<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" version="5.0" xsi:schemaLocation="http://www.tei-c.org/ns/1.0 http://diglib.hab.de/rules/schema/mss/v1.0/cataloguing.xsd" xml:lang="deu" xml:id="mss_ki-ub-bord-30_tei-msDesc_Schnabel">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>Beschreibung der Handschrift Kiel, Universitätsbibliothek, Cod. ms. Bord. 30</title>
                <respStmt>
                    <resp>Katalogisiert durch </resp>
                    <name type="person">Kerstin Schnabel</name>
                </respStmt>
                <funder>Gefördert durch die <orgName key="DFG">Deutsche Forschungsgemeinschaft</orgName> im Rahmen des Programms <ref target="http://www.dfg.de/foerderung/programme/infrastruktur/lis/lis_foerderangebote/erschliessung_digitalisierung/index.html">Erschließung und Digitalisierung handschriftlicher und gedruckter Überlieferung</ref>
                </funder>
            </titleStmt>
            <editionStmt>
                <edition>Elektronische Ausgabe nach TEI P5</edition>
                <respStmt>
                    <resp>TEI-P5 konforme Kodierung durch </resp>
                    <name type="person">Kerstin Schnabel</name>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                </respStmt>
            </editionStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                    <ptr target="http://www.hab.de"/>
                </publisher>
                <date when="2015-01-14" type="issued">14.1.2015</date>
				<!--<date when="" type="digitised"/>-->
                <distributor>Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</distributor>
                <availability status="restricted">
                    <p>Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel (<ref target="http://diglib.hab.de/?link=012">copyright information</ref>)</p>
                </availability>
                <pubPlace>
					<!--<ptr type="urn" cRef="urn:nbn:de:gbv:23:mss/ed0000$$"/>-->
					<!--<ptr type="purl" target="http://diglib.hab.de/mss/ed0000$$/start.htm"/>-->
					<!--<ptr type="thumbnailForPresentations" target="http://diglib.hab.de/mss/ed0000$$/thumbs/00001.jpg"/>-->
                </pubPlace>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <p>Neukatalogisiert durch <persName>Kerstin Schnabel</persName>.</p>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <encodingDesc>
            <projectDesc>
                <p>Beschreibung erstellt im Rahmen des Projektes <name type="project">Katalogisierung der Bordesholmer Handschriften in der Universitätsbibliothek Kiel</name>.</p>
            </projectDesc>
        </encodingDesc> 
		<!--
			<revisionDesc>
				<change who="" date=""></change>
			</revisionDesc>
		-->
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <msDesc xml:id="ki-ub-bord-30_tei-msDesc_Schnabel" xml:lang="deu">
                <msIdentifier>
                    <settlement>Kiel</settlement>
                    <institution>Christian-Albrechts-Universität zu Kiel</institution>
                    <repository rend="UB">Universitätsbibliothek</repository>
                    <collection>Bordesholmer Handschriften</collection>
                    <idno sortKey="ki_ub_bord-030">Cod. ms. Bord. 30</idno>
                    <altIdentifier type="catalog">
                        <collection>Katalog von 1488</collection>
                        <idno>M xli</idno>
                    </altIdentifier>
                </msIdentifier>
                <head>
                    <title>Zusammengesetzte theologische Sammelhandschrift</title>
                    <origPlace>Holstein</origPlace>
                    <origDate notBefore="1426" notAfter="1450">15. Jh, 2. Viertel</origDate>
                </head>
                <physDesc>
                    <objectDesc form="codex">
                        <supportDesc material="chart">
                            <support>
                                <p>Aus drei Teilen zusammengesetzt, separat foliiert. I: <locus from="1r" to="58v">1r–58v</locus>, II: <locus from="1r" to="24v">1r–24v</locus>, III: <locus from="1r" to="72v">1r–72v</locus>. 				
							</p>
                            </support>
                            <extent>
                                <measure type="leavesCount" quantity="155">155 Bl.</measure>
                                <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                    <height>21,3</height>
                                    <width>14,8</width>
                                </dimensions>
                            </extent>
                        </supportDesc>
                    </objectDesc>
                    <bindingDesc>
                        <binding contemporary="true" notBefore="1401" notAfter="1450">
                            <p>Spätgotischer <term>Holzdeckeleinband</term> mit ehemals weißem <material>Leder</material> bezogen. Auf dem <locus from="VD">VD</locus> oben ein Signaturschild aus <material>Papier</material>, <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                    <height>3,2</height>
                                    <width>3,6</width>
                                </dimensions>, Aufschrift <quote xml:lang="lat">L liii</quote>. Titelschild aus <material>Papier</material>, <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                    <height>4,3</height>
                                    <width>10,5</width>
                                </dimensions>, Aufschrift <quote xml:lang="lat">Speculum amatorum mundi. Quatuor novissima. Iheronimi testamentum</quote>. Darunter Signaturschild aus dem frühen <origDate notBefore="1601" notAfter="1625">17. Jh.</origDate> aus <material>Papier</material>, <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                    <height>4,8</height>
                                    <width>5,2</width>
                                </dimensions>, Aufschrift <quote xml:lang="lat">Superioris Classis / Scamni Primi / Lateris Tertii / <gap reason="damage"/> XI</quote>. 
							Auf dem <locus from="HD">HD</locus> am oberen Rand  vier Löcher von der entfernten Kettenbefestigung. <index>
                                    <term>Liber catenatus</term>
                                </index>
							Vier Doppelbünde, oben und unten einfache Kapitalbünde. 
							Zwei Fensterlager, nordelbischer Typ mit Zierbohrungen und randständigen Einkerbungen, oben Reste des Riemens, beiden Haken fehlend, zwei Gegenbleche. 
							Restauriert. </p>
                        </binding>
                    </bindingDesc>
                    <accMat type="other">Fragmente: 
					1. <locus from="HS">HS</locus> ehemals in Kapsel A der UB Kiel unter der Signatur Cod. ms. KB. A 10d, seit 2018 unter der Signatur Cod. ms. Bord. 30-Bei. <material>Pergament</material>. <dimensions type="leaf" unit="cm">
                            <height>21</height>
                            <width>14–16</width>
                        </dimensions>. <origDate notBefore="1191" notAfter="1210">Um 1200</origDate>. <term type="script">Carolino-Gotica</term>. An drei Seiten beschnitten. Vorhandener Schriftraum: <height>21</height>
                        <width>14–15</width> cm. 21 Zeilen. Rubriken und Lombarden in Rot. Über den Textzeilen adiastematischen Neumen. Recto zwei Stempel der UB Kiel <quote>Kieler Universitätsbibliothek</quote>. Vermerk mit Bleistift <quote>No 30</quote>. Verso ein Aufkleber mit der Signatur.
