<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="de" xml:id="HAB_mss_517-helmst_tei-msDesc_Lesser">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>Beschreibung von Cod. Guelf. 517 Helmst. (geplant: Die mittelalterlichen Helmstedter Handschriften der Herzog August Bibliothek. Teil IV: Cod. Guelf. 462 bis 615 Helmst., beschrieben von Bertram Lesser.)</title>
                <respStmt>
                    <resp>Beschrieben von </resp>
                    <name type="person">Bertram Lesser</name>
                </respStmt>
                <funder>Gefördert durch die <orgName key="DFG">Deutsche Forschungsgemeinschaft</orgName> im Rahmen des Programms "Erschließung und Digitalisierung handschriftlicher und gedruckter Überlieferung"</funder>
            </titleStmt>
            <editionStmt>
                <edition>Elektronische Ausgabe nach TEI P5</edition>
                <respStmt>
                    <resp>TEI-P5 konforme Kodierung durch </resp>
                    <name type="person">Bertram Lesser</name>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                </respStmt>
            </editionStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                    <ptr target="http://www.hab.de"/>
                </publisher>
                <date type="issued" when="2017-06-30"/>
				<!--<date type="digitised" when=""/>-->
                <distributor>Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</distributor>
                <availability status="restricted">
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/de/">
                        <p>Dieses Dokument steht unter einer Creative Commons Namensnennung-Weitergabe unter gleichen Bedingungen 3.0 Deutschland Lizenz (CC BY-SA).</p>
                        <p>Für die Nutzung weiterer Daten wie Digitalisaten gelten gegebenenfalls andere Lizenzen. Vgl. die <ref target="http://diglib.hab.de/?link=012">Nutzungshinweise</ref> der Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel.</p>
                    </licence>
                </availability>
                <pubPlace>
					<!--<ptr type="purl" target="http://diglib.hab.de/mss/517-helmst/start.htm"/>-->
					<!--<ptr type="thumbnailForPresentations" target="http://diglib.hab.de/mss/517-helmst/thumbs/00001.jpg"/>-->
                </pubPlace>
			<!--<idno type="URN">urn:nbn:de:</idno>-->
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <p>Neu katalogisiert durch <name type="person">Bertram Lesser</name>.</p>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <encodingDesc>
            <projectDesc>
                <p>Beschreibung erstellt im Rahmen des Projektes <name type="project" subtype="cataloguing">Katalogisierung der mittelalterlichen Helmstedter Handschriften <name type="project" subtype="part">Teil III</name>
                    </name>.</p>
            </projectDesc>
        </encodingDesc> 
		<!--
			<revisionDesc>
				<change who="" date=""></change>
			</revisionDesc>
		-->
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <msDesc xml:id="mss_517-helmst_tei-msDesc_Lesser" xml:lang="de">
                <msIdentifier>
                    <settlement>Wolfenbüttel</settlement>
                    <repository rend="HAB">Herzog August Bibliothek</repository>
                    <collection>Helmstedter Handschriften</collection>
                    <idno sortKey="wf_hab_helmst-0517">Cod. Guelf. 517 Helmst.</idno>
                    <altIdentifier type="catalog">
                        <collection>Heinemann-Nr.</collection>
                        <idno sortKey="heinemann-0564">564</idno>
                    </altIdentifier>
                </msIdentifier>
                <head>
                    <title>Missale</title>
                    <origPlace>Südniedersachsen</origPlace>
                    <origDate notBefore="1251" notAfter="1275">13. Jh., 3. Viertel</origDate>
                </head>
                <msContents>
                    <textLang mainLang="la"/>
                    <msItem n="1">
                        <locus from="1r" to="203v">1r–203v</locus>
                        <title>Missale</title>
                        <msItem rend="break">
                            <locusGrp>
                                <locus from="1r" to="84v">1r–84v</locus>
                                <locus from="95r" to="129v">95r–129v</locus>
                            </locusGrp>
                            <title type="sub">Proprium de tempore</title>
                            <incipit xml:lang="la">Ad te levavi animam meam deus meus in te confido non erubescam</incipit>
                            <explicit xml:lang="la">Concede nobis domine quesumus ut per hec sacramenta que sumpsimus quicquid in nostra mente viciosum est tue medicationis dono curetur. Per</explicit>
                            <note>Der durch das eingeschobene Kalendarium und den Canon missae geteilte Text beginnt mit dem Introitus zu <quote type="rubric" xml:lang="la">dominica prima in adventu domini</quote> und endet mit der Postcommunio zu <quote type="rubric" xml:lang="la">dominica ultima ante adventum</quote>. Im einzelnen sind enthalten: (<locus from="1r" to="7v">1r–7v</locus>) Dominica I–IV adventus mit den Propria für die Quatembertage; (<locus from="7v" to="10v">7v–10v</locus>) In nativitate domini nostri Jesu Christi mit den Propria <quote type="rubric" xml:lang="la">In vigilia nativitatis domini</quote>, <quote type="rubric" xml:lang="la">In primo galli cantu</quote> und <quote type="rubric" xml:lang="la">Ad summam missam</quote>; (<locus from="10v" to="11v">10v–11v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In natali sancta Stephani</quote>; (<locus from="11v" to="12r">11v–12r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De sancto Johanne</quote>; (<locus from="12r" to="13r">12r–13r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De innocentibus</quote>; (<locus from="13r" to="14r">13r–14r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica infra octavam domini</quote>; (<locus from="14r">14r</locus>)  <quote type="rubric" xml:lang="la">In octava domini</quote>; (<locus from="14r" to="14v">14r–v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In vigilia epiphanie</quote>; (<locus from="14v" to="15v">14v–15v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In die sancto</quote>; (<locus from="15v" to="19r">15v–19r</locus>) Dominica I–VI post epiphaniam domini; (<locus from="19r" to="20r">19r–20r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica in LXX</quote>; (<locus from="20r" to="21r">20r–21r</locus>) <quote type="rubric">Dominica LX</quote>; (<locus from="21r" to="22r">21r–22r</locus>) <quote type="rubric">Dominica in L</quote>; (<locus from="22r" to="26r">22r–26r</locus>) <quote type="rubric">In capite ieiunii</quote> mit den Propria zu feria V–VII; (<locus from="26r" to="33v">26r–33v</locus>) <quote type="rubric">Dominica prima in XL</quote> mit den Propria von feria II–VII; (<locus from="33v" to="41r">33v–41r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica II</quote> quadragesimae mit den Propria zu feria II–VII; (<locus from="41r" to="49r">41r–49r</locus>) <quote type="rubric">Dominica III</quote> quadragesimae mit den Propria von feria II–VII; (<locus from="49r" to="57v">49r–57v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica IIII</quote> quadragesimae mit den Propria zu feria II–VII; (<locus from="57v">57v</locus>) <quote type="rubric">Dominica in passione domini</quote>, aufgrund des Verlustes von 10 Bl. fehlt fast das gesamte Sonntagsoffizium sowie die Propria zu feria II–VII; (<locus from="58r" to="72r">58r–72r</locus>) Dominica in palmis (aufgrund des erwähnten Blattverlustes fehlt der Beginn des Sonntagsoffiziums) mit den Propria zu feria II–IIII; (<locus from="72r" to="74r">72r–74r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In cena domini</quote>; (<locus from="74r" to="80r">74r–80r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In parasceve feria VI</quote>, mit Hymnus (<locus from="79r" to="79v">79r–v</locus>: <bibl>
                                    <abbr>Mone</abbr> 1 Nr. 101</bibl>); (<locus from="80r" to="84v">80r–84v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In vigilia pasche</quote> mit den Ordines zu Taufe und Osterprozession; (<locusGrp>
                                    <locus from="84v">84v</locus>
                                    <locus from="95r" to="101v">95r–101v</locus>
                                </locusGrp>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In die sancto</quote> mit den Propria zu feria II–VII der Osterzeit und mit Hymnus (<locus from="84v">8v4</locus>: <bibl>
