Gefördert durch die Deutsche Forschungsgemeinschaft im Rahmen des Programms Digitalisierung und Erschließung handschriftlicher und gedruckter Überlieferung
Biblia sacra
Pergament — 182 Bl. — 31 × 22 cm — Nordfrankreich (Paris?) — 13. Jh., Mitte
Lagen: IV–3 (5). 7 X (144)! X–1 (163). X–2 (181). Bleistiftfoliierung 1–181 (20. Jh.). Zählfehler: ein Blatt übersprungen, jetzt 138a. Mehrere Bl. sind beschädigt: Bl. 43 Initiale herausgeschnitten, 48 Brandloch, 65 Einriss, 89 mit Loch (ausgerissen) und fehlende obere Ecke (schräg abgerissen). Bei dem zunächst ungezählten Bl. 138a fehlt die obere Ecke, ca. 10,3 × 10,7 cm, zusätzlich eine Fehlstelle. Jungfernpergament. Schriftraum: 22 × 14 cm. 47 Zeilen. Zwei Spalten. Von mehreren Händen in Textualis geschrieben. Kapitelzählung mit römischen Ziffern, abgekürzte Titel über die Doppelseite, beides in alternierend blauen und roten Ziffern bzw. Buchstaben. Bildinitialen über fünf Zeilen an den Anfängen der biblischen Bücher, zumeist ein schwarzkonturiertes goldgerahmtes Feld mit Rankenausläufern und Blattverdickungen, darin blaue, farblich abgestufte Buchstabenkörper, Feldfüllung in Altrosa mit feinen Pflanzenornament in Deckweiß, Binnenraumfüllung mit figürlichen Darstellungen oder Ranken auf Goldgrund. Die Farbverteilung wechselt. Initialen der Prologe über zwei bis vier Zeilen zumeist mit Ranken in den Binnenfeldern. Kapitelanfänge mit alternierend roten und blauen Fleuronnéinitialen über zwei Zeilen, Fleuronnéleisten mit Sägezahnblättern entlang des Spaltenzwischenraums, jeweils nach ca. fünf Zeilen Farbwechsel. Rubriziert.
Pappeinband aus dem 18. Jh. mit Pergament überzogen, fleckig und eingeschnitten. Rahmung mit eingepressten Linien. Sechs Bünde sowie Kapitalbünde. Die Bundfelder werden durch Linien markiert, darin sind Rosetten eingepresst. Im oberen Feld ein Signaturschild aus Papier, 2 × 3 cm, Aufschrift Ms. theol. lat. 2° 96 in schwarzer Tinte (20. Jh.), die Formatangabe ist nachgetragen. Darunter ein weiteres Papierschild, 6,3 × 4 cm, stark abgerieben und fragmentiert, Aufschrift nicht lesbar. Buchschnitt rot gefärbt.
Herkunft: Die Handschrift entstand vermutlich in Nordfrankreich (Paris?) in der Mitte des 13. Jahrhunderts. — Sie kam wohl über einen Sammler im 18. oder 19. Jahrhundert in die Stadtbibliothek. — Es ist im Verzeichnis von Weber nicht vermerkt, dass die Handschrift ausgelagert bzw. restituiert wurde, jedoch wird sie auch nicht unter den in Lübeck verbliebenen Hs. genannt. Altsignatur auf dem VS 5 mit Bleistift. Auf dem Kopfsteg von Bl. 1r die Zahl 509 mit blauem Buntstift, auf dem Fußsteg querovaler Stempel Lübeckische Stadt-Bibliothek.
, 239–241. — , 17 Nr. 2.4.
1ra–146ra Vetus Testamentum.
(1ra–2vb) Sap (partim). Aufgrund der fragmentierten Lage setzt der Text ein: … est. Quam sine fictione didici et sine invidia communico et honestatem illius non abscondo … — … ut possent estimare seculum quomodo huius dominum. Sap 7,13–13,9.
(3ra–17rb) Sir (partim). Der Text setzt ein: … [domin]um semen autem hoc exhonorabitur hominum … — … et dabit vobis mercedem vestram in tempore suo. Sir 10,23–51,38.
(17rb–38vb) Is. (17rb–va) Prologus in Is. ›Incipit prologus in libro Ysaie prophete‹. 482. (17vb–38vb) Is. ›Incipit Ysaias‹.
(38vb–63va) Ier. (38va) Prologus in Ier. ›Incipit prologus in libro Ieremias‹. 487. (38vb–63va) Ier. ›Incipit Ieremias‹.
(63va–65vb) Lam. (63va) Prologus in Lam. Et factum est postquam in captivitatem ductis est Israel … — … animo suspirans et iulans dixit. 25, 787. Der Prolog fügt sich nahtlos an vorherigen Text an. (63vb–65vb) Lam. Die hebräischen Buchstaben vor jedem Vers in roter Tinte fehlen ab Bl. 64v.
(65vb–69vb) Bar. (65vb) Prologus in Bar. ›Incipit prologus in libro Baruch‹. 491. (65vb–69vb) Bar. ›Incipit liber Baruch‹.
(69vb–91vb) Ez. (69vb–69ra) Prologus in Ez. ›Incipit prologus in libro Ezechielis prophete‹. 492. (69ra–91vb) Ez. ›Incipit liber Ezechielis prophete‹.
(91vb–101vb) Dn. (91vb–92rb) Prologus in Dn. 494. (92rb–101vb) Dn. Leerstellen für die Rubriken. 99va mit einer Textergänzung auf dem Fußsteg. Auf 100ra unten nach Kap. 12 die Anmerkung Hucusque Danielem in hebreo volumine legimus. Cetera que sequuntur usque in finem libri de Theodotionis editione translata sunt.
