<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" version="5.0" xsi:schemaLocation="http://www.tei-c.org/ns/1.0 http://diglib.hab.de/rules/schema/mss/v1.0/cataloguing.xsd" xml:lang="deu" xml:id="mss_ki-ub-bord-46_tei-msDesc_Schnabel">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>Beschreibung der Handschrift Kiel, Universitätsbibliothek, Cod. ms. Bord. 46</title>
                <respStmt>
                    <resp>Katalogisiert durch </resp>
                    <name type="person">Kerstin Schnabel</name>
                </respStmt>
                <funder>Gefördert durch die <orgName key="DFG">Deutsche Forschungsgemeinschaft</orgName> im Rahmen des Programms <ref target="http://www.dfg.de/foerderung/programme/infrastruktur/lis/lis_foerderangebote/erschliessung_digitalisierung/index.html">Erschließung und Digitalisierung handschriftlicher und gedruckter Überlieferung</ref>
                </funder>
            </titleStmt>
            <editionStmt>
                <edition>Elektronische Ausgabe nach TEI P5</edition>
                <respStmt>
                    <resp>TEI-P5 konforme Kodierung durch </resp>
                    <name type="person">Kerstin Schnabel</name>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                </respStmt>
            </editionStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                    <ptr target="http://www.hab.de"/>
                </publisher>
				<!--<date when="2013-mm-dd" type="issued">dd.mm.2013</date>-->
				<!--<date when="" type="digitised"/>-->
                <distributor>Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</distributor>
                <availability status="restricted">
                    <p>Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel (<ref target="http://diglib.hab.de/?link=012">copyright information</ref>)</p>
                </availability>
                <pubPlace>
					<!--<ptr type="urn" cRef="urn:nbn:de:gbv:23:mss/ed0000$$"/>-->
					<!--<ptr type="purl" target="http://diglib.hab.de/mss/ed0000$$/start.htm"/>-->
					<!--<ptr type="thumbnailForPresentations" target="http://diglib.hab.de/mss/ed0000$$/thumbs/00001.jpg"/>-->
                </pubPlace>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <p>Neukatalogisiert durch <persName>Kerstin Schnabel</persName>.</p>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <encodingDesc>
            <projectDesc>
                <p>Beschreibung erstellt im Rahmen des Projektes <name type="project">Katalogisierung der Bordesholmer Handschriften in der Universitätsbibliothek Kiel</name>.</p>
            </projectDesc>
        </encodingDesc> 
		<!--
			<revisionDesc>
				<change who="" date=""></change>
			</revisionDesc>
		-->
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <msDesc xml:id="ki-ub-bord-46_tei-msDesc_Schnabel" xml:lang="deu">
                <msIdentifier>
                    <settlement>Kiel</settlement>
                    <institution>Christian-Albrechts-Universität zu Kiel</institution>
                    <repository rend="UB">Universitätsbibliothek</repository>
                    <collection>Bordesholmer Handschriften</collection>
                    <idno sortKey="ki_ub_bord-046">Cod. ms. Bord. 46</idno>
                    <altIdentifier type="catalog">
                        <collection>Katalog von 1488</collection>
                        <idno>D xxxv</idno>
                    </altIdentifier>
                </msIdentifier>
                <head>
                    <title>Nicolaus Oresmius. Henricus de Langenstein. Bonaventura. Sermones. Antonius de Parma. Henricus de Frimaria. Petrus de Sampsone</title>
                    <origPlace>England</origPlace>
                    <origPlace>Norddeutschland</origPlace>
                    <origDate notBefore="1396" notAfter="1425">um 1410</origDate>
                    <origDate notBefore="1406" notAfter="1435">um 1420</origDate>
                </head>
                <physDesc>
                    <objectDesc form="codex">
                        <supportDesc material="chart">
                            <support>
                                <p>Aus zwei Teilen zusammengesetzt. I: <locus from="1r" to="89v">1r–89v</locus>, II: <locus from="90r" to="263v">90r–263v</locus>. </p>
                            </support>
                            <extent>
                                <measure type="leavesCount" quantity="257">257 Bl.</measure>
                                <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                    <height>29</height>
                                    <width>21,5</width>
                                </dimensions>
                            </extent>
                        </supportDesc>
                    </objectDesc>
                    <bindingDesc>
                        <binding contemporary="true" notBefore="1476" notAfter="1500">
                            <p>Spätgotischer Holzdeckeleinband mit ehemals weißem <material>Lederbezug</material>, berieben, zerkratzt, mit Fehlstelle auf dem <locus from="VD">VD</locus>. 										Hier Abdrücke und Reste von Titelschildern aus <material>Papier</material>. Titelschild ca. <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                    <height>5,5</height>
                                    <width>18,5</width>
                                </dimensions>, Aufschrift in <term type="script">Textualis</term> rudimentär lesbar: <quote xml:lang="lat">Tractatus Nicolai <gap/> mendicantes</quote>, mit einem ovalen Stempel der <quote>Kieler Universitätsbibliothek</quote> versehen. Darunter ein Signaturschild aus dem frühen <date notBefore="1601" notAfter="1625">17. Jh.</date>, <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                    <height>4,8</height>
                                    <width>5</width>
                                </dimensions>, Aufschrift <quote xml:lang="lat">Inferioris / Primae Classis / Scamni <gap reason="lacuna"/> 127</quote> (die Nr. nach <bibl>
                                    <abbr>Steffenhagen</abbr>
                                </bibl>, siehe unten). 
							<index>
                                    <term>Liber catenatus</term>
                                </index> Am oberen Rand des <locus from="HD">HD</locus> vier Löcher von der Befestigung der entfernten Kettenöse, darüber ein Kantenbeschlag. 
							2 x 4 Abdrücke von Buckeln mit fast quadratischer Grundfläche, ca. <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                    <height>2</height>
                                    <width>2</width>
                                </dimensions>, jeweils vier Löcher bzw. teilweise Stifte vorhanden. 
							2 x 4 Eck- und Kantenbeschläge. 
							Fünf Doppelbünde, an Kopf und Schwanz einfache Kapitalbünde. 
							Zwei Riemenschließen, nur Lager und Gegenbleche erhalten. Fensterlager, nordelbischer Typ mit Zierbohrung und -kerben. 
