmst.</ref>, 310rb–314rb und 338rb–346va; wesentlich umfangreichere Auszüge in <ref type="mss" cRef="322-helmst">Cod. Guelf. 322 Helmst.</ref>, 189v–269v.</filiation>
                        <note> – <locus from="25r">25r</locus> leer.</note>
                    </msItem>
                    <msItem n="4">
                        <locus from="25v" to="87r">25v–87r</locus>
                        <author ref="#beda_venerabilis">Beda Venerabilis</author>
                        <title>De templo Salomonis</title>
                        <rubric xml:lang="la">Prefacio domini Bede presbiteri de constructione templi</rubric>
                  <!--<incipit xml:lang="la">Hortatur nos vas electionis et magister gentium ad lectionem divinorum eloquiorum</incipit>
					<explicit xml:lang="la"> ubi benedicit pusillos cum maioribus Amen</explicit>-->
                        <note>Buch- und Kapitelgliederung entsprechen der Ausgabe.</note>
                        <listBibl>
                            <head>Edition</head>
                            <bibl>
                                <abbr>PL</abbr> 91, 735–808;</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>CC SL</abbr>119A, 143–234.</bibl>
                        </listBibl>
                        <listBibl>
                            <bibl>
                                <abbr>Laistner/King</abbr>, 75–77 (77 Hs. genannt);</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>Stegmüller RB</abbr>
                                <ref type="Stegmüller_RB" cRef="1608">1605</ref>;</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>CPL</abbr> 1348;</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>Sharpe</abbr>, 73 Nr. 152.31;</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>CALMA</abbr> 2, 176f. Nr. 33.</bibl>
                        </listBibl>
                        <note>– <locus from="87v">87v</locus> leer.</note>
                    </msItem>
                    <msItem n="5">
                        <locus from="88r" to="106r">88r–106r</locus>
                        <author ref="#hugo_de_sancto_victore">Hugo de Sancto Victore</author>
                        <title>De institutione novitiorum</title>
                        <rubric xml:lang="la">Incipit liber Hugonis de institucione noviciorum</rubric>
                        <incipit xml:lang="la">
                            <w>
                                <supplied>Q</supplied>uia</w> fratres largiente domino de vana huius seculi conversatione per desiderium</incipit>
                        <explicit xml:lang="la">de scientia et disciplina interim nos diximus bonitatem vero orate ut nobis det deus Amen</explicit>
                        <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="272-helmst">Cod. Guelf. 272 Helmst.</ref>, 266ra–275rb; <ref type="mss" cRef="691-helmst">691 Helmst.</ref>, 222r–237r; <ref type="mss" cRef="708-helmst">708 Helmst.</ref>, 270r–283r.</filiation>
                        <listBibl>
                            <head>Edition</head>
                            <bibl>
                                <abbr>PL</abbr> 176, 925A–952B;</bibl>
                            <bibl>Hugo de Sancto Victore: De institutione novitiorum, in: L'œuvre de Hugues de Saint-Victor, texte latin par <editor>H. B. Feiss</editor>, trad. française par <editor>D. Poirel</editor>, Bd. 1, Turnhout 1997 (Sous la règle de Saint Augustin 3), 18–114.</bibl>
                        </listBibl>
                        <listBibl>
                            <head>Literatur</head>
                            <bibl>
                                <abbr>Bloomfield</abbr> 4685 und Suppl.;</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>Goy <hi rend="normal">Hugo von St. Viktor</hi>
                                </abbr>, 340–367 Nr. 2.2.5.1 (365 Nr. 166 Hs. genannt);</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>Sicard <hi rend="normal">Iter victorinum</hi>
                                </abbr>, 131–137;</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>CALMA</abbr> 6, 403f. Nr. 19.</bibl>
                        </listBibl>