                                    <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 69a</bibl> Str. 1–4); (<locus from="101v" to="102v">101v–102v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica prima post pascha</quote>; (<locus from="102v" to="103r">102v–103r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica secunda</quote> post pascha; (<locus from="103r" to="104r">103r–104r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica III</quote> post pascha; (<locus from="104r" to="104v">104r–v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica IIII</quote> post pascha; (<locus from="104v" to="105v">104v–105v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica V</quote> post pascha;  (<locus from="105v" to="106r">105v–106r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In rogationibus</quote>; (<locus from="106r" to="106v">106r–v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In vigilia ascensionis domini</quote>; (<locus from="106v" to="107v">106v–107v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In die sancto</quote>; (<locus from="107v" to="108r">107v–108r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Dominica post ascensionem domini</quote>; (<locus from="108r" to="111r">108r–111r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In vigilia pentecostes</quote>; (<locus from="111r" to="115v">111r–115v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In die sancto</quote> mit den Propria zu feria II–VII; (<locus from="115v" to="117r">115v–117r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De sancta Trinitate</quote>; <locus from="117r" to="129v">117r–129v</locus> Dominica I–XXV post pentecosten; zwischen Bl. 122 und 123 fehlen durch Blattverlust die Offizien zu dominica VIII–XVII post pentecosten. </note>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="85">85r</locus>
                            <title type="sub">Sequentiae</title>
                            <note>Das stark angeschmutzte und beschädigte Bl., das sich zunächst vermutlich am Beginn des Codex befand, enthält die nur noch mit Hilfsmitteln teilweise lesbaren Sequenzen in festo divisionis apostolorum (<bibl>
                                    <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 267</bibl>, erhalten Str. 5a–13) und in festo conversionis sancti Pauli apostoli (<bibl>
                                    <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 269</bibl>). </note>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="85v" to="91r">85v–91r</locus>
                            <title type="sub">Kalendarium</title>
                            <note>In der ersten Anlage nichtliturgisches Kalendar; angegeben sind (sämtlich rubriziert) Goldene Zahl, Tagesbuchstaben und römische Tageszählung sowie rechts daneben die Zeitspannen der Nonen, Iden und Kalenden durch spaltenweise angeordnete Minuskelbuchstaben. Den Monaten sind jeweils drei verschiedene komputistische Merkverse vorangestellt, zunächst zu charakteristischen Monatsfesten, Druck: Druck: <bibl>
                                    <author>G. Schmidt</author>, Die Handschriften der Gymnasialbibliothek II, in: Königliches Dom-Gymnasium zu Halberstadt. Oster-Programm 1881, Halberstadt 1881, 1–32, hier 10 (nach der Hs. olim Halberstadt, Domgymnasium, Hs. 137, heute <ref type="altMs">St. Petersburg, Russische Nationalbibliothek, F. 955, op. 2 Nr. 19</ref>);</bibl> dazu <bibl>
                                    <abbr>Walther I</abbr> 2062;</bibl> die Verse auch in <ref type="mss" cRef="319-helmst">Cod. Guelf. 319 Helmst.</ref>,  1r–6v. Darunter folgen die verbreiteten Memorialverse  zu den dies aegyptiaci, Druck: <bibl>
                                    <abbr>Grotefend</abbr> 1, 36.</bibl> Dazu <bibl>
                                    <abbr>Schaller/Könsgen</abbr> 7597</bibl> und Suppl. (= <bibl>
                                    <abbr>Walther I</abbr> 9771</bibl> bzw. <bibl>
                                    <abbr>Thorndike/Kibre</abbr> 651.13</bibl>). Darunter wiederum stehen Merkverse zu den für den jeweiligen Monat typischen Tierkreiszeichen, Druck (u. a.): <bibl>
                                    <abbr>MGH AA</abbr> 5/2, <ref target="http://www.mgh.de/dmgh/resolving/MGH_Auct._ant._5,2_S._13">13</ref> Nr. 9.</bibl> Dazu <bibl>
                                    <abbr>Schaller/Könsgen</abbr> 12589</bibl> und Suppl. (= <bibl>
                                    <abbr>Walther I</abbr> 14721</bibl> bzw. <bibl>
                                    <abbr>Thorndike/Kibre</abbr> 1126.9</bibl>). Über jeder Tagesspalte ist schließlich die traditionelle Monatslänge in Sonnen- und Mondtagen (in Rot) angegeben, u. a. gedruckt in <bibl>
                                    <abbr>PL</abbr> 94, 1147C–1158B.</bibl> — Folgende Feste sind bemerkenswert: 1.2. <quote xml:lang="la">Adventus sancti Servatii</quote>, 24.2. <quote type="rubric" xml:lang="la">Mathie apostoli</quote>, 21.3. <quote type="rubric" xml:lang="la">Benedicti abbatis</quote>, 5.5. <quote xml:lang="la">Godehardi episcopi</quote>, 9.5. <quote xml:lang="la">Translatio sancti Andree et sancti Nicolai</quote>, 13.5. <quote type="rubric" xml:lang="la">Servatii episcopi</quote>, 31.5. <quote xml:lang="la">Sanctorum Cancianorum</quote>, 15.6. <quote type="rubric" xml:lang="la">Viti martiris Modesti et Crenscentie</quote>, 16.6. <quote type="rubric" xml:lang="la">Aurei et Justine</quote>, 21.6. <quote type="rubric" xml:lang="la">Albani martiris</quote>, 11.7. <quote xml:lang="la">Translatio sancti Benedicti</quote>, 22.7. <quote type="rubric" xml:lang="la">Marie Magdalene</quote>, 23.7. <quote type="rubric" xml:lang="la">Apollinaris episcopi et martiris Liborii episcopi</quote>, 10.8. <quote type="rubric" xml:lang="la">Laurencii archidiaconi et martiris</quote>, 16.8. <quote type="rubric" xml:lang="la">Bernwardi episcopi</quote> (nachgetragen), 21.9. <quote type="rubric" xml:lang="la">Mathei apostoli</quote>, 28.10. <quote type="rubric" xml:lang="la">Symonis et Jude apostolorum</quote>, 20.11. <quote xml:lang="la">Bernwardi episcopi</quote>, 22.11. <quote xml:lang="la">Columbani martiris</quote>, 6.12. <quote type="rubric" xml:lang="la">Nicolai episcopi</quote>. Das Kalendar kann weder eindeutig einer Diözese noch einem bestimmten Ort zugewiesen werden, auffällig sind jedoch die zahlreichen Übereinstimmungen mit dem modifizierten Kalendar der Diözese Hildesheim, das in Goslar verwendet wurde (<bibl>
                                    <abbr>Grotefend</abbr> 2, 56–59</bibl>). Daneben finden sich jedoch auch Heilige aus der Erzdiözese Mainz (21.6. Albani) und der Diözese Paderborn (23.7. Liborii). <locus from="89r" to="91r">89r–91r</locus> (August–Dezember) sind von einer Hand des 15. Jh. die liturgischen Festgrade und die zusätzlichen Feste gemäß dem Kalendar der reformierten Bursfelder Benediktinerkongregation nachgetragen, vgl. dazu <bibl>
                                    <abbr>Rosenthal</abbr> 272–276.</bibl> – <locus from="85v">85v</locus> (Januar) auf dem Fußsteg Regeln zur Auffindung des Septuagesimaltermins: <quote type="incipit" xml:lang="la">Regula est: Post XVII kal. Februarii id est Marcelli pape ubi inveneris lunam X ibi fac terminum qui indicat proxima dominica die LXX celebrandam</quote> und <quote type="incipit">Hoc addito quod quocienscumque in cyclo decemnovenali occurrit octavus annus</quote>
                                <quote type="explicit">ibi fac terminum et proxima dominica die erit LXX</quote>. –  <locus from="86r">86r</locus> (Februar) auf dem Fußsteg Distichon zur Auffindung der Septuagesimaltermins: <quote xml:lang="la">Post festum stelle numerando perfice lune <lb type="versus"/> Quadraginta dies et septuagesima fiet.</quote> Dazu <bibl>
                                    <abbr>Walther I</abbr> 14315.</bibl>
                                <locus from="91r">91r</locus> (Dezember) auf dem Fußsteg von späterer Hand ein Gebet zu Anlegen der Albe nachgetragen: <quote xml:lang="la">Omnipotens sempiterne Deus te suppliciter exoro ut fraude omnium viciorum exutus alba veste indutus te sequi merear <gap/>
                                </quote>
                            </note>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="91v" to="94v">91v–94v</locus>
                            <title type="sub">Ordinarium missae</title>
                            <note>Enthält die Praefatio (<locus from="91v">91v</locus>), den Canon missae mit Kanonbild (<locus from="92r" to="94r">92r–94r</locus>) sowie das Pater noster mit Embolismus, Agnus Dei und Pax domini  (<locus from="94r" to="94v">94r–v</locus>). Darunter von einer Hand des 14./15. Jh. die Gebete <bibl>
                                    <abbr>CC Corp. orat.</abbr> 4730, 4697 und 4171.</bibl> Dem Verschutzungsgrad von <locus>Bl. 85r</locus> nach befand sich die Lage <locus>85r–94v</locus> ursprünglich am Beginn des Codex und wurde wohl erst bei der Neubindung im 14. oder frühen 15. Jh. an die gegenwärtige Stelle gesetzt, was die Trennung des Osteroffiziums mitten im laufenden Text bzw. im Satz zur Folge hatte. </note>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="95r" to="129v">95r–129v</locus>
                            <note>Proprium de tempore (ultima pars, s. oben).</note>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="129v" to="162v">129v–162v</locus>
                            <title type="sub">Proprium de sanctis</title>
                            <note>Die meisten Offizien sind stark verkürzt; vielfach werden nur die Orationen, Secreta und Postcommuniones angeführt: </note>
                            <msItem>