(101vb–105rb) Os. (101vb) Prologus in XII prophetas minores. ›Prologus in Osee in volumine liber XII prophetarum‹. 500. (101vb–102ra) Prologus in Os. ›Alius prologus‹. 507. (102ra–105rb) Os. ›Incipit Osee propheta‹. 104r mit Nachtrag von Textauslassungen.
(105rb–106vb) Ioel. (105rb) Prologus I in Ioel. ›Prologus in libro Iohel prophete‹. 511. (105rb–106vb) Prologus II in Ioel. 510. (105va–106vb) Ioel. ›Incipit Iohel propheta‹.
(106vb–109va) Am. (106vb) Prologus I in Am. 515. (106vb–107ra) Prologus II in Am. 512. (107ra) Prologus III in Am. ›Alius prologus‹. 513. (107ra–109va) Am. ›Incipit Amos propheta‹.
(109va–ra) Abd. (109va–b) Prologi in Abd. 519. (109vb) Prologus II in Abd. ›Alius prologus‹. 517. (109vb–110ra) Prologus III in Abd. ›Alius prologus‹. Esau filius Isaac frater Iacob vocatus est … — … contra Idumeos ergo loquitur hic propheta. Glossa ordinaria Abd. 1,1. (110ra–b) Abd. ›Incipit Abdias propheta‹.
(110rb–111rb) Ion. (110rb–va) Prologus I in Ion. ›Incipit prologus in libro Ione prophete‹. 524. (110va) Prologus II in Ion. 521. (110va–111rb) Ion. ›Incipit Ionas propheta‹.
(111rb–113rb) Mi. (111rb–va) Prologus in Mi. ›Incipit prologus in libro Michee‹. 526. (111va–113rb) Mi. ›Incipit Micheas propheta‹.
(113rb–114ra) Na. (113rb) Prologus in Na. ›Incipit prologus in libro Naum‹. 528. (113rb–114ra) Na. ›Incipit Naum propheta‹.
(114ra–115vb) Hab. (114ra–vb) Prologus I in Hab. 531. (114vb–115ra) Prologus II in Hab. ›Alius prologus‹. 530. (115ra–vb) Hab. ›Incipit Abacuc‹.
(115vb–117ra) So. (115vb–116ra) Prologus in So. ›Prologus in Sophonia‹. 534. (116ra–117ra) So. ›Incipit Sophonias propheta‹.
(117ra–118ra) Agg. (117ra–b) Agg. ›Prologus in libro Aggei prophete‹. 538. (117rb–118ra) Agg. ›Incipit Aggeus propheta‹.
(118ra–121vb) Za. (118ra–b) Prologus in Za. ›Prologus in libro Zacharie prophete‹. 539. (118rb–121vb) Za. ›Incipit Zacharias propheta‹.
(122ra–123ra) Mal. (121vb) Prologus in Mal. ›Prologus in Malachia‹. 543. (122ra–123ra) Mal. ›Incipit Malachias propheta‹.
(123ra–146ra) Mcc. (123ra–b) Prologus I in libros Mcc. ›Incipit prologus in primo libro Machabeorum‹. Domino excellentissimo et in cultu christiane religionis strenuosissimo … Cum sim promptus animo. 547. (123rb–va) Prologus II in Mcc. ›Alius prologus‹. Reverendissimo et omni caritatis officio dignissimo Geldo [!] sacri palatii archidiacono Rabanus vilis servorum dei servus in Christo salutem. Memini me in palatio Vangionum civitatis constitutum … — … omni tempore nostri memorem conservare dignetur. 553. (123va–b) Prologus III in Mcc. ›Item alius prologus‹. 551. (123vb–137vb) I Mcc. ›Incipit liber primus Machabeorum‹. 124v und 125r mit Textergänzungen auf dem Fußstegen. (138r–146ra) II Mcc. ›Incipit secundus liber Machabeorum‹. Durch den Ausriss eines Blattes endet der Text (144v) II Mcc 14,35 (… tu domine qui universitatis nullius).
146ra–181vb Novum Testamentum.
(146ra–160rb) Mt. (146ra) Prologus I in Mt. Der Text setzt ein: … in corpore et patris nomen in patribus filio … — … operantis dei intelligendam diligenter esse dispositionem querentibus non tacere. 590. (146ra–b) Prologus II in Mt. ›Item aliud capitulum‹. 589. (146rb–160rb) Mt. ›Incipit Matheus evangelista‹.
(160rb–169va) Mc. (160rb–va) Prologus in Mc. ›Prologus in Marco evangelista‹. 607. (160va–169va) Mc. ›Incipit Marcus evangelista‹.
(169va–181vb) Lc. (169va) Prologus I in Lc. ›Incipit prolocus Luce evangeliste‹. Lc 1,1–4. (169va–b) Prologus II in Lc. ›Alius prologus‹. 620. (169vb–181vb) Lc. ›Incipit Lucas evangelista‹. Lc 1,5–19,39. Entspricht weitgehend dem Pariser Bibelschema, vgl. , Manuscript painting in Paris during the reign of Saint Louis. A study of styles, Berkeley, Calif. 1977 (California studies in the history of art 18), 154f.
Beschreibung erstellt im Rahmen des Projektes Katalogisierung der mittelalterlichen Handschriften in der Stadtbibliothek Lübeck.