							Die Deckelränder auf einer Breite von ca. 1,5 cm angeschrägt. Merkmale dieser Einbandgestaltung auch bei <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-44">Cod. ms. Bord. 44</ref>, <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-103">103</ref>, <ref type="mss" cRef="109">109</ref> und <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-110">110</ref>. </p>
                        </binding>
                    </bindingDesc>
                    <accMat type="fragment"> Fragmente: 
					<locus from="VS">VS</locus> und <locus from="HS">HS</locus>: <material>Pergament</material>. <dimensions type="leaf" unit="cm">
                            <height>29</height>
                            <width>21</width>
                        </dimensions> bzw. <dimensions type="leaf" unit="cm">
                            <height>28,5</height>
                            <width>21</width>
                        </dimensions>. <term type="script">Textualis</term>. <date>14. Jh.</date> Aus einem <title>Missale</title>.
					1. <locus from="VS">VS</locus>: Zwei Spalten, beide seitlich leicht angeschnitten. Im unteren Bereich ebenfalls beschnitten. Zeilenliniierung. 
					<locus from="VSa">Spalte a</locus>: Sabbato quatuor temporum adventus. Oratio prima. <quote xml:lang="lat">Deus qui conspicis quia ex nostra pravitate affligimur concede propitius <gap/>
                        </quote>
                        <bibl>
                            <abbr>Bruylants</abbr> 2 Nr. 314.</bibl>
                        <ref type="biblical" cRef="Is_19,20">Is 19,20</ref>–22. 
					<locus from="VSb">Spalte b</locus>: Oratio secunda. Der Text setzt ein <quote xml:lang="lat">
                            <gap/> tui nova nativitate liberemur <gap/>
                        </quote>
                        <bibl>
                            <abbr>Bruylants</abbr> 2 Nr. 139.</bibl>
                        <ref type="biblical" cRef="Is_35,1">Is 35,1</ref>–4.
					2. <locus from="HS">HS</locus>: Die linke Spalte ist ungefähr zur Hälfte vorhanden sowie ein Umschlag von ca. 1 cm Breite. Die rechte Spalte vollständig vorhanden mit einer Schriftraumbreite von <width>12</width> cm. Oben und unten beschnitten. Sichtbar sind 24 Zeilen. Teilweise vom Deckel abgelöst.
					<locus from="HS">Spalte a</locus>: <ref type="biblical" cRef="Mt_3,2">Mt 3,2</ref>–5. 							
					<locus from="HS">Spalte b</locus>:
					<bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr>
                            <ref target="http://cantusdatabase.org/id/007524a">7524a</ref>
                        </bibl>, 
					<ref target="http://cantusdatabase.org/id/601068">601068</ref>,
					<ref target="http://cantusdatabase.org/id/601068a">601068a</ref>, 
					<ref target="http://cantusdatabase.org/id/008407">8407</ref>,
					<ref target="http://cantusdatabase.org/id/008407a">8407a</ref>, 
					<ref target="http://cantusdatabase.org/id/007248">7248</ref>, 
					<ref target="http://cantusdatabase.org/id/006367a">6367a</ref> und 
					<ref target="http://cantusdatabase.org/id/003645">3645</ref>.
					Zwei rote Siegelwachsflecke untereinander in einem Abstand von 9 cm. 
					3. <locus from="Vorsatz_recto">Vorsatz recto</locus>: siehe unten. 
					<locus from="Vorsatz_verso">Vorsatz verso</locus>: <material>Pergament</material>. <height>25–27</height>
                        <width>20–21</width> cm. <date>14. Jh./15. Jh.</date>
                        <term type="script">Gotische Kursive</term>. Beschnitten, Schriftraum identisch mit der Blattgröße. Teil einer Urkunde in frz. Sprache.  Am Anfang wird die Priory of Chicksand (<quote>Chiksonde</quote>) in Bedfordshire genannte, die von Payn de Beauchamp, Baron von Bedford, im 12. Jahrhundert mitgegründet worden war. Einer seiner Nachfahren aus dem 14. Jahrhundert, Roger Beauchamp, wird am Anfang genannt. Es folgen die Namen <quote>Thomas la Southe Squies <note>?</note>
                            <gap reason="damage"/> de Holme iouste Bykeleswado <note>Biggleswade</note>, Roger Stratton ioust Bykeleswado, Johan Hertyshorne, Thomas Westerdale, Johann Lanveelyn <note>Lanvaley</note>
                            <gap/> de Lonndres, Richard Withinghem, Johun Cole Brewer <gap/> William Watkins <gap/>
                        </quote> Die Personen sind z. T. nachweisbar als Adelige aus der Region Bedfordshire.
				</accMat>
                </physDesc>
                <history>
                    <summary/>
                    <origin>
                        <p>Die beiden Handschriftenteile wurden erst in Bordesholm vereint. Der Einband zeigt Ähnlichkeiten zu denen von <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-44">Cod. ms. Bord. 44</ref>, <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-103">103</ref>, <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-109">109</ref> und <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-110">110</ref>. Die im Katalog von 1488 erwähnte Schrift <quote xml:lang="lat">Gesta Holtzatorum et Vicelini</quote> (im alphabetischen Katalog <quote xml:lang="lat">Vicelini vita in vulgari</quote>) ist nicht enthalten. Die ältere Forschung vermutet sie auf den herausgetrennten Blättern der 8. Lage. </p>
                    </origin>
                    <provenance>
                        <p/>
                    </provenance>
                    <acquisition>
                        <p>Im Katalog von <date>1488</date> (<ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-1">Cod. ms. Bord. 1a</ref>) unter der Signatur <quote>D xxxv</quote> mit den folgenden Titeln aufgeführt: <quote xml:lang="lat">Tractatus Nicolai de Orem contra mendicantes. Sermo magistri Henrici de Hassia de ascensione. Sermo ejusdem ad canonicos Nuenburgenses. Speculum anime ejusdem. Dyalogus seu ymago beate vite. Bonaventure de quatuor virtutibus. Sermo synodalis de sancta Catherina. Sermo synodalis de sancta Maria Magdalena. Sermo cujusdam primo ascendentis cathedram. Gesta Holtzatorum et Vicelini. Lira super evangelia dominicalia per totum annum. Hinrici de Vrimaria de decem preceptis. Statuta synodalia Neminensis quo ad rectores parochiarum.</quote> Im Verzeichnis von <date>1606</date> (<ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-2a">Cod. ms. Bord. 2a</ref>) nach dem ersten Titel <quote xml:lang="lat">Tractatus Nicolai contra mendicantes</quote> benannt. Um das Jahr <date>1665</date> (<ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-1">Cod. ms. Bord. 1b</ref>) verzeichnet als <quote xml:lang="lat">Nicolai de Orem tractatus contra mendicantes et alia. Sermones <supplied>Henrici de</supplied> Hassia homiliae in evangelia. Variae expositiones decalogi.</quote>
                        </p>
                    </acquisition>
                </history>
                <additional>
                    <adminInfo>
                        <recordHist>
                            <source>
                                <bibl>Die Bordesholmer Handschriften der Universitätsbibliothek Kiel, beschrieben von Kerstin Schnabel. Wolfenbüttel 2020</bibl>
                            </source>
                        </recordHist>
                    </adminInfo>