					Aus einem <title>Antiphonale officii</title> De sancto sabbato.
					Recto. V: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr>7640a.</bibl> R: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr>7032.</bibl> V: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr>7032b.</bibl> R: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 7387.</bibl> V: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 7387b</bibl>
                        <gap reason="damage"/>
                        <quote xml:lang="lat" type="rubric">In II nocturno</quote>. A: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 2631.</bibl> Ps 23,1. A: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 1948, 2325.</bibl> V: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 1948.</bibl> R: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 7509.</bibl> V: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 7509a.</bibl> R: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 7303.</bibl> V: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 7303a.</bibl> 
					Verso. A: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 2165.</bibl> Ps 53,3. A: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 3264.</bibl> Ps 75,2. A: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 2849.</bibl> V: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 6605a.</bibl> R: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 6057.</bibl> V: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 6057a.</bibl> R: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 6065.</bibl> V: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 6065a.</bibl> R: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 7661.</bibl> V: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 7661a.</bibl>
                        <quote xml:lang="lat" type="rubric">In laudibus</quote>. <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 4045</bibl>
                        <gap reason="damage"/> A: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 4295.</bibl> Ps 91,2. A: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 1512, 1191.</bibl> Ps 115,2. A: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr> 4095.</bibl> 
					
					2. <material>Pergamentstreifen</material> zwischen Vorsatz und Buchblock. <origDate notBefore="1191" notAfter="1210">Um 1200</origDate>. <term type="script">Carolino-Gotica</term>. Aus demselben Antiphonale wie der HS. 
					Offizium zur Fastenzeit. 
					Recto. A: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr>4483</bibl>, <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr>5301</bibl>.
					Verso. R: <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr>7650</bibl>.
					
					3. Auf dem hinteren Innendecke ein Schriftabklatsch. <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr>6057</bibl>. 
					Diese Makulatur kommt auch in <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-16">Cod. ms. Bord. 16</ref>, <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-23">23</ref>, <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-103">103</ref>, <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-109">109</ref> und <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-110">110</ref> vor.
				</accMat>
                </physDesc>
                <history>
                    <summary/>
                    <origin>
                        <p>Die drei Teile der Handschrift entstanden unabhängig voneinander im zweiten Viertel des 15. Jahrhunderts, vermutlich in Holstein. </p>
                    </origin>
                    <provenance>
                        <p/>
                    </provenance>
                    <acquisition>
                        <p>Der Codex ist im Katalog von <date>1488</date> (<ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-1">Cod. ms. Bord. 1a</ref>) unter der Signatur <quote xml:lang="lat">M xli: Cordiale super quatuor novissima. Speculum amatorum mundi. Epistola Eusebii de morte Jeronymi. De virtutibus et viciis</quote> verzeichnet. Im Verzeichnis von <date>1606</date> (<ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-2a">Cod. ms. Bord. 2a</ref>) benannt mit <quote xml:lang="lat">Epistola Eusebii ad s. Damasum</quote>. Um das Jahr <date>1665</date> (<ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-1">Cod. ms. Bord. 1b</ref>) betitelt mit <quote xml:lang="lat">1. Amatorum mundi speculum. 2. Epistolae b. Eusebii ad b. Damasum de morte Hieronymi eiusdemque testamento. 3. Summa virtutum ac vitiorum</quote>.</p>
                    </acquisition>
                </history>
                <additional>
                    <adminInfo>
                        <recordHist>
                            <source>
                                <bibl>Die Bordesholmer Handschriften der Universitätsbibliothek Kiel, beschrieben von Kerstin Schnabel. Wolfenbüttel 2020</bibl>
                            </source>
                        </recordHist>
                    </adminInfo>
                    <listBibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Merzdorf</abbr>, 55.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Steffenhagen</abbr>Nr. CCLXXXI.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Ratjen</abbr>, 56.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Krämer</abbr>, 98.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Franck <hi rend="normal">Aufgeschlagen</hi>
                            </abbr>, 35. </bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Schnabel</abbr>, 282, 314, 316, 581.</bibl>
                    </listBibl>
                </additional>
                <msPart xml:id="ki-ub-bord-30-I">
                    <msIdentifier>
                        <idno>I</idno>
                    </msIdentifier>
                    <head>
                        <measure type="leavesCount" quantity="58">58 Bl.</measure>
                        <origDate notBefore="1436" notAfter="1450">nach 1435</origDate>
                        <origPlace>Holstein</origPlace>
                    </head>
                    <msContents>
                        <textLang mainLang="lat"/>
                        <msItem n="1">
                            <locus from="1r" to="57v">1r–57v</locus>
                            <author ref="#gerardus_de_vliederhoven">Gerardus de Vliederhoven</author>
                            <title>Cordiale de quattuor novissimis</title>
                            <rubric xml:lang="lat">Cordiale</rubric>
                            <incipit xml:lang="lat">
                                <ref type="biblical" cRef="Sir_7,40">Memorare novissima tua <gap reason="omitted"/>
                                </ref>. Sicut dicit Augustinus in libro suarum meditationum. Plus vitanda est sola peccati feditas</incipit>
                            <explicit xml:lang="lat">O utinam saperent et intelligerent ac novissima providerent etc. Explicit deo gracias</explicit>
                            <finalRubric xml:lang="lat">Explicit cordiale liber valde utilis</finalRubric>
                            <filiation>Ebenfalls in <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-33">Cod. ms. Bord. 33</ref>, Teil I, 188ra–223vb, und <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-38">38</ref>, 133r–173v. </filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>GW</abbr>
                                    <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/CORDQUA.htm">7469–7514</ref>.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Mohan</abbr>, 236.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Bloomfield</abbr> 3057 und Suppl.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>
                                        <hi rend="sup">2</hi>VL</abbr>2, 1217–1221.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Madre</abbr>, 329.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Hamesse/Szyller</abbr> Nr. 21144 (Hs. erwähnt).</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>M. Dusch</author>, De veer utersten. Das Cordiale de quatuor novissimis von Gerhard von Vliederhoven in mittelniederdeutscher Überlieferung, Köln, Wien, 1975 (Niederdeutsche Studien 20).</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="2">
                            <locus from="58r">58r</locus>
                            <author ref="#petrus_lombardus">Petrus Lombardus</author>
                            <title>Sententiae in IV libris distinctae</title>
                            <title type="sub">Excerpta</title>
                            <msItem>
                                <title type="sub">Lib. 3, dist. 19, cap. 6, pars 2</title>
                                <incipit xml:lang="lat">
                                    <ref type="biblical" cRef="Rm_5,10">Reconsiliati enim sumus deo <gap reason="omitted"/>
                                    </ref> ait apostolus per mortem Christi</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">tales inimicitie per mortem Christi sunt <sic>sopire</sic>.</explicit>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <title type="sub">Lib. 3, dist. 20, cap. 1 bis cap. 2, pars 2</title>
                                <incipit xml:lang="lat">Si autem queritur utrum deus alio modo</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">cum in diaboli potestate esse permisit quia nec diabolus</explicit>
                            </msItem>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Petrus Lombardus</abbr>, 122f., 125f.</bibl>
                            </listBibl>
                            <note>Mit geringen Textabweichungen. – <locus from="58v">58v</locus> leer. </note>
                        </msItem>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc form="fascicle">
                            <supportDesc material="chart">
                                <support>
                                    <p>
                                        <material>Papier</material>
                                    </p>
                                    <p>Wasserzeichen: 
								<watermark>Zwei Schlüssel, zweikonturiger Schaft, gekreuzt</watermark>: 
								<bibl>
                                            <abbr>Piccard-Online</abbr>
                                            <ref type="Piccard-Online" cRef="120960">120960</ref>
                                        </bibl> (<date>1433</date>), 
								<bibl>
                                            <abbr>Piccard-Online</abbr>
                                            <ref type="Piccard-Online" cRef="120922">120922</ref>
                                        </bibl> (<date>1435</date>). 