                                <locus from="129v">129v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Silvestri pape</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="129v">129v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Felicis Confessoris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="129v">129v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Marcelli pape et martiris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="129v">129v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Prisce virginis et martiris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="129v" to="130r">129v–130r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Fabiani martiris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="130r">130r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Eodem die Sebastiani martiris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="130r">130r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Agnetis virginis et martiris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="130r">130r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Vincentii</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="130r" to="131r">130r–131r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Conversione sancti Pauli apostoli</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="131r">131r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In octava sancte Agnetis</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="131r" to="133r">131r–133r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In purificatione sancte Marie virginis</rubric>
                                <note>Offizium mit <quote type="rubric" xml:lang="la">Benedictio cerei</quote>. </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="133r" to="133v">133r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Agate virginis et martiris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="133v">133v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Valentini martiris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="133v" to="134r">133v–134r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In cathedra sancti Petri</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="134r" to="134v">134r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Mathie apostoli</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="134v">134v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Perpetue et Felicitatis</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="134v">134v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Gregorii</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="134v" to="135r">134v–135r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Benedicti abbatis</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="135r">135r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In annunciacione sancte Marie virginis</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="135r" to="135v">135r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Tyburcii et Valeriani</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="135v">135v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Georgii martyris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="135v" to="136v">135v–136v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Marci ewangeliste</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="136v">136v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Vitalis martyris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="136v" to="137r">136v–137r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Philippi et Jacobi apostolorum</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="137r" to="137v">137r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In inventione sancte crucis</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="137v">137v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Eodem die Alexandri Eventii et Theoduli</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="138r">138r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Johannis ante portam <supplied>latinam</supplied>
                                </rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="138r">138r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Gordiani et Epimachi</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="138r" to="138v">138r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Nerei Achillei et Pancratii</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="138v">138v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Servatii episcopi</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="138v">138v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Urbani pape</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="138v">138v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Marcellini et Petri</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="138v" to="113r">138v–139r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Bonifacii et sociorum</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="139r">139r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Primi et Feliciani</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="139r">139r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Basilidis Cyrini Naboris et Nazarii</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="139r">139r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Viti martiris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="139r">139r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Marci et Marcelli</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="139r" to="139v">139r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Albani martiris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="139v" to="140r">139v–140r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In vigilia sancti Johannis Baptiste</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="140r" to="141r">140r–141r</locus>
                                <title type="sub">In die sancto</title>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="141r">141r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Johannis et Pauli</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="141r">141r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Leonis pape</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="141r" to="142r">141r–142r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In vigilia apostolorum Petri et Pauli</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="142r" to="143r">142r–143r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In die sancto apostolorum Petri et Pauli</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="143r" to="143v">143r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancto Paulo <sic>apostoli</sic>
                                </rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="143v">143v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Processi et Martiniani</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="143v" to="144v">143v–144v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In octava apostolorum Petri et Pauli</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="144v">144v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Septem fratrum</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="144v">144v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In translacione sancti Benedicti</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="144v" to="145r">144v–145r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Margarete virginis</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="145r">145r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In divisione apostolorum</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="145r" to="145v">145r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Marie Magdalene</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="145v" to="146r">145v–146r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Jacobi apostoli</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="146r">146r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Felicis Simplicii Faustini et Beatricis</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="146r">146r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Abdon et Sennen</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="146r" to="146v">146r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad vincula sancti Petri</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="146v">146v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Stephani pape</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="146v">146v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Sixti Felicissimi et Agapitis</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="146v">146v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ciriaci et sociorum</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="146v" to="147v">146v–147v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In vigilia sancti Laurencii</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="147v">147v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In die sancto</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="147v" to="148r">147v–148r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Tiburcii martiris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="148r">148r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ypoliti et sociorum eius</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="148r">148r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Eusebii confessoris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="148r">148r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In vigilia assumpcionis beate virginis</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="148r" to="149r">148r–149r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In die sancto</rubric>