                    <listBibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Merzdorf</abbr>, 31f.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Steffenhagen</abbr> Nr. CXXVII.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Ratjen</abbr>, 70f.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Krämer</abbr>, 98.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Schnabel</abbr>, 105, 271, 314, 316, 339, 471, 511.</bibl>
                    </listBibl>
                </additional>
                <msPart xml:id="ki-ub-bord-46-I">
                    <msIdentifier>
                        <idno>I</idno>
                    </msIdentifier>
                    <head>
                        <measure type="leavesCount" quantity="89">89 Bl.</measure>
                        <origPlace>England</origPlace>
                        <origDate notBefore="1396" notAfter="1425">um 1410</origDate>
                    </head>
                    <msContents>
                        <textLang mainLang="lat"/>
                        <msItem n="1">
                            <locus from="Vorsatz_recto">Vorsatz recto</locus>
                            <title>Besitzeintrag und Inhaltsverzeichnis</title>
                            <quote xml:lang="lat">Liber domus beate Marie virginis in Bardesholm. </quote>
                            <rubric xml:lang="lat">Infra scripta continentur in isto volumine</rubric>
                            <quote type="incipit" xml:lang="lat">Tractatus magistri Nycholai de Orem contra mendicantes</quote>
                            <quote type="explicit" xml:lang="lat">Statuta synodalia domini R. episcopi Nemensis quo ad predicatores parochiarum etc. </quote>
                            <note>Aufgeführt werden zwölf Titel, siehe den oben zitierten Eintrag im Bibliothekskatalog von <date>1488</date>. Ein Nachtrag von anderer Hand hinter der als Sermo bezeichneten Arenga ausgekratzt.</note>
                            <msItem>
                                <locus from="Vorsatz_verso">Vorsatz verso</locus>
                                <note>Ein weiterer Besitzeintrag <quote xml:lang="lat">Liber domus beate Marie virginis in Novomonasterio sive Bordesholm</quote>. </note>
                            </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem n="2">
                            <locus from="1r" to="7r">1r–7r</locus>
                            <author ref="#nicolaus_oresmius">Nicolaus Oresmius (?)</author>
                            <title>Contra mendicationem</title>
                            <rubric xml:lang="lat">Contra mendicantes</rubric>
                            <incipit xml:lang="lat">
                                <ref type="biblical" cRef="Lc_16,22">Dives sepultus <gap reason="omitted"/>
                                </ref>. Dubitatur circa hoc utrum omnis dives in rebus temporalibus sepultus sit in inferno</incipit>
                            <explicit xml:lang="lat">has veritates aperuit mihi Ihesus contra fatuos mendicantes</explicit>
                            <finalRubric xml:lang="lat">Deo sit laus in euum etc. Explicit tractatus magistri Nicolay Orem contra mendicantes etc</finalRubric>
                            <filiation>Auch in <ref type="altMs">Augsburg, UB, Cod. II. 1. fol. 173</ref>, 249ra–256ra (<bibl>
                                    <abbr>Augsburg UB 1,2</abbr>, 282</bibl>), auszugsweise in <ref type="altMs">Frankfurt/M., StUB, Ms. Praed. 59</ref>, 48ra–va, vollständig in <ref type="altMs">Ms. Praed. 138</ref>, 85r–96r (<bibl>
                                    <abbr>Frankfurt 1</abbr>, 142 und 316</bibl>) sowie <ref type="altMs">München, BSB, Clm 14265</ref>, 237ra–242va (<bibl>
                                    <abbr>München BSB 4,2,3</abbr>, 14</bibl>) und <ref type="altMs">Wien, ÖNB, Cod. lat. 11799</ref>, 116r–131v (<bibl>
                                    <abbr>Wien <hi rend="normal">Tabulae</hi>
                                    </abbr>7, 48</bibl>). </filiation>
                            <note>Die Verfasserschaft ist unklar. Ungedruckt. </note>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Schneyer</abbr> 4, 375f. Nr. 1.</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>E. Borchert</author>, Die Lehre von der Bewegung bei Nicolaus Oresme, Münster 1934 (Beiträge zur Geschichte der Philosophie und Theologie des Mittelalters. Texte und Untersuchungen 31,3), 12 (Hs. nach dem Verzeichnis von ca. 1665 als Nr. 127 erwähnt). </bibl>
                                <bibl>
                                    <author>A. D. Menut</author>, A provisional bibliography of Oresme’s writings, in: Mediaeval Studies 28 (1966), 279–299, hier 295 mit Erwähnung dieser Hs. als Nr. 127. </bibl>
                                <bibl>
                                    <author>B. Patar</author>, Nicolai Oresme expositio et quaestiones in Aristotelis De anima, Löwen-Paris 1995 (Philosophes médiévaux 32), 28* mit Erwähnung der Hs. Nr. 127.</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>J. H. J. Schneider</author>, Oresme, Nicolas, in: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon VI, hrsg. von <editor>F. W. Bautz</editor> (†), fortgef. von <editor>T. Bautz</editor>, Herzberg 1993, 1238–1252, hier 1247 die Hs. der UB Kiel Nr. 127 genannt. </bibl>
                                <bibl>
                                    <author>M. Caesar</author>, De la France à l'Italie. Nicole Oresme et la prédication de Nicoluccio da Ascoli OP, in: Archivum Fratrum Praedicatorum 72 (2002), 161–185, hier 162 (Hs. Nr. 127 erwähnt).</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="3">
                            <locus from="7v" to="21v">7v–21v</locus>
                            <author ref="#henricus_de_langenstein">Henricus de Langenstein</author>
                            <title>Sermo in ascensione domini</title>
                            <title type="sub">T36</title>
                            <rubric xml:lang="lat">Sermo Henrici de Hassia</rubric>
                            <incipit xml:lang="lat">
                                <ref type="biblical" cRef="Act_1,11">Sic veniet <gap reason="omitted"/>
                                </ref>. Sicut novistis domini et patres sacro docente eloquio deus in celesti regione</incipit>
                            <explicit xml:lang="lat">
                                <ref type="biblical" cRef="Io_14,3">et accipiam vos ad meipsum ut ubi sum ego et ut sitis</ref> quod nobis concedat qui vivit et regnat cum deo patre in unitate spiritus sancti seculo seculorum. Amen</explicit>
                            <finalRubric xml:lang="lat">Explicit sermo editus a magistro Hinrico de Hassia</finalRubric>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Hohmann</abbr> Nr. 215. </bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>CALMA</abbr> 5, 436f. Nr. 85.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Lang <hi rend="normal">Christologie</hi>
                                    </abbr>, 76.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Kreuzer <hi rend="normal">Langenstein</hi>