                    </msItem>
                    <msItem n="6">
                        <locus from="106r" to="125v">106r–125v</locus>
                        <author ref="#hugo_de_sancto_victore">Hugo de Sancto Victore</author>
                        <title>De tribus diebus</title>
                        <rubric xml:lang="la">Incipit liber Hugonis de tribus diebus pro ea que in meditatione constat speculatio rerum et post lectionem secunda</rubric>
                        <incipit xml:lang="la">
                            <w>
                                <supplied>V</supplied>erbum</w> bonum et vita sapiens que mundum fecit contemplato mundo conspicitur</incipit>
                        <explicit xml:lang="la">quia sextus dies ad laborem septimus ad requiem octavus pertinet ad resurrectionem</explicit>
                        <finalRubric xml:lang="la">Explicit de tribus diebus</finalRubric>
                        <filiation>Ein Auszug in <ref type="mss" cRef="308-helmst">Cod. Guelf. 308 Helmst.</ref>, 135va–136vb.</filiation>
                        <listBibl>
                            <head>Edition</head>
                            <bibl>
                                <abbr>PL</abbr> 176, 811–838;</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>CC CM</abbr> 177, 3–70 (57*–58* Hs. genannt, Sigle Wo<hi rend="sup">2</hi>).</bibl>
                        </listBibl>
                        <listBibl>
                            <head>Literatur</head>
                            <bibl>
                                <abbr>Stegmüller RB</abbr> 3789 (mit dem Initium der Drucke);</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>Goy <hi rend="normal">Hugo von St. Viktor</hi>
                                </abbr>, 98–115 Nr. 2.2.3.5 (114 Nr. 113 Hs. genannt);</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>Sicard <hi rend="normal">Iter victorinum</hi>
                                </abbr>, 175–182</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>CALMA</abbr> 6, 409 Nr. 32.</bibl>
                        </listBibl>
                    </msItem>
                    <msItem n="7">
                        <locus from="126r" to="151v">126r–151v</locus>
                        <author ref="#hugo_de_sancto_victore">Hugo de Sancto Victore</author>
                        <title>De vanitate mundi</title>
                        <rubric xml:lang="la">Incipit liber Hugonis de vanitate rerum mundanarum</rubric>
                        <incipit xml:lang="la">O munde immunde quare dileximus te</incipit>
                        <explicit xml:lang="la">qui presenti emulatione suscitati ad veram pacem stabilitatemque eternam totis desideriis colliguntur Amen</explicit>
                        <note>Die Gliederung des Textes entspricht der Ausgabe, der Schluss des vierten Buches ist weggelassen.</note>
                        <filiation>Die drei vorstehenden Traktate waren auch in der Bibliothek des <rs type="corporate" ref="#lippoldsberg_kloster_benediktinerinnen">Benediktinerinnenklosters Lippoldsberg</rs> vorhanden (<bibl>
                                <abbr>Hotchin <hi rend="normal">Women's reading</hi>
                                </abbr>, 185f. Nr. 41</bibl>)der Codex ist allerdings verloren.</filiation>
                        <listBibl>
                            <head>Edition</head>
                            <bibl>
                                <abbr>PL</abbr> 176, 703B–740C, hier bis 739B;</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>CC CM</abbr> 269, 135–200 (mit dieser Hs., 32, 51–54, 58, 81, 84, 94–97, 113, 117 und 127–130 genannt, Sigle Wo<hi rend="sup">2</hi>).</bibl>
                        </listBibl>
                        <listBibl>
                            <head>Literatur</head>
                            <bibl>
                                <abbr>Bloomfield</abbr> 3544 und Suppl.;</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>Goy <hi rend="normal">Hugo von St. Viktor</hi>
                                </abbr>, 245–253 Nr. 2.2.4.5 (252 Nr. 47 Hs. genannt);</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>Sicard <hi rend="normal">Iter victorinum</hi>