							
							</p>
                                </support>
                                <extent>
                                    <measure type="leavesCount" quantity="58">58 Bl.</measure>
                                </extent>
                                <foliation>Tintenfoliierung (19. Jh.) <quote>1–58</quote>. </foliation>
                                <collation>
                                    <formula>4 VI (48). VI–2 (58). </formula> Lagenzählung <quote>2–4</quote>. </collation>
                                <condition>
                                    <p>Vorsatz aus Pergament, dieses Doppelblatt bildet auch den <locus from="VS">VS</locus>. </p>
                                </condition>
                            </supportDesc>
                            <layoutDesc>
                                <layout writtenLines="28 30" columns="1">
                                    <p>
                                        <dimensions type="written" unit="cm">
                                            <height>17</height>
                                            <width>9–9,5</width>
                                        </dimensions>. 28–30 Zeilen. 
							</p>
                                </layout>
                            </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc hands="2">
                            <summary>Bastarda von zwei Händen. </summary>
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
						Hand 1: <locus from="1r" to="57v">1r–57v</locus>, 
					</handNote>
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
						Hand 2: <locus from="58r">58r</locus>. 
					</handNote>
                        </handDesc>
                        <decoDesc>
                            <summary/>
                            <decoNote type="mixed">Rubriziert mit Ausnahme von Bl. <locus from="58r">58r</locus>. Auf <locus from="1r">1r</locus> rote Initiale über vier Zeilen mit blauem Fleuronné-Besatz, ansonsten rote Lombarden über zwei Zeilen.</decoNote>
                        </decoDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                        <summary/>
                        <origin>
                            <p> </p>
                        </origin>
                        <provenance>
                            <p/>
                        </provenance>
                        <acquisition>
                            <p/>
                        </acquisition>
                    </history>
                </msPart>
                <msPart xml:id="ki-ub-bord-30-II">
                    <msIdentifier>
                        <idno>II</idno>
                    </msIdentifier>
                    <head>
                        <measure type="leavesCount">24. Bl.</measure>
                        <origPlace>Holstein</origPlace>
                        <origDate notBefore="1416" notAfter="1445">um 1430</origDate>
                    </head>
                    <msContents>
                        <textLang mainLang="lat"/>
                        <msItem n="1">
                            <locus from="1r" to="23v">1r–23v</locus>
                            <title>Speculum amatorum mundi</title>
                            <note>Mosaiktraktat aus mehreren Texten oder Textteilen zusammengesetzt. Ausgangstext für Ergänzungen und Erweiterungen ist das Speculum amatorum mundi, das jedoch nicht vollständig wiedergegeben wird.</note>
                            <msItem>
                                <locus from="1r" to="5r">1r–5r</locus>
                                <title>Speculum amatorum mundi</title>
                                <rubric xml:lang="lat">Incipit speculum amatorum mundi</rubric>
                                <incipit xml:lang="lat">
                                    <ref type="biblical" cRef="Eph_5,15">Videte quomodo caute ambuletis <gap reason="omitted"/>
                                    </ref>. Apostolus Paulus conscius consiliorum dei sciens quod infinite sunt delicie</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">quomodo se preparent ad futura</explicit>
                                <note>Verschiedenen Autoren zugeschrieben, darunter <rs type="person" ref="#bernardinus_senensis">Bernardinus Senensis</rs>, <rs type="person" ref="#dionysius_carthusianus">Dionysius Carthusianus</rs>, <rs type="person" ref="#henricus_de_langenstein">Henricus de Langenstein</rs>, <rs type="person" ref="#nicolaus_de_dinkelspuhel">Nicolaus de Dinkelspuhel</rs> u. a. </note>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>Sancti Bernardini Senensis ordinis Seraphici Minorum Opera omnia <gap/>, Bd. 3, Lyon 1650, 474–477, hier zunächst bis 476.</bibl>
                                    <bibl>Doctoris Ecstatici D. Dionysii Cartusiani Opera omnia <gap/>, Bd. 39, Montreuil 1910 (Opera minora 7), 485–495.</bibl>
                                </listBibl>
                                <listBibl>
                                    <head>Literatur</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Bloomfield</abbr> 6443.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <author>D. Pacetti</author>, De sancti Bernardini Senensis operibus ratio criticae editionis, Quaracchi 1947 (Commissio operibus S. Bernardini Senensis edendis praeposita 1), 95f.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Schneyer</abbr> 1, 735 Nr. 246 (T60, Zuschreibung an <rs type="person" ref="#conadus_de_brundelsheim">Conradus de Brundelsheim</rs>).</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Mohan</abbr>, 489.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Madre</abbr>, 297.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Little</abbr>, 271.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Meier <hi rend="normal">Werke</hi>
                                        </abbr>, 87 Nr. 125.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Emery <hi rend="normal">Prolegomena</hi>
                                        </abbr>, 149, 584–588 (587 Hs. genannt).</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="5r" to="9v">5r–9v</locus>
                                <author ref="'#ps.-aurelius_augustinus">Ps.-Aurelius Augustinus</author>
                                <title>Speculum peccatoris</title>
                                <incipit xml:lang="lat">Quoniam karissimi in via huius vite fugientis sumus</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">et cum domino nostro Ihesu Christi vitam eternam possideatis qui cum patre et sancto spiritu vivit et regnat deus per omnia secula seculorum amen</explicit>
                                <finalRubric xml:lang="lat">Hucusque Augustinus</finalRubric>
                                <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-110">Cod. ms. Bord. 110</ref>, 201va–205va, <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-119">Cod. ms. Bord. 119</ref>, 129r–132r, und fragmentarisch in <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-37">Cod. ms. Bord. 37</ref>, 200ra–201vb. </filiation>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Roth <hi rend="normal">Sündenspiegel</hi>
                                        </abbr>, 183–226.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>PL</abbr>40, 983–992.</bibl>
                                </listBibl>
                                <listBibl>
                                    <head>Literatur</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Glorieux <hi rend="normal">Pour revaloriser Migne</hi>
                                        </abbr>, 28.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Stegmüller RB</abbr>1481.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Rudolf <hi rend="normal">Ars moriendi</hi>
                                        </abbr>, 14 Anm. 12.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Zumkeller</abbr> Nr. 65.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Kurz 5/1</abbr>, 224–230.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Bloomfield</abbr>4918 u. Suppl.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>PLS</abbr>2, 1366.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>CPPM</abbr>2B Nr. 3076.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>BHM</abbr>3B Nr. 616.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>
