<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" version="5.0" xsi:schemaLocation="http://www.tei-c.org/ns/1.0 http://diglib.hab.de/rules/schema/mss/v1.0/cataloguing.xsd" xml:lang="deu" xml:id="mss_ki-ub-bord-6_tei-msDesc_Schnabel">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>Beschreibung der Handschrift Kiel, Universitätsbibliothek, Cod. ms. Bord. 6</title>
                <respStmt>
                    <resp>Katalogisiert durch </resp>
                    <name type="person">Kerstin Schnabel</name>
                </respStmt>
                <funder>Gefördert durch die <orgName key="DFG">Deutsche Forschungsgemeinschaft</orgName> im Rahmen des Programms <ref target="http://www.dfg.de/foerderung/programme/infrastruktur/lis/lis_foerderangebote/erschliessung_digitalisierung/index.html">Erschließung und Digitalisierung handschriftlicher und gedruckter Überlieferung</ref>
                </funder>
            </titleStmt>
            <editionStmt>
                <edition>Elektronische Ausgabe nach TEI P5</edition>
                <respStmt>
                    <resp>TEI-P5 konforme Kodierung durch </resp>
                    <name type="person">Kerstin Schnabel</name>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                </respStmt>
            </editionStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher>
                    <name type="org">Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</name>
                    <ptr target="http://www.hab.de"/>
                </publisher>
                <date when="2015-01-14" type="issued">14.1.2015</date>
				<!--<date when="" type="digitised"/>-->
                <distributor>Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel</distributor>
                <availability status="restricted">
                    <p>Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel (<ref target="http://diglib.hab.de/?link=012">copyright information</ref>)</p>
                </availability>
                <pubPlace>
					<!--<ptr type="urn" cRef="urn:nbn:de:gbv:23:mss/ed0000$$"/>-->
					<!--<ptr type="purl" target="http://diglib.hab.de/mss/ed0000$$/start.htm"/>-->
					<!--<ptr type="thumbnailForPresentations" target="http://diglib.hab.de/mss/ed0000$$/thumbs/00001.jpg"/>-->
                </pubPlace>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <p>Neukatalogisiert durch <persName>Kerstin Schnabel</persName>.</p>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <encodingDesc>
            <projectDesc>
                <p>Beschreibung erstellt im Rahmen des Projektes <name type="project">Katalogisierung der Bordesholmer Handschriften in der Universitätsbibliothek Kiel</name>.</p>
            </projectDesc>
        </encodingDesc> 
		<!--
			<revisionDesc>
				<change who="" date=""></change>
			</revisionDesc>
		-->
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <msDesc xml:id="ki-ub-bord-6_tei-msDesc_Schnabel" xml:lang="deu">
                <msIdentifier>
                    <settlement>Kiel</settlement>
                    <institution>Christian-Albrechts-Universität zu Kiel</institution>
                    <repository rend="UB">Universitätsbibliothek</repository>
                    <collection>Bordesholmer Handschriften</collection>
                    <idno sortKey="ki_ub_bord-006">Cod. ms. Bord. 6</idno>
                    <altIdentifier type="catalog">
                        <collection>Katalog von 1488</collection>
                        <idno>E xxxii</idno>
                    </altIdentifier>
                </msIdentifier>
                <head>
                    <title>Johannes Busch. Thomas a Kempis</title>
                    <origPlace>Niederlande, Brabant</origPlace>
                    <origDate when="1493">1493</origDate>
                </head>
                <msContents>
                    <textLang mainLang="lat"/>
                    <msItem n="1">
                        <locus from="1r" to="180v">1r–180v</locus>
                        <author ref="#johannes_busch">Johannes Busch</author>
                        <title>Liber de viris illustribus</title>
                        <msItem>
                            <locus from="1r" to="2v">1r–2v</locus>
                            <title type="sub">Prologus</title>
                            <rubric xml:lang="lat">Incipit prologus in librum de illustribus viris ordinis canonicorum regularium monasterii Wyndesem dyocesis Traiectensis</rubric>
                            <incipit xml:lang="lat">Illustrium patrum gesta preclara omni veneratione et imitatione digna in Lucem proferre <gap/>