                                    </abbr>, 144f.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Heilig</abbr>, 171.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>
                                        <hi rend="sup">2</hi>VL</abbr> 3, 763–773. </bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="4">
                            <locus from="22r" to="33v">22r–33v</locus>
                            <author ref="#henricus_de_langenstein">Henricus de Langenstein</author>
                            <title>Sermo de proprietate</title>
                            <rubric xml:lang="lat">Sermo Henrici de Hassia ad exhortationem religionis</rubric>
                            <incipit xml:lang="lat">
                                <ref type="biblical" cRef="Mt_19,27">Ecce nos reliquimus <gap reason="omitted"/>
                                </ref>. Novistis patres dilectissimi regulariter in domino Ihesus congregati quorum sint verba hec</incipit>
                            <explicit xml:lang="lat">aliquis proficiat sapiens bonus et auditor</explicit>
                            <finalRubric xml:lang="lat">Explicit sermo. Iste sermo editus est a magistro Henrico de Hassia directus ad canonicos regulares Nuenburgenses in Austria irregulariter vivere incipientes ut per ipsum exhortati ad bonum religionis revertantur</finalRubric>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur (siehe auch oben)</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Hohmann</abbr> Nr. 54.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>CALMA</abbr> 5, 437 Nr. 99.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Lang <hi rend="normal">Christologie</hi>
                                    </abbr>, 54f.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Kreuzer <hi rend="normal">Langenstein</hi>
                                    </abbr>, 147f.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Heilig</abbr>, 133.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="5">
                            <locus from="34r" to="42r">34r–42r</locus>
                            <author ref="#henricus_de_langenstein">Henricus de Langenstein</author>
                            <title>Speculum animae</title>
                            <rubric xml:lang="lat">Sequitur anime speculum</rubric>
                            <incipit xml:lang="lat">Anima mea novi quod curiosa sis rimando</incipit>
                            <explicit xml:lang="lat">originem ordinem et te media earum mirificam in finem ultimum reductionem</explicit>
                            <finalRubric xml:lang="lat">Amen. Editum est istud a magistro Henrico de Hassia. Explicit hic anime speculum quo te videt in se qui facit ut per te sistat requiescat et in te</finalRubric>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>VD 16</abbr>
                                    <ref type="vd16" cRef="H 2143">H 2143</ref>. </bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Hohmann</abbr> Nr. 12.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>CALMA</abbr> 5, 438 Nr. 111.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Lang <hi rend="normal">Christologie</hi>
                                    </abbr>, 38, 52.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Bloomfield</abbr> 418.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Thorndike/Kibre</abbr>, 97. </bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Heilig</abbr>, 133f.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="6">
                            <locus from="42v" to="72v">42v–72v</locus>
                            <author ref="#bonaventura_sanctus">Bonaventura</author>
                            <title>Soliloquium de quatuor mentalibus exercitiis</title>
                            <msItem>
                                <locus from="42v" to="43v">42v–43v</locus>
                                <title type="sub">Prologus</title>
                                <rubric xml:lang="lat">Incipit soliloquium sancti Bonaventure de quatuor exerciciis. Prologus</rubric>
                                <incipit xml:lang="lat">
                                    <ref type="biblical" cRef="Eph_3,14">Flecto genua mea <gap reason="omitted"/>
                                    </ref>. Paulus apostolus vas eterne electionis sacrarium divine sanctificationis</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">qui est omnis desiderii finis et complementum etc</explicit>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="43v" to="72v">43v–72v</locus>
                                <title type="sub">Textus</title>
                                <rubric xml:lang="lat">Capitulum primum <gap/>
                                </rubric>
                                <incipit xml:lang="lat">
                                    <sic>Sic</sic> queso o homo si post devotam invocationem</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">donec intrem in gaudium dei mei qui est eternus et unus et benedictus in secula seculorum. Amen</explicit>
                            </msItem>
                            <note>Von der ergänzenden Hand: </note>
                            <finalRubric xml:lang="lat">Explicit soliloquium sancti Bonaventure de quatuor exerciciis. Vel sic: <note>Von der Haupthand:</note> Explicit soliloquium sive dyalogus Bone Venture de quatuor virtutibus</finalRubric>
                            <filiation>Auch in <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-38">Cod. ms. Bord. 38</ref>, Teil II, 19va–42va. </filiation>
                            <note>Angaben zur Druckausgabe und zur Literatur dort.</note>
                        </msItem>
                        <msItem n="7">
                            <locus from="73r" to="75r">73ra–77vb</locus>
                            <title>Sermones synodales</title>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="73r" to="75r">73ra–75rb</locus>
                                <title type="sub">De sancta Catharina. (S85)</title>
                                <incipit xml:lang="lat" type="sermon">
                                    <ref type="biblical" cRef="Sir_51,8">Laudabit usque ad mortem <gap reason="omitted"/>
                                    </ref>. Salutifera per celebris auctoritas a sapientissimo regum <sic>pantifico</sic> Salomone</incipit>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="75v" to="77v">75va–77vb</locus>
                                <title type="sub">De sancta Maria Magdalena. (S49)</title>
                                <incipit xml:lang="lat" type="sermon">
                                    <ref type="biblical" cRef="Io_20,11">
                                        <w>
                                            <supplied>M</supplied>aria</w> stabat ad monumentum <gap reason="omitted"/>
                                    </ref>. Originaliter recitative autem in ewangelio presentis celebritatis. Hec verba scripta sunt in exordio huius brevis collationis</incipit>
                            </msItem>
                            <note>Die Predigten bisher nicht nachgewiesen. </note>
                            <note> – <locus from="78r" to="79r">78r–79r</locus> leer. </note>