                                <note>Offizium mit <quote type="rubric" xml:lang="la">Benedictio herbarum</quote>. </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="149r">149r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In octava sancti Laurencii</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="149r">149r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Agapiti</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="149v">149v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Tymothei et Simphoriani</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="149v">149v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Bartholomei apostoli</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="149v">149v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Hermetis martyris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="149v">149v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Augustini episcopi</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="149v" to="150v">149v–150v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In decollacione sancti Johannis Baptiste</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="150v">150v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Sabine</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="150v">150v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Felicis et Adaucti</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="150v" to="151v">150v–151v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In nativitate sancte Marie</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="151v">151v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Eodem die Adriani</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="151v">151v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Gorgonii</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="151v" to="152r">151v–152r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Prothi et Iacincti</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="152r">152r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In exaltacione sancte crucis</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="152r">152r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Eodem die Cornelii et Cipriani</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="152r" to="152v">152r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Nicomedis martyris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="152v">152v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Eufemie virginis</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="152v">152v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Lucie et Geminiani</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="152v" to="153r">152v–153r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In vigilia Mathei apostoli</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="153r" to="153v">153r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In die sancto</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="153v">153v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Mauricii et sociorum eius</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="153v">153v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Cosme et Damiani</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="153v" to="154v">153v–154v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Michaelis archangeli</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="154v">154v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ieronimi confessoris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="154v">154v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Remigii episcopi</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="154v">154v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Marci pape</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="154v" to="155r">154v–155r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Dionisii et sociorum eius</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="155r">155r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Calixti pape et martiris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="155r" to="156r">155r–156r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Luce evangeliste</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="156r" to="156v">156r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In vigilia apostolorum Symonis et Jude</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="156v" to="157v">156v–157v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In die sancto</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="157v" to="158r">157v–158r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In vigilia omnium sanctorum</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="158r" to="159r">158r–159r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In die sancto</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="159r">159r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Eodem die Cesarii</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="159r">159r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">IIII coronatorum</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="127v">127v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Theodori</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="159r" to="159v">159r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Menne martyris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="159v" to="128r">159v–160r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Martini episcopi</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="160r">160r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Elisabeth regine</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="160r">160r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Cecilie virginis</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="160r">160r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Clementis martiris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="160r">160r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Felicitatis martiris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="160r">160r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Crisogoni martiris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="160r" to="160v">160r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Katherine virginis et martiris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="160v">160v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Saturnini Crisanti Mauri et Darie</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="160v" to="161v">160v–161v</locus>
                                <title type="sub">In vigilia sancti Andree</title>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="161v" to="162r">161v–162r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In die sancto</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="162r" to="162v">162r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Nicolai episcopi</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="162v">162v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In octava sancti Andree apostoli</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="162v">162v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Lucie virginis et martiris</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="162v">162v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Thome apostoli</rubric>
                            </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="162v" to="179v">162v–179v</locus>
                            <title type="sub">Commune sanctorum</title>