                            </incipit>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="2v" to="6r">2v–6r</locus>
                            <title type="sub">Registrum</title>
                            <rubric xml:lang="lat">Sequuntur capitulorum tituli libri sequentis</rubric>
                            <incipit xml:lang="lat">De illustribus viris patrum et fratrum antiquorum in Wyndesem <gap/>
                            </incipit>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="6r" to="180v">6r–180v</locus>
                            <title type="sub">Textus</title>
                            <incipit xml:lang="lat">Laudemus viros gloriosos patres nostri ordinis primitivos qui spiritu sancto repleti</incipit>
                            <explicit xml:lang="lat">eterna premia beatitudinis angelis sanctis associati cum ipsis mereamur perpetuo possidere. Prestante domino nostro Iesu Cristo qui cum patre et spiritu sancto vivit et regnat deus per omnia etc.</explicit>
                            <finalRubric xml:lang="lat">
                                <sic>Explicet</sic> liber de illustribus viris domus Windesemensis</finalRubric>
                        </msItem>
                        <note>Bl. <locus from="43v">43v</locus> nach Ausführung weniger Worte frei gelassen mit der Bemerkung: <quote xml:lang="lat">Hic nihil deficit</quote>. Die Tinte der recto-Seite schimmert stark durch. Ohne die Epistola de vita et passione Christi. Der Text gehört der 2. Redaktion an.</note>
                        <listBibl>
                            <head>Edition</head>
                            <bibl>
                                <abbr>Chronicon Windeshemense</abbr>, 1–226.</bibl>
                        </listBibl>
                    </msItem>
                    <msItem n="2">
                        <locus from="180v" to="254v">180v–254v</locus>
                        <author ref="#johannes_busch">Johannes Busch</author>
                        <title>Liber de origine devotionis moderne</title>
                        <title type="sub">Cap. 1–35</title>
                        <msItem>
                            <locus from="180v" to="183r">180v–183r</locus>
                            <title type="sub">Prologus</title>
                            <rubric xml:lang="lat">Incipit prologus in librum de origine moderne devotionis necnon de origine monasterii Windesemensis et de origine capituli nostri generalis et de eius dilatatione</rubric>
                            <incipit xml:lang="lat">In nomine sancte et individue trinitatis amen. Autenticorum scriptores voluminum propter maiorem dicendorum agnitionem <gap/>
                            </incipit>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="183r" to="185r">183r–185r</locus>
                            <title type="sub">Registrum</title>
                            <rubric xml:lang="lat">Incipiunt capitula sive tituli capitulorum libri sequentis</rubric>
                            <incipit xml:lang="lat">Quod Magister Gerhardus Magnus divinitus inspiratus et factus dyaconus <gap/>
                            </incipit>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="185r" to="254v">185r–254v</locus>
                            <title type="sub">Textus</title>
                            <rubric xml:lang="lat">Incipit liber de origine moderne devotionis <gap/>
                            </rubric>
                            <incipit xml:lang="lat">Divina providencia senescentem mundum iam iamque ad inferos descendentem</incipit>
                            <explicit xml:lang="lat">a deo concedi confidenter credimus firmiterque speramus</explicit>
                        </msItem>
                        <note>Die Fortsetzung in <ref type="altMs">Kopenhagen, KB, GKS 1594 4to</ref>, 1r–12v, und <ref type="altMs">Kall 299 4to</ref>, 1r–16v (<bibl>
                                <abbr>Kopenhagen</abbr>, 85f.</bibl>). </note>
                        <listBibl>
                            <head>Edition</head>
                            <bibl>
                                <abbr>Chronicon Windeshemense</abbr>, 245–337.</bibl>
                        </listBibl>
                        <note> – <locus from="255r" to="255v">255r–v</locus> leer. </note>
                    </msItem>
                    <msItem n="3">
                        <locus from="256r" to="313v">256r–313v</locus>
                        <author ref="#thomas_a_kempis">Thomas a Kempis</author>
                        <title>Dialogus novitiorum</title>
                        <title type="sub">Liber tertius</title>