                                            <hi rend="sup">2</hi>VL</abbr> 1, 535f.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Glorieux <hi rend="normal">Pour revaloriser Migne</hi>
                                        </abbr>, 28.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="9v">9v</locus>
                                <title>Speculum amatorum mundi</title>
                                <title type="sub">Fortsetzung</title>
                                <quote xml:lang="lat">Sed forte quod absit amatores mundi omnia predicta audientes a sua stulticia <gap/>
                                </quote>
                                <incipit xml:lang="lat">Iohannes in cantica sua dicens</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">
                                    <ref type="biblical" cRef="Iac_4,4">inimicus dei constituitur</ref>.</explicit>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="9v">9v</locus>
                                <author ref="#ps.-aurelius_augustinus">Ps.-Aurelius Augustinus</author>
                                <title>Sermones ad fratres in eremo commorantes</title>
                                <title type="sub">Sermo 49. Excerptum</title>
                                <incipit xml:lang="lat">Hinc Augustinus dicit: O vita presens que multos decipis</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">aliis brevem ut in desperationem inducas</explicit>
                                <finalRubric>Hec ille</finalRubric>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>PL</abbr>40, 1332.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="9v">9v</locus>
                                <author ref="#ps.-eusebius_cremonensis">Ps.-Eusebius Cremonensis</author>
                                <title>Epistula ad Damasum de morte Hieronymi</title>
                                <title type="sub">Excerptum</title>
                                <quote xml:lang="lat">Hinc beatus Ieronimus in testamento suo <gap/> dicens. </quote>
                                <incipit xml:lang="lat">O vita mundi non vita sed mors</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">primi et purissimi fructus eius</explicit>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>PL</abbr>22, 263.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="9v">9v</locus>
                                <title>Speculum amatorum mundi</title>
                                <title type="sub">Fortsetzung</title>
                                <incipit xml:lang="lat">Atque utinam mundi</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">
                                    <ref type="biblical" cRef="Ps_118,21">qui declinant a mandatis</ref>
                                </explicit>
                                <note>Mit Abweichung und kurzen Ergänzungen. </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="10r" to="12v">10r–12v</locus>
                                <author ref="#heinrich_seuse">Heinrich Seuse</author>
                                <title>Horologium sapientiae</title>
                                <title type="sub">Lib. 1, cap. 10</title>
                                <incipit xml:lang="lat">Factum est post hoc et ecce discipulus cepit</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">ut me a te in eternum separari non permittas</explicit>
                                <finalRubric xml:lang="lat">Hec in horologio sapientie</finalRubric>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Seuse <hi rend="normal">Horologium</hi>
                                        </abbr>, 454–460.</bibl>
                                </listBibl>
                                <note>Zum Werk ebenda. Siehe außerdem die Literaturangaben in der Beschreibung von <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-29">Cod. ms. Bord. 29</ref>, 1r–102r. </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="12v" to="13v">12v–13v</locus>
                                <author ref="#ps.-cyrillus_hierosolymitanus">Ps.-Cyrillus Hierosolymitanus</author>
                                <title>Epistula ad Augustinum de miraculis Hieronymi</title>
                                <title type="sub">Excerptum</title>
                                <quote xml:lang="lat">Cirillus Iherosolimitanus episcopus qui fuit contemporaneus beati Iheronimi <gap/> in epistula quam misit beato Augustino non lente non segni studio sed cum omnium diligencia pariter audiamus ait autem inter cetera sic. </quote>
                                <incipit xml:lang="lat">Silentio pretereundum nequaquam puto que ab eisdem tribus viris</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">si nollent amore glorie</explicit>
                                <finalRubric>Hec ille</finalRubric>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>PL</abbr> 22, 293–294.</bibl>
                                </listBibl>
                                <note>Siehe zur Literatur die Beschreibung von <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-25">Cod. ms. Bord. 25</ref>, 321rb–332ra. </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="13v" to="14r">13v–14r</locus>
                                <author ref="#bonaventura_sanctus">Bonaventura</author>
                                <title>Soliloquium</title>
                                <title type="sub">Excerptum</title>
                                <quote>Hinc beatus Bernardus expavescens dicit. </quote>
                                <incipit xml:lang="lat">Ego horreo vermem mordacem et mortem vivacem</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">ut tamen nunquam consumantur</explicit>
                                <finalRubric>Hec ille</finalRubric>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Bonaventurae opera</abbr> 8, 54.</bibl>
                                </listBibl>
                                <listBibl>
                                    <head>Literatur</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Distelbrink</abbr> Nr. 23.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Glorieux <hi rend="normal">Répertoire</hi>
                                        </abbr> Nr. 305al.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="14r">14r</locus>
                                <title>Speculum amatorum mundi</title>
                                <title type="sub">Fortsetzung</title>
                                <incipit xml:lang="lat">
                                    <ref type="biblical" cRef="Mt_11,15">Qui habet aures audiendi audiat</ref> et ad cor ponat hec horribilia</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">a flagellis filiorum excipiuntur</explicit>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="14r">14r</locus>
                                <author ref="#ps.-eusebius_cremonensis">Ps.-Eusebius Cremonensis</author>
                                <title>Epistula ad Damasum de morte Hieronymi</title>
                                <title type="sub">Excerptum</title>
                                <msItem>
                                    <quote xml:lang="lat">Hic tribulationes que cito labuntur sustineat ut gaudia que sine fine manent habeat. </quote>
                                </msItem>
                                <msItem>
                                    <quote xml:lang="lat">Quia secundum beatum Ieronimum in testamento suo. </quote>
                                    <incipit xml:lang="lat">Hec est sola via</incipit>
                                    <explicit xml:lang="lat">quos deus diligit hos sepe corripit et castigat</explicit>
                                    <finalRubric xml:lang="lat">Hec ille</finalRubric>
                                </msItem>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>PL</abbr>22, 255f.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="14r">14r</locus>
                                <title>Speculum amatorum mundi</title>
                                <title type="sub">Fortsetzung</title>