                            <note>Enthält im einzelnen: 1. die zu Initienreihen verkürzten Offizien zu: (<locus from="162v" to="163r">162v–163r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In vigilia unius apostoli</quote>, (<locus from="163r">163r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In die unius apostoli</quote>, (<locus from="163r">163r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De uno martire</quote>, (<locus from="163r" to="163v">163r–v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De martiribus</quote>, (<locus from="163v">163v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De confessore atque pontifice</quote>, (<locus from="163v">163v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De confessore et non pontifice</quote>, (<locus from="163v" to="164r">163v–164r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De confessoribus</quote>, (<locus from="164r">164r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De virgine que non fuit martir</quote>, (<locus from="164r">164r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De virgine que fuit martir</quote>. 2. die zu Reihen zusammengestellten Introitus, Gradualresponsorien und -psalmen, Alleluiaverse, Offertorien und Communiones: (<locus from="164r" to="164v">164r–164v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">Graduale de sanctis</quote>, (<locus from="164v" to="165v">164v–165v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De martiribus</quote>, (<locus from="165v" to="166r">165v–166r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De uno martire</quote>, (<locus from="166r" to="167r">166r–167r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De confessoribus</quote>, (<locus from="167r" to="167v">167r–v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De virginibus</quote>. 3. Die Lesungstexte aus Evangelien und Episteln mit anzitierten Responsorien: (<locus from="168r" to="169r">168r–169r</locus>) De apostolis, (<locus from="169r" to="170v">169r–170v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De uno martire</quote>, (<locus from="170v" to="173r">170v–173r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De martiribus</quote>, (<locus from="173r" to="176v">173r–176v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De confessoribus</quote>, (<locus from="176v" to="177v">176v–177v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">De virginibus</quote>, (<locus from="177v" to="178r">177v–178r</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In dedicatione ecclesie</quote>, (<locus from="178r" to="178v">178r–v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In dedicatione altaris</quote>, (<locus from="178v" to="179v">178v–179v</locus>) <quote type="rubric" xml:lang="la">In anniversario dedicationis ecclesie</quote>.</note>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="179v" to="195r">179v–195r</locus>
                            <title type="sub">Missae votivae</title>
                            <msItem>
                                <locus from="179v">179v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Feria II pro sapiencia</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="179v" to="180r">179v–180r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Feria III de sancto spiritu</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="180r" to="180v">180r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Feria IIII de angelis</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="180v">180v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Feria V pro caritate</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="180v" to="181r">180v–181r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Feria VI de sancta cruce</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="181r" to="182v">181r–182v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Sabbato de sancta Maria</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="182v">182v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De patronis</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="183r">183r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De omnibus sanctis</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="183r">183r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro episcopo et abbate</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="183r" to="183v">183r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro familiaribus</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="183v">183v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro pace</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="183v" to="184r">183v–184r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Missa propria sacerdotis</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="184r">184r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro amico</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="184r" to="184v">184r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro amicis</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="184v">184v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro amico</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="184v" to="185r">184v–185r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro penitentiam agentibus</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="185r" to="185v">185r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro iter agentibus</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="185v" to="186r">185v–186r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro serenitate</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="186r" to="186v">186r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro pluvia</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="186v" to="187r">186v–187r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro infirmo</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="187v">187v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro pestilentia et fame</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="187v">187v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro peste animalium</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="187v" to="188r">187v–188r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro congregatione</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="188r" to="188v">188r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro temptatione carnis</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="188v">188v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro temptatione cordis officium precedens</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="188v" to="189r">188v–189r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro compunctione lacrimarum</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="189r">189r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro inimicis</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="189r">189r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro concordia</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="189r" to="191r">189r–191r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro tribulatione et angustia</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="191r" to="191v">191r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro defunctis</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="191v" to="192r">191v–192r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro animabus plurimorum</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="192r">192r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In anniversario plurimorum</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="192r" to="192v">192r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro abbate vel sacerdote</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="192v">192v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro sacerdotibus</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="192v">192v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro famulo</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="192v">192v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro femina</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="193r">193r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro patre et mater</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="193r">193r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro parentibus</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="193r">193r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro benefactoribus</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="193v">193v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro fratribus et sororibus</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="193v">193v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro his qui in cimiterio</rubric>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="193v" to="195r">193v–195r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Pro omnibus fidelibus defunctis</rubric>
                            </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem rend="break">
                            <locus from="195v" to="179v">195v–201v</locus>
                            <title type="sub">Sequentiarium</title>
                            <msItem>