                                </abbr>, 185–192;</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>CALMA</abbr> 6, 411f. Nr. 35 (Hs. genannt).</bibl>
                        </listBibl>
                    </msItem>
                </msContents>
                <physDesc>
                    <objectDesc form="codex">
                        <supportDesc material="perg">
                            <support>
                                <p>
                                    <material>Pergament</material>
                                </p>
                            </support>
                            <extent>
                                <measure type="leavesCount" quantity="151">151 Bl.</measure>
                                <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                    <height unit="cm" quantity="27.5">27,5</height>
                                    <width unit="cm" quantity="18.5">18,5</width>
                                </dimensions>
                            </extent>
                            <foliation>Tintenfoliierung modern: <quote>1</quote>–<quote>151</quote>. </foliation>
                            <collation>
                                <formula>9 IV (72). III (78). IV+1 (87). 4 IV (119). III+1 (126). 2 IV (142). IV+1 (151). </formula>
                                <catchwords>Auf dem Fußsteg von Bl. <locus from="8v">8v</locus>, <locus from="16v">16v</locus> und <locus from="24v">24v</locus> jeweils Kustoden in arabischen Zahlen <hi rend="font-style:italic">I</hi>–<hi rend="font-style:italic">III</hi> (24v), auf dem Fußsteg der letzten Versoeite der folgenden sieben Lagen Kustoden in Minuskelbuchstaben <hi rend="font-style:italic">a</hi>–<hi rend="font-style:italic">g</hi>; die Lagen ab <locus from="96r">Bl. 96</locus> mit meist roten Reklamanten.</catchwords>
                            </collation>
                            <condition>
                                <p>Grobes, vielfach unregelmäßiges Pergament mit vielen, meist rot umrandeten Löchern und Nähten, schwer beschreibbare Stellen sind rot markiert oder mit roten Wellenlinien ausgefüllt.</p>
                            </condition>
                        </supportDesc>
                        <layoutDesc>
                            <layout columns="1" writtenLines="26 32" ruledLines="26 32">
                                <p>
                                    <dimensions type="written" unit="cm">
                                        <height unit="cm" quantity="21">21</height>
                                        <width unit="cm" quantity="12.5">12,5</width>
                                    </dimensions>, einspaltig, je nach Hand 26–32 Zeilen, Blindliniierung, Punkturen an den Blatträndern sichtbar.
							</p>
                            </layout>
                        </layoutDesc>
                    </objectDesc>
                    <handDesc>
                        <summary>Carolino-Gothica von zahlreichen (vermutlich elf Händen), eine genaue Händescheidung ist nicht möglich, zumal die einzelnen Anteile häufig nur wenige aufeinanderfolgende Seiten umfassen. </summary>
                        <handNote>
                            <p>Wenigstens eine (<locus from="1v">1v</locus>), vermutlich aber noch weitere Hände gehören zur sog. "Hamersleben"-Gruppe, vgl. bei <ref type="mss" cRef="475-helmst">Cod. Guelf. 475 Helmst.</ref> sowie <listBibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Härtel</abbr>, 20 u. ö.;</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Cohen-Mushlin</abbr>, 165–167 (jeweils diese Hs.).</bibl>
                                </listBibl>
                            </p>
                        </handNote>
                    </handDesc>
                    <decoDesc>
                        <decoNote type="rubric">Rubriziert, auf dem Fußsteg der betreffenden Seiten vielfach Repräsentanten und Überschriften. </decoNote>
                        <decoNote type="initial">
                            <locus from="1v">1v</locus> Initiale