                        <msItem>
                            <note>Der Text setzt ein:</note>
                            <incipit xml:lang="lat">
                                <gap/> vestri. Ayt ille. Grates sibi ago alias iterum donis potioribus providebo</incipit>
                            <explicit xml:lang="lat">sed undique nos impugnat</explicit>
                            <finalRubric xml:lang="lat">Amen</finalRubric>
                            <note>Von Buch 3,24 bis zum Ende von Buch 3. Der Textverlauf springt von <locus from="266r">266r</locus> auf <locus from="267r">267r</locus>. Auf <locus from="266v">266v</locus> ein fehlerhafter Textanschluss (<quote type="incipit" xml:lang="lat">et secularibus loqui</quote>
                                <quote type="explicit" xml:lang="lat">de interioribus iudicant</quote>), der schon von den Zeitgenossen bemerkt und am Rand mit <quote>vacat</quote> gekennzeichnet wurde. Der Rest der Seite leer. </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="268r" to="269v">268r–269v</locus>
                            <title>Collocutio</title>
                            <rubric xml:lang="lat">Sequitur qualiter fratres domini Florentii convenerunt in unum</rubric>
                            <incipit xml:lang="lat">Cum aliqui fratres primitivi</incipit>
                            <explicit xml:lang="lat">exercitia pro quibus adepta sunt premia sempiterna</explicit>
                            <note>Als weiteres Kapitel dem Dialogus nachträglich zugefügt.</note>
                            <listBibl>
                                <head>Edition</head>
                                <bibl>
                                    <author>B. Lesser</author>, Collocutio de profectu et defectu. Ein Dokument geistlicher Selbstkritik aus dem Fraterhaus in Deventer, in: Kirchenreform von unten. Gerhard Zerbold von Zutphen und die Brüder vom geistlichen Leben, hrsg. von <editor>N. Staubach</editor>, Frankfurt/M. 2003 (Tradition, Reform, Innovation 6), 102–119.</bibl>
                            </listBibl>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="269v" to="313v">269v–313v</locus>
                            <author ref="#thomas_a_kempis">Thomas a Kempis</author>
                            <title>Dialogus novitiorum</title>
                            <title type="sub">Liber quartus</title>
                            <rubric xml:lang="lat">Incipit prologus libri quarti de prima congregatione clericorum in Deventria</rubric>
                            <incipit xml:lang="lat">Quia deo donante de venerabilibus patribus</incipit>
                            <explicit xml:lang="lat">bene exercitatis gloriam sempiternam</explicit>
                            <finalRubric xml:lang="lat">Explicit liber quartus</finalRubric>
                            <note>Unvollständig, weitere Fragmente in <ref type="altMs">Kopenhagen, KB, Kall 299 4to</ref>, 16v–48v (<bibl>
                                    <abbr>Kopenhagen</abbr>
                                </bibl>, 86). </note>
                        </msItem>
                        <listBibl>
                            <head>Edition</head>
                            <bibl>
                                <abbr>Pohl <hi rend="normal">Opera</hi>
                                </abbr> 7, 177–329.</bibl>
                            <bibl>Thomas von Kempen, Dialogus noviciorum. Novizengespräche, Lateinisch und Deutsch, hrsg. von <editor>N. Staubach</editor> und <editor>S. Sudmann</editor>, Münster 2020, 26 (Hs. erwähnt).</bibl>
                        </listBibl>
                        <listBibl>
                            <head>Literatur</head>
                            <bibl>
                                <author>S. Sudmann</author>, Der 'Dialogus Noviciorum' des Thomas von Kempen. Textgestalt und Textüberlieferung, in: Aus dem Winkel in die Welt. Die Bücher des Thomas von Kempen und ihre Schicksale, hrsg. v. <editor>U. Bodemann</editor> und <editor>N. Staubach</editor>, Frankfurt/M. 2006 (Tradition, Reform, Innovation 11), 188–201 (Hs. genannt 198–200).</bibl>
                            <bibl>
                                <author>R. Hofman</author>, Thomas als Biograph, in: Kempener Thomas-Vorträge, hrsg. v. Thomas-Archiv, Red. U. Bodemann, Kempen 2002, 21–31.</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>
                                    <hi rend="sup">2</hi>VL</abbr> 9, 862–882.</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>Petrus Trudonensis</abbr>, 202–211.</bibl>
                        </listBibl>
                    </msItem>