                                <locus from="195v">195v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In primo galli cantu in nativitate domini</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 10.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="195v">195v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Primo mane</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 16.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="195v" to="196r">195v–196r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">Ad summam missam</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 15.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="196r">196r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancto Stephano</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 215.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="196r">196r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancto Johanne ewangelista</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 168.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="196r" to="136v">196r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In epiphania domini</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 29.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="196v" to="197r">196v–197r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In purificacione</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 99</bibl> mit Zusatzstrophe wie im Apparat.</note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="197r">197r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In resurrectione domini</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 54 Nr. 7.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="197r" to="197r">197r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In ascensione domini</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 67.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="197v">197v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De dei spiritu</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 70.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="197v" to="198r">197v–198r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancta trinitate</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 81.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="198r">198r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancto Johanne Baptista</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 163.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="198r" to="198v">198r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancto Petro et Paulo</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 210.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="1988v" to="199r">198v–199r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancta Maria Magdalena</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 268.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="199r">199r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancto Laurencio</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 173.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="199r" to="199v">199r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In assumpcione sancte Marie virginis</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 104.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="199v">199v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">In nativitate sancte Marie virginis</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 95.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="199v">199v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancta cruce</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 82.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="199v">199v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancto Michaele</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 191.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="199v" to="200r">199v–200r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De omnibus sanctis</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 112.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="200r" to="200v">200r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De sancto Martino</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 181.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="200v">200v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De apostolis</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 228.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="200v">200v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De martiribus</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 53 Nr. 229.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="200v" to="201r">200v–201r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De uno martire et de uno confessore</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 54 Nr. 90.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="201r">201r</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De una virgine</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 50 Nr. 271.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="201r" to="201v">201r–v</locus>
                                <rubric xml:lang="la">De domina nostra</rubric>
                                <note>
                                    <bibl>
                                        <abbr>AH</abbr> 54 Nr. 216.</bibl>
                                </note>
                            </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="201v">201v</locus>
                            <title type="sub">Gloria</title>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="201v">201v</locus>
                            <title type="sub">Credo<note> (Symbolum Nicaenum)</note>
                            </title>
                            <rubric xml:lang="la">Laus angelica</rubric>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="202r" to="202v">202r–v</locus>
                            <title type="sub">Lectiones de sanctis</title>
                            <note>Die offenbar durch Blatttverlust fragmentierte Sammlung enthält Evangelienlesungen zu folgenden Heiligenfesten: <quote type="rubric" xml:lang="la">Septem fratrum secundum <sic>Lucam</sic>
                                </quote>: Mt 12,46–50; <quote type="rubric" xml:lang="la">De sancto Jacobo apostolo secundum Matheum</quote>: Mt 20,20–28; <quote type="rubric" xml:lang="la">De sancto Laurentio secundum Johannem</quote>: Io 12,24–27; <quote type="rubric" xml:lang="la">De sancto Bartholomeo secundum <sic>Johannem</sic>
                                </quote>: Lc 22,24–30; <quote type="rubric" xml:lang="la">In exaltatione sancte crucis secundum Johannem</quote>: Io 12,32–36. Unter dem Text von anderer Hand die Orationen <bibl>
                                    <abbr>Bruylants</abbr> 2 Nr. 320, 729 (abweichend)</bibl> sowie folgende Formel: <quote xml:lang="la">Assit nobis quesumus tue visitacionis dulcedo et huius sancti libaminis perceptio intercedente beata Maria virgine sit semper delictorum nostrorum remissio. Per dominum</quote>. </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="203r" to="203v">203r–v</locus>
                            <rubric xml:lang="la">Benedictio salis et aque</rubric>
                            <note>Der Text entspricht weitgehend wörtlich <bibl>
                                    <abbr>Deshusses</abbr> 1451–1455 (4266–4270).</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="203v">203v</locus>
                            <title type="sub">Sequentia in festo pentecostes</title>
                            <rubric xml:lang="la">De sancto spiritu</rubric>
                            <note>
                                <bibl>
                                    <abbr>AH</abbr> 54 Nr. 153.</bibl>
                            </note>
                        </msItem>
                    </msItem>
                </msContents>
                <physDesc>
                    <objectDesc form="codex">
                        <supportDesc material="perg">
                            <support>
                                <p>
                                    <material>Pergament</material>
                                </p>
                            </support>
                            <extent>
                                <measure type="leavesCount" quantity="203">203 Bl.</measure>
                                <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                    <height unit="cm" quantity="24">24</height>
                                    <width unit="cm" quantity="18">16,5–18 cm</width>
                                </dimensions>
                            </extent>
                            <foliation>Bleistiftfoliierung modern: <quote>1</quote>–<quote>203</quote>. Auf Bl. 1–4 und 6–84 Tintenfoliierung des 15. Jh. in römischen Zahlen: <quote>I</quote>–<quote>XCV</quote>; es fehlen die herausgetrennten Bl. LVII–LXVI. </foliation>
                            <collation>
                                <formula>IV+1 (9). IV (17). III+4 (27). 3 V (57). III (63). V+1 (74). 4 V (114). V2 (122). 7 V (192). V+1 (203). </formula> Befolgung der Gregory-Regel, soweit der Überlieferungsverbund ungestört ist.</collation>
                            <condition>
                                <p>Schafpergament von durchschnittlicher, stark schwankender Qualität; zahlreiche Bl. wurden durch Ankleben oder Annähen von Pergamentstücken vervollständigt oder repariert. Bl. 5 modern gez. Schaltzettel, misst nur 11 x 7 cm. Zwischen Bl. 57 und 58 fehlen zehn im 15. Jh. gez. Bl. mit dem Text der Passion Christi; weitere Blattverluste nach Bl. 122 sowie am Schluss des Codex; ein Bl. aus dem Buchblock jetzt als zweiter Spiegel an den HS geklebt.</p>
                            </condition>
                        </supportDesc>
                        <layoutDesc>
                            <layout columns="1" writtenLines="28 30" ruledLines="28 30">
                                <p>
                                    <dimensions type="written" unit="cm">
                                        <height unit="cm" quantity="18.5">18–18,5</height>
                                        <width unit="cm" quantity="14">13,5–14</width>
                                    </dimensions>, einspaltig, 28–30 Zeilen mit Tintenliniierung (<locus from="1r" to="22r">1r–22r</locus> und <locus from="85v" to="91r">85v–91r</locus>), sonst mit Blindliniierung, Punkturen vielfach an den Blatträndern sichtbar.