                     <quote>I</quote> über 13 Zeilen in Form eines nach oben trichter- oder blütenförmig erweiterten Kelches mit vier knospenden Knollenblattausläufern, die mit Schnallen am Corpus befestigt sind (identisch in <ref type="mss" cRef="475-helmst">Cod. Guelf. 475 Helmst.</ref>, 175v). Aus dem blattverzierten Kelch wächst der nimbierte hl. Augustinus (Bruststück) mit Bischofsstab, Buch (?) und Mitra hervor (Abb. bei <bibl>
                                <abbr>Cohen-Mushlin</abbr>, 166 Nr. 145</bibl>). Nur als Vorzeichnung ausgeführt; die Darstellung des Kirchenvaters gleicht der vollständig ausgeführten Initiale in <ref type="mss" cRef="204-helmst">Cod. Guelf. 204 Helmst.</ref>, 3v. </decoNote>
                        <decoNote type="initial">
                            <locus from="27r">Bl. 27r</locus> bewohnte Spaltleisteninitiale <quote>D</quote> über 5 Zeilen in Unzialform mit einer in Knollenblättern auslaufenden Cauda. Im Binnenfeld der als nimbierter tonsurierter Mönch dargestellte Beda als Bruststück, der mit dem Calamus in der Rechten schreibt, während er mit dem in der Linken gehaltenen Feder- oder Korrekturmesser das Blatt fixiert. Ebenfalls nur als Vorzeichnung ausgeführt. </decoNote>
                        <decoNote type="initial">Auf den Bl. 25v, 88r und 106r Raum für Initialen ausgespart, auf <locus from="126r">Bl. 126r</locus> Initiale <quote>O</quote> in Vorzeichnung als roter Kreis. Die Initialen wurden vermutlich wie in <ref type="mss" cRef="475-helmst">Cod. Guelf. 475 Helmst.</ref> von der Schreiberin und Illuminatorin <rs type="person" ref="#ermengarde">Ermengarde</rs> ausgeführt. </decoNote>
                    </decoDesc>
                    <additions>Marginalien und Nota-Vermerke der anlegenden Hände. Auf Bl. <locus from="1v">1v</locus> Titel- und Signatureintrag des frühen 17. Jh.: <quote xml:lang="la">Augustini et Bedæ aliquot scripta sub titulo patrum, lit. F no. 14</quote> (gehört zum Gesamtkatalog von 1614, siehe unten).</additions>
                    <bindingDesc>
                        <binding contemporary="true" notBefore="1175" notAfter="1225">
                            <p>Romanischer Holzdeckelband mit schlichtem <material>Schafslederbezug</material>. Gerader Rücken, Kanten bündig mit Buchblock. Drei Doppelbünde. Lappenkapitale, oben abgeschnitten. Zwei Riemenschließen mit Ösenverschluss und zugehörige Dornen an der Kante des VD verloren. Die Einbandgestaltung entspricht den bei <ref type="mss" cRef="475-helmst">Cod. Guelf. 475 Helmst.</ref> genannten weiteren Lamspringer Codices. </p>
                        </binding>
                    </bindingDesc>
                </physDesc>
                <history>
                    <origin>
                        <p>Nach Ausweis der Schrift und des reichen Buchschmucks wurde der Codex im späten 4. Viertel des 12. Jh. etwa gleichzeitig mit Cod. Guelf. 204 Helmst. und 475 Helmst.im Benediktinerinnenkloster Lamspringe  angefertigt; ein entsprechender Besitzvermerk findet sich auf Bl. <locus from="1r">1r</locus>: <quote xml:lang="la">Liber sancti Adriani in Lamespringe</quote>.</p>
                    </origin>
                    <acquisition>
                        <p>Am <date>10.4.1572</date> mit den übrigen Lamspringer Codices in die Wolfenbütteler Hofbibliothek überführt, <date>1588</date> von <rs type="person" ref="#eggelinck_eberhard">Eberhard Eggelinck</rs> unter den Pergamenthandschriften der Hofbibliothek (<ref type="altMs">NLA – StA Wolfenbüttel, 1 Alt 22, 83</ref>, 22r–35v, hier <ref target="http://diglib.hab.de/mss/ed000027/start.htm?image=00011">
                                <locus from="27r">27r</locus>