                                <quote xml:lang="lat">Item Bernardus in meditationibus dicit. </quote>
                                <incipit xml:lang="lat">Si deus non est tecum per gratiam adest per tibi vindictam</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">nam flagellando in presenti non emendat in futuro eternaliter dampnat</explicit>
                                <note>Siehe auch den folgenden Abschnitt. </note>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="14r">14r</locus>
                                <author ref="#ps.-bernardus_claraevallensis">Ps.-Bernardus Claraevallensis</author>
                                <title>Meditationes piissimae de cognitione humanae conditionis</title>
                                <title type="sub">Excerptum</title>
                                <incipit xml:lang="lat">Iusticia enim dei aliud iudicare</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">cum eo in ignem eternum</explicit>
                                <finalRubric xml:lang="lat">Hec ille</finalRubric>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>PL</abbr>184, 491.</bibl>
                                </listBibl>
                                <listBibl>
                                    <head>Literatur</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Bloomfield</abbr> 3126 und Suppl.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Glorieux <hi rend="normal">Pour revaloriser Migne</hi>
                                        </abbr>, 71.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>
                                            <hi rend="sup">2</hi>VL</abbr> 1, 754–762, hier 758.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Janauschek</abbr>, VII Nr. 47.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <author>R. Bultot</author>
                                        <author/>, Les ‘Meditationes’ Pseudo-Bernardines sur la connaissance de la condition humaine, in: Sacris Erudiri 15 (1964), 256–291 und 16 (1965), 425–427. </bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="14r" to="15v">14r–15v</locus>
                                <author ref="#heinrich_seuse">Heinrich Seuse</author>
                                <title>Horologium sapientiae</title>
                                <title type="sub">Excerpta</title>
                                <msItem>
                                    <title type="sub">Lib. 1, cap. 12</title>
                                    <quote xml:lang="lat">Hinc dicitur in horologio sapientie. </quote>
                                    <incipit xml:lang="lat">O quam misericorditer parcis cum hic adversa tribuis</incipit>
                                    <explicit xml:lang="lat">et tam immensam gloriam possidere decrevisti</explicit>
                                    <finalRubric xml:lang="lat">Hec vero signa</finalRubric>
                                </msItem>
                                <msItem>
                                    <locus from="15r">15r</locus>
                                    <title type="sub">Lib. 1, cap. 13</title>
                                    <incipit xml:lang="lat">Audire vis cytharam spiritualis musice pulchre resonantem</incipit>
                                    <explicit xml:lang="lat">quia mecum sine fine sunt regnaturi</explicit>
                                    <finalRubric xml:lang="lat">Hec vero signa</finalRubric>
                                </msItem>
                                <msItem>
                                    <locus from="15v">15v</locus>
                                    <title type="sub">Lib. 1, cap. 13</title>
                                    <quote xml:lang="lat">Item sic sapientia in alio libro eiusdem libri. </quote>
                                    <incipit xml:lang="lat">Tanta est preeminentia eternae glorie</incipit>
                                    <explicit xml:lang="lat">quia labor est cum fine premium sine fine</explicit>
                                    <finalRubric xml:lang="lat">Hec vero signa</finalRubric>
                                </msItem>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Seuse <hi rend="normal">Horologium</hi>
                                        </abbr>, 477, 488–491, 487.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="15v" to="16r">15v–16r</locus>
                                <title>Speculum amatorum mundi</title>
                                <title type="sub">Fortsetzung</title>
                                <quote xml:lang="lat">Hec omnia fratres mei amatores mundi diligentissime advertunt <gap/> Christus enim deus noster negociator nostre salutis iustus et misericors. </quote>
                                <incipit xml:lang="lat">Qui secundum apostolum <ref type="biblical" cRef="I_Tim_2,4">vult omnes homines</ref>
                                </incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">ubi tandem cruciatus intollerabiles sustinebitis eternaliter.</explicit>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="16r">16r</locus>
                                <author ref="#ps.-eusebius_cremonensis">Ps.-Eusebius Cremonensis</author>
                                <title>Epistula ad Damasum de morte Hieronymi</title>
                                <quote xml:lang="lat">Sed forte sunt aliqui predictis verbis <gap/> ego respondeo secundum beatum Iheronimum in testamento suo. </quote>
                                <incipit xml:lang="lat">Aut ego fallor</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">transierint in egestatem</explicit>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>PL</abbr>22, 249.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
					<!--note>Hier ist noch ein kurzes Stück</note!-->
                            <msItem>
                                <locus from="16r">16r</locus>
                                <title>Speculum amatorum mundi</title>
                                <title type="sub">Fortsetzung</title>
                                <incipit xml:lang="lat">Et quod si hec <supplied>horribilia et</supplied> terribilia que dicta sunt servis diaboli</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">nisi ut attendant immensitatem gaudiorum celestium</explicit>
                            </msItem>
					<!--note>Hier ist noch ein kurzes Stück</note!-->
                            <msItem>
                                <locus from="16r" to="16v">16r–v</locus>
                                <author ref="#heinrich_seuse">Heinrich Seuse</author>
                                <title>Horologium sapientiae</title>
                                <title type="sub">Lib. 1, cap. 6. Excerptum</title>
                                <quote xml:lang="lat">Ita dicens in horologio sapientie. </quote>
                                <incipit xml:lang="lat">Simplicissime essencie mee iocundissima visio</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">omnia denique intrumenta musicalia excedit ad symphonias</explicit>
                                <finalRubric>Hec vero signa</finalRubric>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Seuse <hi rend="normal">Horologium</hi>
                                        </abbr>, 424f.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="16v">16v</locus>
                                <author ref="#aurelius_augustinus">Aurelius Augustinus</author>
                                <title>De libero arbitrio</title>
                                <title type="sub">Lib. 3, cap. 25, 76. Excerptum</title>
                                <quote xml:lang="lat">Item Augustinus. </quote>
                                <incipit xml:lang="lat">Tanta est pulchritudo iustitie tanta est iocunditas lucis eterne</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">bonorum temporalium recte meritoque despicerentur</explicit>
                                <finalRubric xml:lang="lat">Hec ille</finalRubric>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>CC SL</abbr> 29, 321.</bibl>
                                </listBibl>
                                <listBibl>