							</p>
                            </layout>
                        </layoutDesc>
                    </objectDesc>
                    <handDesc hands="3">
                        <summary>Haupttext in früher, z. T. altertümlich wirkender Textualis von drei Händen, </summary>
                        <handNote script="textualis" medium="ink" scope="sole">
                            <p>Hand 1: <locus from="1r" to="22r">1r–22r</locus> sowie die meisten Ergänzungen; </p>
                        </handNote>
                        <handNote script="textualis" medium="ink" scope="sole">
                            <p>Hand 2: <locusGrp>
                                    <locus>22v–85r</locus>
                                    <locus>95r–203v</locus>
                                </locusGrp> und HS; </p>
                        </handNote>
                        <handNote script="textualis" medium="ink" scope="sole">
                            <p>Hand 3: <locus from="85v" to="94v">85v–94v</locus>. Die Gesangsteile sind meist in kleinerer Schrift abgesetzt. </p>
                        </handNote>
                    </handDesc>
                    <musicNotation>Auf Bl. <locus from="57v" to="77r">57v–77r</locus> sind die Evangelienlesungen der Passionsgeschichte Christi von <quote type="rubric">dominica in passione domini</quote> bis <quote type="rubric">in parasceve</quote> mit rubrizierten litterae significativae versehen.</musicNotation>
                    <decoDesc>
                        <decoNote type="rubric">Rubriziert, rote Satzmajuskeln und Lombarden, letztere vielfach mit Silhouettenornamenten und Punktverdickungen verziert. </decoNote>
                        <decoNote type="initial">
                            <locus from="1r" to="22r">1r–22r</locus> mit Fleuronnéeinitialen zu den Herrenfesten: <locus from="1r">1r</locus> Initiale <quote>A</quote> über 5 Zeilen; der Buchstabenkörper ist in komplexe Treppen- und Zickzackmustern geteilt und konturbegleitend von rot-blauem Palmettenfleuronnée umgeben; gleichartig gestaltet und ebenso groß ist <locus from="10r">10r</locus> die Initiale <quote>P</quote>. </decoNote>
                        <decoNote type="initial">
                            <locus from="95r">95r</locus> Deckfarbeninitialen <quote>N</quote> und <quote>D</quote> über 3 bzw. 4 Textzeilen: Der in Pinselgold ausgeführte Buchstabenkörper in Unzialform ist mit schwarzen Schnalle verziert und läuft in gelappte, naturalistisch gestaltete Knollenblätter aus. Die Buchstaben sind in einen schwarz konturierten, blau bzw. rot gefüllten Rahmen eingepasst. <locus from="111r">111r</locus> zoomorphe Deckfarbeninitiale <quote>S</quote> über 5 Textzeilen: Vor einem rot gerahmten, in Pinselgold ausgeführtem Hintergrund windet sich ein violetter fußloser Drache mit rotem Kopf und grün-blau gefiederten Flügeln, dessen Schwanz in drei länglich gelappte ungegliederte Blätter ausläuft. Der Körper des Fabelwesens bildet zugleich den Buchstabenkörper. </decoNote>
                        <decoNote type="illustration">
                            <locus from="91v">91v</locus> Präfationszeichen <quote>Vere dignum</quote>: Initialligatur <quote>VD</quote> über 17 Textzeilen als zoomorphe Deckfarbeninitiale, die in einen dreifachen, aus einer gelben, roten und grünen Leiste gebildeten Rahmen vor einem Pinselgoldhintergrund eingefügt ist. Den Buchstabenkörper bilden zwei voneinander abgewendete zweifüßige, mit gelb-blau-roten Flügeln versehene Drachen, der linke mit braunem, der rechte mit grünem Leib, die ihre an langen gewundenen Hälsen sitzenden Köpfe einander zukehren. Mit ihren verschlungenen Schwänzen halten sie ein mittig zwischen sich befindliches Kreuz in roter Umrissdarstellung. Die Schwänze der Fabelwesen enden in vielfach verschlungenen axialsymmetrisch angeordneten Ranken, die mit vegetabilen Elementen wie Tütenblättern, Halbpalmetten und Oktopusblättern in Blau, Grün, Purpur und Rosa besetzt sind. Das Initium der Präfation ist über bzw. rechts vom Rahmen angeordnet und besteht aus abwechselnd roten und grünen Unzialmajuskeln.
					</decoNote>
                        <decoNote type="miniature">
                            <locus from="92r">92r</locus> ganzseitiges Kanonbild (16,5 x 13 cm) mit Kreuzigungsdarstellung: Vor einem grün gerahmten Grund aus Pinselgold steht Christus mit blauem Kreuznimbus und grünem Perizoma mit leicht nach links durchgebogenem Leib und in die gleiche Richtung geneigtem Haupt auf dem Suppedaneum eines roten Kreuzes mit spruchbandartig gestaltetem Titulus. Der Gekreuzigte richtet sein Antlitz auf die links unter ihm stehende Maria, bekleidet mit einem hellpurpurnem Maphorion und einer grünen Tunika, die die Linke im Trauergestus an ihr geneigtes Gesicht führt. Rechts stützt der mit einer rosa Tunika und rotem Pallium bekleidete Johannes seinen Kopf in die Rechte. Über dem Querbalken in runden Medaillons mit angedeuteten Strahlen die ebenfalls in Trauer versunkenen Personifikationen von Sonne und Mond. Obwohl noch einige stark gebrochene, weiß konturierte Gewandfalten erkennbar sind, ist der Höhepunkt des Zackenstils bereits weit überschritten; die meisten Falten sind weich modelliert, ebenso die auf dem Boden ausgebreiteten Säume der Gewänder Marias. Rechts neben der Miniatur ist in einer separaten Spalte der Beginn des Canon missae in abwechselnd roten und grünen Unzialmajuskeln ausgeführt; Majuskelspalte und Kanonbild werden von einem gemeinsamen goldenen Rahmen eingefasst.