                        </msItem>
                        <msItem n="8">
                            <locus from="79v" to="80r">79v–80r</locus>
                            <title>Arenga</title>
					<!--rubric xml:lang="lat">Arenga</rubric!-->
                            <incipit xml:lang="lat">
                                <ref type="medieval" cRef="X_1.33.6">Magnum quidam et honorabile <gap reason="omitted"/>
                                </ref>. Ista verba scribitur in capitulo <ref type="medieval" cRef="X_1.33.6">'Solite' de maioritate et obedientia</ref>. Reverendi patres domini ac magistri prestantissimi divina favente clementia. Tria sumus per ordinem peracturi. Primo habemus nomen domini invocare</incipit>
                            <explicit xml:lang="lat">ultimo et finaliter regratiamur omnibus aliis dominis in quacumque dignitate constitutis magistris licenciatis baccalauriis et scolaribus universis offerentes nos et nostra ad eorum beneplacita et mandata etc</explicit>
                            <note>Im Inhaltsverzeichnis benannt mit <quote xml:lang="lat">Sermo cuiusdam primo ascendentis cathedram</quote>. </note>
                            <note> – <locus from="80v" to="81r">80v–81r</locus> leer. </note>
                            <msItem>
                                <locus from="81v">81v</locus>
                                <title type="sub">Nota</title>
                            </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem n="9">
                            <locus from="82r" to="89v">82r–89v</locus>
                            <author ref="#jordanus_de_quedlinburgo">Jordanus de Quedlinburgo</author>
                            <title>Sermones in dominica secunda post pentecosten</title>
                            <title type="sub">(T42)</title>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="82r" to="85v">82r–85v</locus>
                                <incipit xml:lang="lat" type="sermon">
                                    <ref type="biblical" cRef="Lc_14,16">
                                        <w>
                                            <supplied>H</supplied>omo</w> quidam fecit</ref>. Si pauper aliquis ab homine divite et potente ad convivium invitaretur</incipit>
                                <bibl>
                                    <abbr>Schneyer</abbr> 3, 817 Nr. 85. </bibl>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="85v" to="89v">85v–89v</locus>
                                <incipit xml:lang="lat">
                                    <ref type="biblical" cRef="Lc_14,16">
                                        <w>
                                            <supplied>H</supplied>omo</w> quidam fecit</ref>. Beatus Augustinus in libro de verbis domini de presenti ewangelio loquens</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">et bonum operum semina pullulant ad effectum quem fructum</explicit>
                                <note>Der Text bricht innerhalb der ersten Unterpredigt am Seitenende ab, siehe <bibl>
                                        <abbr>GW</abbr>
                                        <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/M15120.htm">M15120</ref>, CCCXXXIIIIra</bibl>. </note>
                                <bibl>
                                    <abbr>Schneyer</abbr> 3, 817 Nr. 86. </bibl>
                            </msItem>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Zumkeller</abbr> Nr. 648 (Hs. erwähnt).</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc form="fascicle">
                            <supportDesc material="chart">
                                <support>
                                    <p>Wasserzeichen: 
									<watermark>Vierfüßer, Katze/Leopard, nicht gepunktet</watermark>: 
									<bibl>
                                            <abbr>Piccard-Online</abbr>
                                            <ref type="Piccard-Online" cRef="85214">85214</ref>
                                        </bibl>, 
									<bibl>
                                            <abbr>Piccard-Online</abbr>
                                            <ref type="Piccard-Online" cRef="85212">85212</ref>
                                        </bibl>, 
									<bibl>
                                            <abbr>Piccard-Online</abbr>
                                            <ref type="Piccard-Online" cRef="85215">85215</ref>
                                        </bibl> (alle drei <date>1410</date>), 
									zwei weitere Typen nicht nachweisbar.
									<watermark>Anker ohne Kreis, mit einkonturigen Flunken</watermark>:
									<bibl>
                                            <abbr>Briquet</abbr>365</bibl> (<date>1392</date>),
									ein weiterer Typ nicht nachweisbar. 
									<watermark>Buchstabe P, ungebrochen, zweikonturig</watermark>: nicht nachweisbar. 
									<watermark>Vogel, ganze Figur, Schwan/Gans/Ente frei, ohne Beizeichen</watermark>: zwei Typen nicht nachweisbar.
									<watermark>Vierfüßer, Hund/Fuchs/Biber, ganze Figur</watermark>: nicht nachweisbar.
								</p>
                                </support>
                                <extent>
                                    <measure type="leavesCount" quantity="89">89 Bl.</measure>
                                </extent>
                                <foliation>Durchgängige Tintenfoliierung aus dem 19. Jh. <quote>1–263</quote>, hier 1–89. </foliation>
                                <collation>
                                    <formula>6 VI (72). V (82). VI–5 (89). </formula> Auf den ersten sechs Lagen Bogenzählung recto unten rechts mit Doppelbuchstaben und Zahlen <quote>1–6, aa 1–6 <gap/> ee 1–6</quote>. Zusätzlich auf einigen Lagen recto unten mittig Bogenzählung <quote>1–6</quote>, z. T. abgeschnitten. </collation>
                                <condition>Vorderes Vorsatz aus <material>Pergament</material>, gewellt. </condition>
                            </supportDesc>
                            <layoutDesc>
                                <layout columns="1" writtenLines="32 34">
                                    <p> Bl. 1r–72v, 79v–80r und 82r–89v mit 
									<dimensions type="written" unit="cm">
                                            <height>19</height>
                                            <width>14</width>
                                        </dimensions>. 32–34 Zeilen. Einspaltig. Bl. 1r–72v mit schwacher Zeilenliniierung. 
								</p>
                                </layout>
                                <layout columns="2" writtenLines="38 44">
                                    <p> Bl. 73r–77v mit
									<dimensions type="written" unit="cm">
                                            <height>20</height>
                                            <width>14</width>
                                        </dimensions>. 38–44 Zeilen. Zwei Spalten. 
								</p>
                                </layout>
                            </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc hands="3">
                            <summary>Bastarden von drei Händen. 