                            </ref>) als <quote xml:lang="la">Sermo Divi Augustini de Simbolo Contra Judæos. Item tractatus Bedæ presbiteri de Constructione Templi, Item Liber Huchonis de instructione novitiorum et alii tratatus eiusdem alles vff Pergamein geschrieben, in folio vnd brettern, mit weißem Pergamein vbertzogen</quote> verzeichnet. <date>1614</date> im Gesamtkatalog von Liborius Otho (<ref type="mss" cRef="a-extrav">Cod. Guelf. A Extrav.</ref>, <ref target="http://diglib.hab.de/mss/a-extrav/start.htm?image=00215">p. 213</ref> [208]) unter den <quote xml:lang="la">Patres in folio et quarto</quote> als <quote xml:lang="la">Augustinus de Symbolo contra Judæos. Ibidem Bedæ aliquot scripta omnia manuscripta in pergameno</quote> mit der Signatur <quote>F 14</quote> nachgewiesen. Seit <date>1618</date> in der Universitätsbibliothek Helmstedt, <date>1644</date> im Helmstedter Handschriftenkatalog (<ref type="mss" cRef="27-2-aug-2f">Cod. Guelf. 27.2 Aug. 2°</ref>, <ref target="http://diglib.hab.de/mss/27-2-aug-2f/start.htm?image=00024">7v</ref>) als <quote xml:lang="la">Augustini Sermo de Symbolo contra Judæos. Legendæ aliquot Latinè. Bedæ tractatus de constructione templi. Hugo de institutione Novitiorum. Hugonis liber de tribus diebus. Hugonis liber de vanitate rerum mundanarum. Omnia in membrana</quote> unter den <quote xml:lang="la">Theologici in folio</quote> beschrieben; auf dem VS die entsprechende Helmstedter Signatur <quote>T 131.</quote> Im Handschriftenverzeichnis von <date>1797</date> (<ref type="mss" cRef="ba-iii-52">BA III, 52</ref>) unter Nr. <quote>159</quote> genannt.</p>
                    </acquisition>
                </history>
                <additional>
                    <adminInfo>
                        <recordHist>
                            <source>
                                <bibl>geplant: Die mittelalterlichen Helmstedter Handschriften der Herzog August Bibliothek. Teil IV: Cod. Guelf. 462 bis 615 Helmst., beschrieben von Bertram Lesser.</bibl>
                            </source>
                        </recordHist>
                    </adminInfo>
                    <listBibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Schönemann</abbr>, 70 Nr. 3.6.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Heinemann</abbr> Nr. 514.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Krämer</abbr>, 473.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Germania Benedictina</abbr>11, 370</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Wolter-von dem Knesebeck <hi rend="normal">Lamspringe</hi>
                            </abbr>, 469, 476.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>El-Kholi</abbr>, 151, 154, 229f.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Oldermann-Meier</abbr>, 138.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Kurz 5/2</abbr>, 512.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Cohen-Mushlin</abbr>, 161, 165–167 mit Abb. 145 und 146.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Härtel <hi rend="normal">Lamspringe</hi>
                            </abbr>, 119, 123, 127, 130, 146 mit Abb. 16.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Härtel</abbr>, 47, 77f. Nr. 7.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Bertelsmeier-Kierst <hi rend="normal">Handschriften</hi>
                            </abbr>, 89.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Röckelein <hi rend="normal">Klosterfrauen</hi>
                            </abbr>, 30, 34.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Schlotheuber <hi rend="normal">Bräute</hi>
                            </abbr>, 72, 75.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Hotchin <hi rend="normal">Women's reading</hi>
                            </abbr>, 169f.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Bertelsmeier-Kierst <hi rend="normal">Audi filia</hi>
                            </abbr>, 262.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Tischler <hi rend="normal">Zentrum</hi>
                            </abbr>, 239.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Kruppa <hi rend="normal">Reform</hi>
                            </abbr>, 53.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Müller <hi rend="normal">Einflüsse</hi>
                            </abbr>, 332.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Kat. Illuminierte Hs. HAB 1</abbr>.</bibl>
                    </listBibl>
                </additional>
            </msDesc>
        </body>
    </text>
</TEI>