                                    <head>Literatur</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>CPL</abbr>260.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Kurz 5/1</abbr>, 153f.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="16v">16v</locus>
                                <author ref="#bonaventura_sanctus">Bonaventura</author>
                                <title>Soliloquium</title>
                                <title type="sub">Cap. 4, 13. Excerptum</title>
                                <quote xml:lang="lat">Item Bonaventura libro de consolatione allegans beatum Ancelmum ita dicit. </quote>
                                <incipit xml:lang="lat">Vide igitur que lingua enarrare quis intellectus capere sufficiat</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">quis putas enarrare sufficit gaudia beatorum</explicit>
                                <finalRubric xml:lang="lat">Hec ille</finalRubric>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Bonaventurae opera</abbr> 8, 60.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="16v" to="17v">16v–17v</locus>
                                <author ref="#ps.-aurelius_augustinus">Ps.-Aurelius Augustinus</author>
                                <title>De diligendo deo</title>
                                <title type="sub">Excerptum</title>
                                <quote xml:lang="lat">Augustinus doctor egregius celestium gaudiorum contemplator <gap/> in suis meditationibus. </quote>
                                <incipit xml:lang="lat">Exultemus igitur et erigamus totum intellectum nostrum</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">ab invicem distabant</explicit>
                                <finalRubric xml:lang="lat">Hec Augustinus</finalRubric>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>PL</abbr>40, 861–864.</bibl>
                                </listBibl>
                                <listBibl>
                                    <head>Literatur</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Kurz 5/1</abbr>, 83f.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>CPPM</abbr> 2B Nr. 3070.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="17v" to="18r">17v–18r</locus>
                                <author ref="#ps_aurelius_augustinus">Ps.-Aurelius Augustinus</author>
                                <title>Manuale</title>
                                <title type="sub">Excerpta</title>
                                <msItem>
                                    <rubric xml:lang="lat">Item ibidem in libro de contemplatione</rubric>
                                    <incipit xml:lang="lat">Felix anima que terreno resoluta carcere libera celum petit</incipit>
                                    <explicit xml:lang="lat">sed nimium felix si ego ipse meruero cantare canticum domino de dulcibus <ref type="biblical" cRef="Ps_136,3">canticis Sion</ref>
                                    </explicit>
                                    <finalRubric xml:lang="lat">Hec ille</finalRubric>
                                </msItem>
                                <msItem>
                                    <locus from="18r">18r</locus>
                                    <rubric xml:lang="lat">Item ibidem in eodem</rubric>
                                    <incipit xml:lang="lat">O regnum celorum regnum gloriosissimum</incipit>
                                    <explicit xml:lang="lat">vel reminisci ulterius dedignarer</explicit>
                                    <finalRubric xml:lang="lat">Hec ille</finalRubric>
                                </msItem>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>PL</abbr>40, 954 u. 955.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>PL</abbr>177, 174 u. 175.</bibl>
                                </listBibl>
                                <listBibl>
                                    <head>Literatur</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Kurz 5/1</abbr>, 155f.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Bloomfield</abbr> 4957.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>CPPM</abbr> 2B Nr. 3074.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="18r" to="20r">18r–20r</locus>
                                <author ref="#ps_aurelius_augustinus">Ps.-Aurelius Augustinus</author>
                                <title>Soliloquium animae ad deum</title>
                                <msItem>
                                    <locus from="18r" to="19r">18r–19r</locus>
                                    <quote xml:lang="lat">Ad illa vero gaudia beatus Augustinus <gap/> in soliloquiis suis. </quote>
                                    <incipit xml:lang="lat">
                                        <ref type="biblical" cRef="Ps_41,2">Quemadmodum desiderat <gap reason="omitted"/>
                                        </ref> quando veniam et apparebo ante faciem tuam</incipit>
                                    <explicit xml:lang="lat">ad tanta gaudia iam pervenire meruerunt</explicit>
                                    <finalRubric xml:lang="lat">Hec Augustinus in libro soliloquiorum</finalRubric>
                                </msItem>
                                <msItem>
                                    <locus from="19r" to="20r">19r–20r</locus>
                                    <quote xml:lang="lat">Item in eodem. </quote>
                                    <incipit xml:lang="lat">Cum ergo pervenerimus ad te sapientie fontem</incipit>
                                    <explicit xml:lang="lat">ut intrem in gaudium domini mei</explicit>
                                    <finalRubric xml:lang="lat">Hec Augustinus</finalRubric>
                                </msItem>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>PL</abbr>40, 894–895, 895–897.</bibl>
                                </listBibl>
                                <listBibl>
                                    <head>Literatur</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Kurz 5/1</abbr>, 219.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>CPPM</abbr> 2B Nr. 3071.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="20r">20r</locus>
                                <title>Speculum amatorum mundi</title>
                                <title type="sub">Fortsetzung</title>
                                <quote xml:lang="lat">Hec modica de celestibus gaudiis facta utilia. </quote>
                                <incipit xml:lang="lat">Si igitur illa celestia gaudia ac eterna possidere cupiunt</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">ad vitam religiosam</explicit>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="20r" to="20v">20r–v</locus>
                                <author ref="bonaventura_sanctus">Bonaventura</author>
                                <title>Soliloquium</title>
                                <title type="sub">Excerpta</title>
                                <msItem>
                                    <quote>Ad quam salubritatem fugiendum hortatur nos beatus Bernardus dicens. </quote>
                                    <incipit xml:lang="lat">Confuge ad urbem refugii</incipit>
                                    <explicit xml:lang="lat">et ad futuram gloriam que promittitur</explicit>
                                </msItem>
                                <msItem>
                                    <incipit xml:lang="lat">
                                        <ref type="medieval" cRef="Bernardus_ad_milites_templi_2,3">O vita secura ubi conscientia pura</ref>
                                    </incipit>
                                    <explicit xml:lang="lat">et cum devotione acceptatur</explicit>
                                    <finalRubric xml:lang="lat">Hec ille</finalRubric>
                                </msItem>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>Bonaventurae opera</abbr>8, 45f., 53.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="20v">20v</locus>
                                <author ref="#guilelmus_de_sancto_theoderico">Guilelmus de Sancto Theodorico</author>