						</summary>
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Hand 1: <locus from="1r" to="72v">1r–72v</locus>, <locus from="75v" to="77v">75va–77vb</locus> und <locus from="79v" to="80r">79v–80r</locus>, </p>
                            </handNote>
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Hand 2: <locus from="73r" to="74r">73ra–74ra</locus> und </p>
                            </handNote>
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                                <p>Hand 3: <locus from="74r" to="75r">74ra–75r</locus>, <locus from="82r" to="89v">82r–89v</locus>. </p>
                            </handNote>
                            <handNote>
                                <p>Die Rubriken in schwacher schwarzer Schrift von <rs type="person" role="scribe" ref="#johannes_reborch">Johannes Reborch</rs> geschrieben, der teilweise aus dieser Handschrift kopierte. </p>
                            </handNote>
                        </handDesc>
                        <decoDesc>
                            <decoNote type="mixed">Bl. <locus from="1r">1r</locus> mit blau-rot geteilter Initiale und ineinandergreifenden Farbflächen. Die Initialen auf <locus from="22r">22r</locus>, <locus from="34r">34r</locus> und <locus from="42v">42v</locus> mit blauen Buchstabenkörpern. Die Füllung der Binnenfelder und des angrenzenden Feldes mit feiner Federzeichnung in roter Tinte: spiral-, teilweise knospenförmige Ornamente im schraffierten Feldern, gebuchtete und gebogte Außenverzierung mit dünnen, geschwungenen Ausläufern auf den Kopf- und Seitenstegen. Auf <locus from="1r" to="72v">1r–72v</locus> alternierend blau-rote Kennzeichnung von Abschnittsanfängen. 
							Auf Bl. <locus from="73r">73r</locus> eine schwarze L-Initiale ohne Schaftfüllung, jedoch mit aufwendiger Füllung des Initialfeldes mit Ährenformen in Kreisflächen, gebogter Besatz außen. </decoNote>
                        </decoDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                        <summary/>
                        <origin>
                            <p>Sowohl die Schrift und der Initialschmuck als auch die Makulatur sprechen für die Entstehung in England. </p>
                        </origin>
                        <provenance>
                            <p/>
                        </provenance>
                        <acquisition>
                            <p/>
                        </acquisition>
                    </history>
                </msPart>
                <msPart xml:id="ki-ub-bord-46-II">
                    <msIdentifier>
                        <idno>II</idno>
                    </msIdentifier>
                    <head>
                        <measure type="leavesCount" quantity="168">168 Bl.</measure>
                        <origPlace>Norddeutschland</origPlace>
                        <origDate notBefore="1406" notAfter="1435">um 1420</origDate>
                    </head>
                    <msContents>
                        <textLang mainLang="lat"/>
                        <msItem n="1">
                            <locus from="90r" to="206v">90ra–206va</locus>
                            <author ref="#antonius_de_parma">Antonius de Parma</author>
                            <title>Sermones super evangelia de tempore</title>
                            <rubric xml:lang="lat">Secundum Matheum</rubric>
                            <incipit xml:lang="lat">In illo tempore <gap/>
                                <ref type="biblical" cRef="Mt_21,1">Cum appropinquasset <gap reason="omitted"/>
                                </ref>. <note>
                                    <locus from="90r">90rb</locus>
                                </note> Incipiunt <sic>pustille</sic> Nicolai Lire super ewangelia. Incipiens ab isto ewangelio <ref type="biblical" cRef="Mt_21,1">Cum appropinquasset <gap reason="omitted"/>
                                </ref>. Tempus quod hodie incipit et durat usque ad nativitatem domini vocatur ab ecclesia adventus domini</incipit>
                            <explicit xml:lang="lat">ita est salvator feminarum sicut virorum quia enim unum fuit peccatum viro et mulieris. Unus est redemptor et una redempcio utriusque qui regnat per omnia secula seculorum</explicit>
                            <finalRubric xml:lang="lat">Amen. Et sic est finis</finalRubric>
                            <note>Invocatio am Anfang auf dem Kopfsteg <quote>Assit ad inceptum sancta Maria meum.</quote> Mit vollständiger Wiedergabe der Evangelien. Insgesamt 56 Postillen von Dominica I adventus (T1) bis Dominica XXIV post Pentecosten (T64). Die Explicits oft abweichend. Fälschlich <rs type="person" role="author" ref="#nicolaus_de_lyra">Nicolaus de Lyra</rs> zugeschrieben, so auch <bibl>
                                    <abbr>Schneyer</abbr> 4, 346</bibl> mit Erwähnung dieser Hs. Im Einzelnen enthalten sind: </note>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="90r" to="130r">90ra–130rb</locus>
                                <bibl>
                                    <abbr>Schneyer</abbr>1, 303f. Nr. 184–196 (T1–T18). </bibl>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="130r" to="149v">130rb–149va</locus>
                                <bibl>
                                    <abbr>Schneyer</abbr>1, 291 Nr. 25 (T18/4); 292 Nr. 29 (T19); 8, 118 Nr. 43 (T20); 1, 293 Nr. 44 (T21), Nr. 52 (T22); 294 Nr. 60 (T23); 311 Nr. 294 (T24); 312 Nr. 300 (T25).</bibl>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="149v" to="152r">149vb–152ra</locus>
                                <title type="sub">Dominica resurrectionis domini. (T28)</title>
                                <incipit xml:lang="lat" type="sermon">
                                    <ref type="biblical" cRef="Mc_16,1">Maria Magdalena <gap reason="omitted"/>
                                    </ref>. Hodie celebramus resurrectionem domini nostri Ihesu Christi qui fuit causa letitie hominibus et angelis</incipit>
                                <note>Fehlt bei <bibl>
                                        <abbr>Schneyer</abbr>
                                    </bibl>, Sermo LVIII im Druck, siehe unten. </note>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="152r" to="156r">152ra–156rb</locus>
                                <bibl>
                                    <abbr>Schneyer</abbr> 1, 295 Nr. 76 (T28/2); 313 Nr. 315 (T28/3).</bibl>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="156r" to="181r">156rb–181rb</locus>
                                <bibl>
                                    <abbr>Schneyer</abbr>1, 304–306 Nr. 197–213 (T29–T49). </bibl>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="181v" to="183">181va–183ra</locus>
                                <author ref="#jacobus_de_voragine">Jacobus de Voragine</author>
                                <bibl>
                                    <abbr>Schneyer</abbr> 3, 237 Nr. 181 (T50). </bibl>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="183r" to="184r">183ra–184rb</locus>
                                <bibl>
                                    <abbr>Schneyer</abbr> 1, 297 Nr. 112 (T51). </bibl>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="184r" to="191r">184rb–191ra</locus>
                                <bibl>
                                    <abbr>Schneyer</abbr>1, 306 Nr. 216–219 (T52–T55). </bibl>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="191r" to="192r">191ra–192rb</locus>