                    <msItem n="4">
                        <locus from="313v" to="324v">313v–324v</locus>
                        <title>Hymnen</title>
                        <msItem>
                            <locus from="313v" to="321r">313v–321r</locus>
                            <rubric xml:lang="lat">De venerabili magistro Gherardo Magno deo devoto Florencio et de eius primitivis fratribus tam in Windesem quam extra religionem conversantibus ymnus</rubric>
                            <incipit xml:lang="lat">Laudemus bonum dominum qui natum suum prodignum</incipit>
                            <explicit xml:lang="lat">collecta in fasciculum sit iam tuum preconium</explicit>
                        </msItem>
                        <msItem>
                            <locus from="321r" to="324v">321r–324v</locus>
                            <rubric>Predictus ymnus habet versus ducentos octuaginta quinque. De venerabili magistro Gerardo Magno ymnus</rubric>
                            <incipit xml:lang="lat">Traiectensis dyocesis ymnum canens sis hylaris</incipit>
                            <explicit xml:lang="lat">sit trinitati simplici ex hoc nunc evo perpeti</explicit>
                        </msItem>
                        <note>Die Bordesholmer Fassung mit Abweichungen zu der von Brandsma edierten Version.</note>
                        <listBibl>
                            <head>Edition und Literatur</head>
                            <bibl>
                                <author>T. Brandsma</author>, Twee berijmde levens van Geert Groote, in: Ons Geestelijk Erf 16 (1942), 5–51, der diese Hs. nicht kannte.</bibl>
                            <bibl>
                                <abbr>Lesser <hi rend="normal">Johannes Busch</hi>
                                </abbr>, 87–92.</bibl>
                        </listBibl>
                    </msItem>
                </msContents>
                <physDesc>
                    <objectDesc form="codex">
                        <supportDesc material="chart">
                            <support>
                                <p>
                                    <material>Papier</material>
                                </p>
                                <p>Wasserzeichen: 
								<watermark>Trinkgeschirr, Krug mit Deckel, ein Henkel, darüber Blume/Blatt</watermark>: nicht nachweisbar. 
								<watermark>Buchstabe P, gebrochen, zweikonturig, mit Beizeichen, darüber Stange mit Blume/Blatt</watermark>: <bibl>
                                        <abbr>Piccard-Online</abbr>
                                        <ref type="Piccard-Online" cRef="111157">111157</ref>
                                    </bibl> (<date>1492</date>), ein weiterer Typ nicht nachweisbar. 
								<watermark>Buchstabe P, gebrochen, zweikonturig, ohne Beizeichen</watermark>: nicht nachweisbar. 
							</p>
                            </support>
                            <extent>
                                <measure type="leavesCount" quantity="328">328 Bl.</measure>
                                <dimensions type="leaf" unit="cm">
                                    <height>15–15,5</height>
                                    <width>9</width>
                                </dimensions>
                            </extent>
                            <foliation>Bleistiftfoliierung <quote>1–255</quote>, dann 12 Bl. unfoliiert und danach die Zählung wieder aufgenommen <quote>256–312</quote>. Daher ab Bl. 255 zweite moderne und durchgängige Bleistiftfoliierung <quote>256–325</quote>. 
							Zählfehler: Drei Bl. übersprungen, jetzt mit Buchstabenzusatz 42a, 59a und 135a. </foliation>
                            <collation>
                                <formula>IV (8). 4 VI (55)! IV (62)! VIII (78). IV (86). VIII (102). IV (110). VIII (126). IV (134). VIII (149)! IV (157). VIII (173). IV (181). VIII (197). IV (205). VIII (221). IV (229). VIII (245). IV (253). VIII (269). IV (277). VII–1 (290). V (300). VIII (316). IV+1 (325). </formula>
                            </collation>
                            <condition>
                                <p/>
                            </condition>
                        </supportDesc>
                        <layoutDesc>
                            <layout columns="1" writtenLines="27 31">
                                <p>
                                    <dimensions type="written" unit="cm">
                                        <height>11</height>
                                        <width>6,5–7</width>
                                    </dimensions>. 27–31 Zeilen. 