                                <title>Epistula ad fratres de Monte Dei</title>
                                <rubric xml:lang="lat">Item ibidem</rubric>
                                <incipit xml:lang="lat">O fortunati o ter quaterque beati contemptores</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">progredientes sanctificat egredientes glorificat</explicit>
                                <finalRubric xml:lang="lat">Hec ille</finalRubric>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>Thesaurus anecdotorum novissimus seu veterum monumentorum praecipue <gap/>, hrsg. von <editor>B. Pez</editor>, Augsburg 1729, T. 6, 337f.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="20v" to="23v">20v–23v</locus>
                                <author ref="#petrus_daminani">Petrus Damiani</author>
                                <title>Liber qui dicitur "Dominus vobiscum"</title>
                                <title type="sub">Cap. 19</title>
                                <quote xml:lang="lat">Ut autem huius vite salutifer amor in nobis ac magis ac magis crescat <gap/> dicitur compositus a Petro Damiani secundum alios a beato Gregorio pape secundum quosdam alios a beato Basilio episcopo <gap/> et illius tenor talis est. </quote>
                                <incipit xml:lang="lat">Libet de singularis vite meritis pauca perstringere</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">ad edificatam perveniet domum non manufactam eternam in celis. Ipso prestante qui cum patre et spiritu sancto vivit et regnat deus in secula seculorum</explicit>
                                <finalRubric xml:lang="lat">Amen sit semper et in evum. Explicit speculum amatorum mundi</finalRubric>
                                <note>Auch <rs type="person" role="other" ref="#ps_basilius_magnus">Ps.-Basilius Magnus</rs>: <term type="title">De laude vitae solitariae</term>.</note>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>PL</abbr>145, 246–251.</bibl>
                                    <bibl>Die Briefe des Petrus Damiani, hrsg. von <editor>K. Riendel</editor>, T. 1, München 1983 (MGH, Briefe der dt. Kaiserzeit 4,1), 272–278.</bibl>
                                </listBibl>
                                <listBibl>
                                    <head>Literatur</head>
                                    <bibl>Zur Verfasserfrage <author>O. Bardenhewer</author>, Geschichte der altkirchlichen Literatur, Bd. 3, Freiburg/Br. 1923, 145.</bibl>
                                </listBibl>
                            </msItem>
                            <note> – <locus from="24r" to="24v">24r–v</locus> leer. </note>
                        </msItem>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc form="fascicle">
                            <supportDesc material="chart">
                                <support>
                                    <p>
                                        <material>Papier</material>
                                    </p>
                                    <p>Wasserzeichen: 
								<watermark>Krone, ohne Bügel, ohne Beizeichen</watermark>: nicht nachweisbar.									</p>
                                </support>
                                <extent>
                                    <measure type="leavesCount" quantity="24">24 Bl.</measure>
                                </extent>
                                <foliation> Tintenfoliierung (19. Jh.) <quote>1–24</quote>. </foliation>
                                <collation>
                                    <formula>2 VI (24).</formula>
                                </collation>
                            </supportDesc>
                            <layoutDesc>
                                <layout columns="1" writtenLines="38 40">
                                    <p>
                                        <dimensions type="written" unit="cm">
                                            <height>20,5</height>
                                            <width>14–15</width>
                                        </dimensions>. 38–40 Zeilen.
							</p>
                                </layout>
                            </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc hands="1">
                            <summary>Gotische Kursive von einer Hand. </summary>
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                                <p/>
                            </handNote>
                        </handDesc>
                        <decoDesc>
                            <summary/>
                            <decoNote type="mixes">Rubriziert. Lombarden über zwei bis drei Zeilen. </decoNote>
                        </decoDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                        <summary/>
                        <origin>
                            <p> </p>
                        </origin>
                        <provenance>
                            <p/>
                        </provenance>
                        <acquisition>
                            <p/>
                        </acquisition>
                    </history>
                </msPart>
                <msPart xml:id="ki-ub-bord-30-III">
                    <msIdentifier>
                        <idno>III</idno>
                    </msIdentifier>
                    <head>
                        <measure type="leavesCount" quantity="73">73 Bl.</measure>
                        <origPlace>Holstein</origPlace>
                        <origDate notBefore="1426" notAfter="1456">um 1441</origDate>
                    </head>
                    <msContents>
                        <textLang mainLang="lat"/>
                        <msItem n="1">
                            <locus from="1r" to="25r">1r–25r</locus>
                            <author ref="#ps.-eusebius_cremonensis">Ps.-Eusebius Cremonensis</author>
                            <title>Epistula ad Damasum de morte Hieronymi</title>
                            <note>Nachgetragen:</note>
                            <rubric xml:lang="lat">Incipit epistola beati Eusebii ad beatum Damasum Portuensem episcopum <gap/> Incipit salutatio</rubric>
                            <incipit xml:lang="lat">Patri reverendissimo Damaso Portuensi episcopo et christianissimo Theodosio Romanorum senatori Eusebius olim Ieronimi sanctissimi discipulus <gap/>
                            </incipit>
                            <msItem>
                                <note>Am Rand nachgetragen: </note>
                                <rubric xml:lang="lat">Post salutationem incipit epistola Eusebii</rubric>
                                <incipit>Multifariam multisque modis olim deus locutus est</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">et in futuro gaudia que tu iam possides adipisci amen</explicit>
                                <finalRubric xml:lang="lat">Explicit testamentum beati Ieronimi presbyteri cardinalis</finalRubric>
                                <note>Nachgetragen: </note>
                                <finalRubric xml:lang="lat">Explicit epistola beati eiusdem ad sanctum Damasum ut supra in prohemio</finalRubric>
                                <note>Nachträge sowie weitere Rubriken am Rand von der Hand des <rs type="person" role="scribe" ref="#johannes_reborch">Johannes Reborch</rs>. </note>
                                <filiation>Auszüge in Teil II sowie <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-24">Cod. ms. Bord. 24</ref>, Teil I, 56vb. Der vollständige Text ebenfalls in <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-38">Cod. ms. Bord. 38</ref>, Teil II, 43r–69v. </filiation>
                                <listBibl>
                                    <head>Druck</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>PL</abbr> 22, 239–282.</bibl>
                                </listBibl>
                                <listBibl>
                                    <head>Literatur</head>
                                    <bibl>
                                        <abbr>BHL</abbr> 3866.</bibl>
                                    <bibl>