                                <title type="sub">Dominica XVI post pentecosten. (T56)</title>
                                <incipit xml:lang="lat" type="sermon">
                                    <ref type="biblical" cRef="Lc_7,11">Ibat Jhesus <gap reason="omitted"/>
                                    </ref>. Cum nemo possit pervenire ad regnum celorum nisi presens transierit seu resurrexerit de morte</incipit>
                            </msItem>
                            <msItem rend="break">
                                <locus from="192r" to="206v">192rb–206va</locus>
                                <bibl>
                                    <abbr>Schneyer</abbr> 1, 306f. Nr. 221–228 (T57–T64). </bibl>
                            </msItem>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>Verglichen mit <abbr>GW</abbr>
                                    <ref target="http://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/docs/GW02248.htm">2248</ref>.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Weitere Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>CALMA</abbr> 1, 314 Nr. 1.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Kaeppeli</abbr> Nr. 264 und Suppl. </bibl>
                            </listBibl>
                            <note> – <locus from="207r" to="207v">207r–v</locus> leer. </note>
                        </msItem>
                        <msItem n="2">
                            <locus from="208r" to="249v">208ra–249va</locus>
                            <author ref="#henricus_de_frimaria">Henricus de Frimaria senior</author>
                            <title>De decem praeceptis decalogi</title>
                            <msItem>
                                <locus from="208r" to="212v">208ra–212va</locus>
                                <title type="sub">Prologus</title>
                                <incipit xml:lang="lat">
                                    <ref type="biblical" cRef="Dt_4,1">Audi Israel precepta domini et ea in corde tuo <gap reason="omitted"/>
                                    </ref>. In hiis verbis spiritus sanctus tria circa divina precepta tangit</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">ut videbitur in processu</explicit>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="212v" to="249v">212va–249va</locus>
                                <title type="sub">Textus</title>
                                <rubric xml:lang="lat">Sequitur primum preceptum est: Non adorabis deos alios</rubric>
                                <incipit xml:lang="lat">Primum preceptum appropriate respicit personam patris</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">hoc est <ref type="biblical" cRef="Idc_9,13">vinum quod letificat deum et homines</ref> ut scribitur Judicum quod vinum nobis meritis gloriose virginis Marie prestare dignetur eius filius benedictus qui cum patre et spiritu sancto est unus deus benedictus in secula seculorum</explicit>
                                <finalRubric xml:lang="lat">Et sic est finis expositionis decalogi deo laus</finalRubric>
                            </msItem>
                            <filiation>Ebenfalls überliefert in <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-41">Cod. ms. Bord. 41</ref>, 44r–107r. </filiation>
                            <note>Siehe zu den Druckausgaben und zur weiteren Literatur diese Beschreibung. </note>
                            <listBibl>
                                <head>Druck und Literatur mit Erwähnung der Hs.</head>
                                <bibl>Henricus de Frimaria, De decem preceptis, hrsg. von <editor>B.-G. Guyot</editor>, Pisa 2005 (XXXI Hs. genannt).</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Stegmüller RB</abbr>3172 und Suppl.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Zumkeller</abbr> Nr. 325 (147 Hs. genannt).</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="3">
                            <locus from="250r" to="263r">250ra–263rb</locus>
                            <author ref="#petrus_de_sampsone">Petrus de Sampsone</author>
                            <title>Statuta synodalia ecclesiae Nemausensis</title>
                            <msItem>
                                <locus from="250r">250ra–rb</locus>
                                <title type="sub">Prologus</title>
                                <incipit xml:lang="lat">Quoniam in sacramentorum collationibus et animarum regiminibus cautela multiplex et diligentia debet neccessario adhiberi</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">et layci ab ecclesiarum et clericorum gravaminibus refrenentur</explicit>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="250r" to="263r">250rb–263ra</locus>
                                <title type="sub">Textus</title>
                                <rubric xml:lang="lat">Primum capitulum de baptismo</rubric>
                                <incipit xml:lang="lat">Quoniam baptismus omnium sacramentorum ianua est</incipit>
                                <explicit xml:lang="lat">et vilia officia non exerceant nec portent vestes virides rubeas seu virgatas</explicit>
                            </msItem>
                            <msItem>
                                <locus from="263r">263ra–rb</locus>
                                <title type="sub">Additamenta</title>
                                <msItem>
                                    <locus from="263r">263ra–rb</locus>
                                    <incipit xml:lang="lat">Item statutum concilium Valentinum</incipit>
                                    <explicit xml:lang="lat">et hoc laycis generaliter est intimandum</explicit>
                                </msItem>
                                <msItem>
                                    <locus from="263r">263rb</locus>
                                    <incipit xml:lang="lat">Item significetur eisdem parochianis quod si per annum contumaciter</incipit>
                                    <explicit xml:lang="lat">que omnia fuerunt postmodum per ecclesiam approbata <gap/> et illius baptisatus est a se ipso sed ab alio</explicit>
                                </msItem>
                                <finalRubric xml:lang="lat">Explicit liber synodalis ecclesie compositus ad domino R. episcopo <rs type="place" ref="#nimes">Neminensi</rs> anno domini <date>MCCCCIIII<hi rend="sup">o</hi>
                                    </date> et tractat de utilissimis regulis jurisdictionis</finalRubric>
                            </msItem>
                            <note>Auf dem Kopfsteg am Anfang die Invokation <quote xml:lang="lat">Principium medium finem rege virgo Maria</quote>. Es fehlen die Abschnitte 138 und 139 nach Pontal (s. u.). Die letzten beiden Kapitel mit Auslassungen. Endet Bl. <locus from="263r">263ra</locus> mit Abschnitt 236 (nach Pontal) bzw. Kapitel 15,21 (nach Martène/Durand), dann Teile einer späteren Ergänzung. Die Verfasserschaft ist von der Forschung noch nicht eindeutig geklärt. Der hier abgekürzte Name <quote>R.</quote> bezeichnet <rs type="person" role="other" ref="#raymond_amaury">Raymond Amaury</rs>, Bf. <date>1242–1272</date>.</note>
                            <filiation>Eine Abschrift in <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-119">Cod. ms. Bord. 119</ref>, 139r–160v. Ein Auszug in <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-23">Cod. ms. Bord. 23</ref>, Teil VI, 262v–264r. </filiation>
                            <listBibl>