					</decoNote>
                    </decoDesc>
                    <bindingDesc>
                        <binding contemporary="false" notBefore="1401" notAfter="1450">
                            <p>Spätgotischer Holzdeckelband mit braungefärbtem <material>Schweinslederbezug</material>. Streicheisenlinien. Einzelstempel <stamp>Rosette, ein Blattkranz, fünfblättrig</stamp>: <bibl>
                                    <abbr>EBDB</abbr>
                                    <ref type="ebdb" cRef="s007815">s007815</ref>.</bibl>
                                <stamp>Stern, fünfstrahlig</stamp>: <bibl>
                                    <abbr>EBDB</abbr>
                                    <ref type="ebdb" cRef="s008694">s008694</ref>, <ref type="ebdb" cRef="s008802">s008802</ref>.</bibl> Sämtlich der möglicherweise im Benediktinerkloster St. Blasius in Northeim angesiedelten <rs type="corporate" ref="#werkstatt_stern-6strahlig-459-helmst">Werkstatt "Stern, 6strahlig 459 Helmst.*"</rs> (<bibl>
                                    <abbr>EBDB</abbr>
                                    <ref type="ebdb" cRef="w0001599">w0001599</ref>) zugeordnet.</bibl> Drei Doppelbünde, alternierend mit drei einfachen Zierbünden ohne Heftfunktion. Zwei Langriemenschließen, Schließenriemen mit Ösen verloren, nur noch Gegenbleche mit Riemenresten auf dem HD erhalten. Einbandgestaltung und Beschlagmaterial weisen ungeachtet der leicht abweichenden Einzelstempel ins <rs type="corporate" ref="#Northeim_St_Blasius_Kloster_Benediktiner">Benediktinerkloster St. Blasius in Northeim</rs>, vgl. bei <ref type="mss" cRef="459-helmst">Cod. Guelf. 459 Helmst.</ref> Auf dem VS zwei vermutlich in Wolfenbüttel angebrachte Titelvermerke (16./17. Jh.): <quote>Collectenbuch</quote> (gestr.), darunter: <quote>Missale</quote>. An Bl. <locusGrp>
                                    <locus>129</locus>
                                    <locus>148</locus>
                                    <locus>156</locus>
                                </locusGrp> und <locus>162</locus> aus den Bl. selbst herausgetrennte oder in Schlitzen befestigte Registerzungen aus Pergament als Blattweiser. </p>
                        </binding>
                    </bindingDesc>
                    <accMat type="fragment">Fragmente, 1. <locus from="VS">VS</locus> und <locus from="HS">HS</locus>: <material>Pergament</material>, <measure type="dimensions">vorn zwei Teile eines Bl., messen 8 x 16 und 8 x 4 cm, hinten ein vollständiges Bl. 21 x 13 cm</measure>. <measure type="written">16 x 10–11 cm (beschnitten), einspaltig, 24 Zeilen</measure>. <term type="script">Textualis</term>, eine Hand. <origDate notBefore="1301" notAfter="1400">14. Jh.</origDate>
                        <rs type="person" role="author" ref="#aelius_donatus">Aelius Donatus</rs>: <title>De partibus orationis ars minor<note> (spätmittelalterlicher Normaltext)</note>
                        </title> Die Stücke auf dem VS enthalten Abschnitte von cap. 28, das Bl. auf dem HS enthält den größten Teil von cap. 35. Druck: <bibl>
                            <abbr>Schwenke <hi rend="normal">Donat- und Kalender-Type</hi>
                            </abbr>, 44f. und 48.</bibl> — 2. <locus from="HS">HS</locus>: <material>Pergament</material>, <measure type="dimensions">ein Bl., 21,5 × 14 cm</measure>. <measure type="written">18 × 12,5 cm, einspaltig, 31 Zeilen</measure>. <term type="script">Textualis</term>, eine Hand (<origDate notBefore="1251" notAfter="1275">13. Jh., 3. Viertel </origDate>), das. Bl. stammt aus der Hs. selbst. <term type="rubric">Rubriziert, rote Satzmajuskeln. </term>
                        <title>Sequentiarium</title> Enthält allein die Sequenz <quote type="rubric" xml:lang="la">Johannis ante portam</quote> (<bibl>
                            <abbr>AH</abbr> 55 Nr. 188</bibl>). </accMat>
                </physDesc>
                <history>
                    <origin>
                        <p>Nach Ausweis des Kalendars und des Stils der Miniaturen entstand der Codex etwa im dritten Viertel des 13. Jh. im südniedersächsischen Grenzraum der Diözesen Hildesheim, Mainz und Paderborn, möglicherweise im Umkreis eines Benediktinerkonvents. Die Hervorhebungen der Apostel Matthias, Simon und Judas im Sanctorale könnten auf eine Entstehung des Codex in Goslar hindeuten.</p>
                    </origin>
                    <provenance>
                        <p>Die Nachträge im Kalendar belegen hingegen eindeutig, dass sich der Codex im späten 15. Jh. in einem nach der Bursfelder Observanz lebenden Benediktinerkloster befand; die Einbandmerkmale weisen auf <rs type="corporate" ref="#northeim_st_blasius_kloster_benediktiner">St. Blasius in Northeim</rs>. Ob der Codex dort auch verwendet oder lediglich für eine andere Bursfelder Gemeinschaft korrigiert und neu gebunden wurde, muss jedoch offenbleiben.</p>
                    </provenance>
                    <acquisition>
                        <p>Sofern er sich im Blasiuskloster befand, wurde er zusammen mit der übrigen Konventsbibliothek am <date>3.2.1624</date> in die Universitätsbibliothek Helmstedt überführt (<bibl>
                                <abbr>Germania Benedictina</abbr>6, 379</bibl>). Dazu passt, dass der Codex erstmals eindeutig <date>1644</date> in deren Handschriftenkatalog der Helmstedter Universitätsbibliothek (<ref type="mss" cRef="27-2-aug-2f">Cod. Guelf. 27.2 Aug. 2°</ref>, <ref target="http://diglib.hab.de/mss/27-2-aug-2f/start.htm?image=00049">19r</ref>) als <quote xml:lang="de">Missale hinten defect in breter braun</quote> unter den <quote xml:lang="la">Theologici MSS<hi rend="sup">ti</hi> in quarto</quote> nachgewiesen ist; im Handschriftenverzeichnis von <date>1797</date> (<ref type="mss" cRef="ba-iii-52">BA III, 52</ref>) unter Nr. <quote>806</quote> aufgeführt. </p>
                    </acquisition>
                </history>
                <additional>
                    <adminInfo>
                        <recordHist>
                            <source>
                                <bibl>geplant: Die mittelalterlichen Helmstedter Handschriften der Herzog August Bibliothek. Teil IV: Cod. Guelf. 462 bis 615 Helmst., beschrieben von Bertram Lesser.</bibl>
                            </source>
                        </recordHist>
                    </adminInfo>
                    <listBibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Heinemann</abbr> Nr. 564.</bibl>
                        <bibl>
                            <author>A. Ebner</author>, Quellen und Forschungen zur Geschichte und Kunstgeschichte des Missale Romanum im Mittelalter. Iter Italicum, Freiburg/Br. 1898, ND Graz 1957, 373 und 425.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Kunst und Kultur im Weserraum</abbr>, 535 Nr. 218 mit Abb. 198 (<author>R. Kroos</author>).</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Kroos <hi rend="normal">Beiträge</hi>
                            </abbr>, 118.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Kroos <hi rend="normal">Bildstickereien</hi>
                            </abbr>, 35 und 82.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Mazal</abbr>, 194.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Divina officia</abbr>, 68 (<author>P. Carmassi</author>).</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Kat. Illuminierte Hs. HAB 1</abbr>.</bibl>
                    </listBibl>
                </additional>
            </msDesc>
        </body>
    </text>
</TEI>