                                        <abbr>BHM</abbr> 3 Nr. 903.</bibl>
                                </listBibl>
                                <note> – <locus from="25v">25v</locus> leer. </note>
                            </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem n="2">
                            <locus from="26r" to="60v">26r–60v</locus>
                            <author ref="'ps.-albertus_magnus">Ps.-Albertus Magnus</author>
                            <title>Paradisus animae</title>
                            <msItem>
                                <title type="sub">Prologus</title>
                                <incipit xml:lang="lat">Sunt quedam vicia que frequenter speciem virtutum assumunt <gap/>
                                </incipit>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <title type="sub">Textus</title>
                                <incipit xml:lang="lat">Karitas ad deum vera et perfecta est</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">quia fuit negligens in custodia oculorum</explicit>
                                <note>Nachgetragen: </note>
                                <finalRubric xml:lang="lat">Et sic est finis de virtutibus et sequitur de oppositis</finalRubric>
                            </msItem>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>GW</abbr>
                                    <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW00703.htm">703</ref>–<ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW00707.htm">707</ref>.</bibl>
                                <bibl>Alberti Magni opera omnia, hrsg. v. <editor>A. Borgnet</editor>, Bd. 37, Paris 1898, 447–529.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Bloomfield</abbr>5875.</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>M. Bloomfield</author>, A preliminary list of incipits of Latin works on the virtues and vices, mainly of the thirteenth, fourteenth and fifteenth centuries, in: Traditio 11 (1955) Nr. 971.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Hamesse/Szyller</abbr> Nr. 31858 (Hs. erwähnt).</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>
                                        <hi rend="sup">2</hi>VL</abbr>7, 293–298.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Glorieux <hi rend="normal">Répertoire</hi>
                                    </abbr> Nr. 6cq.</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>W. Fechter</author>, Zur handschriftlichen Überlieferung des Ps.-albertinischen "Paradisus Animae" und seiner Übersetzungen ins Mittelhochdeutsche, in: Zeitschrift für deutsches Altertum und deutsche Literatur 105 (1976), 66–68.</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>B. Söller</author>, Der Traktat »Paradisus animae« des Pseudo-Albertus Magnus im deutschen Spätmittelalter. Überlieferungsgeschichte, Wirkungsgeschichte, Textedition der vntugent-Version aus dem 15. Jahrhundert, Würzburg 1987.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="3">
                            <locus from="60v" to="70v">60v–70v</locus>
                            <title>Collecta de vitiis spiritualibus</title>
                            <incipit xml:lang="lat">
                                <ref type="biblical" cRef="I_Io_1,8">Si dixerimus peccatum <gap reason="omitted"/>
                                </ref> dicit Johannes cum nec infans unius diei super terram</incipit>
                            <explicit xml:lang="lat">et etiam futuros ne consilia committant benigne ac propitius custodiat sed dominus Ihesus Christus filius dei altissimus qui vivit et regnat in unitate spiritus sancti deus per omnia secula seculorum amen</explicit>
                            <note>Ungedruckt. </note>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Bloomfield</abbr> 5534.</bibl>
                            </listBibl>
                            <note> – <locus from="71r" to="72v">71r–72v</locus> leer. </note>
                        </msItem>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc form="fascicle">
                            <supportDesc material="chart">
                                <support>
                                    <p>
                                        <material>Papier</material>
                                    </p>
                                    <p>Wasserzeichen: <watermark>Ochsenkopf mit Augen und Nasenlöchern, darüber einkonturiger Stern</watermark>: 
									<bibl>
                                            <abbr>Piccard-Online</abbr>
                                            <ref type="Piccard-Online" cRef="75893">75893</ref>
                                        </bibl> (<date>1441</date>), ein weiterer Typ nicht nachweisbar. 
									
								</p>
                                </support>
                                <extent>
                                    <measure type="leavesCount" quantity="73">73 Bl.</measure>
                                </extent>
                                <foliation> Tintenfoliierung (19. Jh.) <quote>1–73</quote>. Zählfehler: ein Bl. ausgelassen: 34,II. </foliation>
                                <collation>
                                    <formula>VI (12). VI+1 (25). VI (36)! 3 VI (72).</formula>
                                </collation>
                            </supportDesc>
                            <layoutDesc>
                                <layout columns="1" writtenLines="36 38">
                                    <p>Hand 1 und 2: 
									<dimensions type="written" unit="cm">
                                            <height>17</height>
                                            <width>10,5–11</width>
                                        </dimensions>. 36–38 Zeilen. 
								</p>
                                </layout>
                                <layout columns="1" writtenLines="26 28">
                                    <p>Hand 3–5: 
									<dimensions type="written" unit="cm">
                                            <height>15–15,5</height>
                                            <width>9,5–10</width>
                                        </dimensions>. 26–28 Zeilen. 
								</p>
                                </layout>
                            </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc hands="5">
                            <summary>Bastarda von fünf Händen: </summary>
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Hand 1: <locus from="1r" to="24v">1r–24v</locus>, </p>
                            </handNote>
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Hand 2: <locus from="25r">25r</locus>, diese ebenfalls in Teil I <locus from="58r">58r</locus>, </p>
                            </handNote>
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Hand 3: <locus from="26r" to="59r">26r–59r</locus>, </p>
                            </handNote>
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Hand 4: <locus from="59r" to="60v">59r–60v</locus>, </p>
                            </handNote>
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Hand 5: <locus from="61r" to="70r">61r–70r</locus>, </p>
                            </handNote>
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Nachträge von <rs type="person" role="scribe" ref="#johannes_reborch">Johannes Reborch</rs>: <locus from="1r" to="25r">1r–25r</locus>. </p>
                            </handNote>
                        </handDesc>
                        <decoDesc>
                            <summary/>
                            <decoNote type="mixes">Rubriziert. Rote Lombarden über zwei bis drei Zeilen. </decoNote>
                        </decoDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                        <summary/>
                        <origin>
                            <p> </p>
                        </origin>
                        <provenance>
                            <p/>
                        </provenance>
                        <acquisition>
                            <p/>
                        </acquisition>
                    </history>
                </msPart>
            </msDesc>
        </body>
    </text>
</TEI>