                                <head>Druck</head>
                                <bibl>Les statuts synodaux français du XIIIe siècle. Précédés de l'historique du synode diocésain depuis ses origines, Bd. 2: Les statuts de 1230 à 1260, hrsg. von <editor>O. Pontal</editor>, Paris 1983 (Collection de documents inédits sur l'histoire de France, Section de philologie et d'histoire jusqu'à 1610, Série in-8° 15), 264–446.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Martène/Durand</abbr> 4, 1021–1068.</bibl>
                                <bibl>Additamenta: La vie paroissiale en France au XIIIe siècle d'après les actes épiscopaux, hrsg. von <editor>O. Dobiache-Rojdestvensky</editor>, Paris 1911, 181f. und 183.</bibl>
                            </listBibl>
                            <listBibl>
                                <head>Literatur</head>
                                <bibl>
                                    <abbr>Schulte</abbr> 2, 110.</bibl>
                                <bibl>
                                    <author>M. Bertram</author>, Pierre de Sampson et Bernard de Montmirat. Deux canonistes français du XIIIe siècle, in: L'Église et le droit dans le Midi (XIIIe–XIVe s.), Toulouse 1994, 37–74, hier 48. </bibl>
                                <bibl>Wieder abgedruckt in: <abbr>Bertram <hi rend="normal">Kanonisten</hi>
                                    </abbr>, 343–374, hier 352.</bibl>
                                <bibl>
                                    <abbr>Rep. Font.</abbr> 9, 175f.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem n="4">
                            <locus from="263r" to="263v">263rb–vb</locus>
                            <title>Quaestiones de interdicto</title>
                            <incipit xml:lang="lat">Dubitatur an tempore interdicti seu cessacionis generalis a divinis una tantummodo missa sit dicenda in ecclesiis collegiatis</incipit>
                            <explicit xml:lang="lat">ad premissa omnia doctores solemniter allegant rationes et una quod tediosum esset. Hic scribi</explicit>
                            <finalRubric xml:lang="lat">
                                <ref type="medieval" cRef="AH_5_Nr._13">Virgo Maria deum pre cunctis magnificavit <lb type="versus"/> dum concepit eum verbo qui cuncta creavit <lb type="versus"/> confortans fragiles ergo cibet esurientes</ref> exaltans humiles salvat sua festa colentes</finalRubric>
                            <msItem>
                                <locus from="263r">263rb</locus>
                                <quote xml:lang="lat">Item de extrema unctione dubitatur inter doctores quia aliqui dicunt quod tam clerici quam etiam sanctimoniales possunt inungi et maior pars doctorum tenet quod non ergo tucius est quod non fiat et sic significatur communiter in clericis in <rs type="place" ref="#hamburg">Hamborch</rs> et in aliis locis vicinis <gap/>
                                </quote>
                            </msItem>
                            <note>Jeweils nur kurze Antworten. Vgl. das Initium in <ref type="altMs">Bremen, SUB, msa 0044</ref>, 224–226 (<bibl>
                                    <abbr>Bremen</abbr>, 37</bibl>), mit Bezeugung eines Schreibens des Juristen <rs type="person" role="other" ref="#fridericus_petruccius">Fridericus Petruccius de Senis</rs> durch einen Hamburger Vikar. Siehe auch <ref type="altMs">Kassel, UBLMB, fol. Ms. theol. 121</ref>, 1v (<bibl>
                                    <abbr>Kassel 1,1</abbr>, 160</bibl>). </note>
                            <filiation>Verkürzt in <ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-119">Cod. ms. Bord. 119</ref>, 160v. </filiation>
                        </msItem>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc form="fascicle">
                            <supportDesc material="chart">
                                <support>
                                    <p>Wasserzeichen: 
								<watermark>Vierfüßer, Katze/Leopard, ganze Figur, frei, ohne Beizeichen</watermark>:
								<bibl>
                                            <abbr>WZIS</abbr>
                                            <ref target="http://www.wasserzeichen-online.de/wzis/?ref=DE5580-Cgm203_72">DE5580-Cgm203_72</ref>
                                        </bibl> (<date>1415–1421</date>),
								<bibl>
                                            <abbr>Piccard-Online</abbr>
                                            <ref type="Piccard-Online" cRef="85181">85181</ref>
                                        </bibl>, 
								<bibl>
                                            <abbr>Piccard-Online</abbr>
                                            <ref type="Piccard-Online" cRef="85180">85180</ref>
                                        </bibl> (beide <date>1420</date>),
								ein weiterer Typ nicht nachweisbar. 
								<watermark>Vierfüßer, Hund/Fuchs/Biber, ganze Figur</watermark>:
								<bibl>
                                            <abbr>Piccard-Online</abbr>
                                            <ref type="Piccard-Online" cRef="86510">86510</ref>
                                        </bibl> (<date>1420</date>),
								ein weiterer Typ nicht nachweisbar.					
							</p>
                                </support>
                                <extent>
                                    <measure type="leavesCount" quantity="168">168 Bl.</measure>
                                </extent>
                                <foliation>Durchgängige Tintenfoliierung aus dem 19. Jh. <quote>1–263</quote>. Die Zählung springt von 121 auf 128. </foliation>
                                <collation>
                                    <formula>2 VI (113). VII (133)! V (143). 3 VI (179). V (189). 5 VI (249). VII (263). </formula> Lagenzählung recto oben rechts von der 9. bis 21. Lage mit Großbuchstaben <quote>A–N</quote>. Hier auch <catchwords>Reklamanten</catchwords>. </collation>
                            </supportDesc>
                            <layoutDesc>
                                <layout columns="2" writtenLines="34 38">
                                    <p>
                                        <dimensions type="written" unit="cm">
                                            <height>20</height>
                                            <width>14</width>
                                        </dimensions>. 34–38 Zeilen. Zwei Spalten. 
							</p>
                                </layout>
                            </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc hands="1">
                            <summary>Bastarda von einer Hand. 
					</summary>
                            <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole"/>
                        </handDesc>
                        <decoDesc>
                            <summary/>
                            <decoNote type="mixed">Einfache rote Lombarden über drei bis vier Zeilen. Rubriziert. </decoNote>
                        </decoDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                        <summary/>
                        <origin>
                            <p> </p>
                        </origin>
                        <provenance>
                            <p/>
                        </provenance>
                        <acquisition>
                            <p/>
                        </acquisition>
                    </history>
                </msPart>
            </msDesc>
        </body>
    </text>
</TEI>