							</p>
                            </layout>
                        </layoutDesc>
                    </objectDesc>
                    <handDesc hands="1">
                        <summary/>
                        <handNote script="bastarda" medium="ink" scope="sole">
                            <p>Devotenbastarda von mehreren Händen.</p>
                        </handNote>
                    </handDesc>
                    <decoDesc>
                        <summary/>
                        <decoNote type="mixed">Rubriziert. Rote Lombarden über zwei bis drei Zeilen. </decoNote>
                    </decoDesc>
                    <additions/>
                    <bindingDesc>
                        <binding contemporary="false">
                            <p>Halblederband mit Pappdeckeln, überzogen mit Marmorpapier, Lederecken. <origDate notBefore="1850" notAfter="1950">Spätes 19. oder frühes 20. Jh</origDate>. Eine rot gefärbte Registerzunge als Blattweiser auf Bl. <locus from="181r">181</locus> aus <material>Leder</material>. 
						</p>
                        </binding>
                    </bindingDesc>
                    <accMat type="fragment">Fragment: Hinteres Spiegelblatt, ehemals in Kapsel C der UB Kiel (ohne Signatur), seit 2018 unter der Signatur Cod. ms. Bord. 6-Bei.
					<material>Pergament</material>. <dimensions type="leaf" unit="cm">
                            <height>21</height>
                            <width>14,5</width>
                        </dimensions> Umschlag von ca. 1–2 cm. <date>15. Jh.</date>
                        <term type="script">Bastarda</term>. Schriftraum: <height>19,5</height>
                        <width>14</width> cm. 28 Zeilen. Dazwischen drei bzw. vier Zeilen mit jeweils vier schwach sichtbaren Notenlinien. Neumen. Rote Satzmajuskeln, rote Rubriken. Vier Löcher vom Abdruck der Kettenbefestigung. Recto Signaturschild <quote>Cod. MS. K. B.</quote> ohne Individualsignatur. Stempel mit Aufschrift <quote>Kieler Universitätsbibliothek</quote>. Vermerk mit Bleistift <quote>6</quote>. Verso rote Abfärbungen vom Leder des ehemaligen Einbandes. Aus einem <title>Hymnar/Sequentiar</title>. 
					<locus from="HSr">HSr</locus> 
					In festivitate corporis Christi. <bibl>
                            <abbr>AH</abbr>50 Nr. 386, 388.</bibl>
					In festo sancti Stephani. <bibl>
                            <abbr>CANTUS</abbr>830309</bibl>.
					<quote type="rubric" xml:lang="lat">In assumptione virginis</quote>. <bibl>
                            <abbr>AH</abbr>51 Nr. 126.</bibl>
                        <locus from="HSv">HSv</locus>
                        <quote type="rubric" xml:lang="lat">De sancto Augustino</quote>.
					<bibl>
                            <abbr>AH</abbr>51 Nr. 119.</bibl>
                    </accMat>
                </physDesc>
                <history>
                    <summary/>
                    <origin>
                        <p>Die Handschrift entstand höchstwahrscheinlich im Kerngebiet der Devotio moderna, worauf besonders die Lesarten und das zusätzliche Kapitel im Dialogus noviciorum deuten. Außerdem spricht die Schrift gegen eine Entstehung in Bordesholm. Die Datierung ergibt sich aus dem Kopenhagener Codex <ref type="altMs">Kall 299 4to</ref>, 16v: <date when="1493-01-28">A. XCIII<hi rend="sup">o</hi> q. kal. Feb.</date>
                        </p>
                    </origin>
                    <provenance>
                        <p>Teile der Handschriften wurden herausgetrennt und befinden sich heute in Kopenhagen, siehe unten. </p>
                    </provenance>
                    <acquisition>
                        <p>Im Katalog von <date>1488</date> (<ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-1">Cod. ms. Bord. 1a</ref>) als Nachtrag aufgeführt unter <quote>E xxxii: De illustribus viris</quote>. Im Verzeichnis von <date>1606</date>  (<ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-2a">Cod. ms. Bord. 2a</ref>) mit dem Titel <quote xml:lang="lat">De illustribus viris ordinis canonicorum monasterii in Windeshem</quote>. Im Verzeichnis von ca. <date>1665</date> (<ref type="mss" cRef="ki-ub-bord-1">Cod. ms. Bord. 1b</ref>) mit <quote xml:lang="lat">Liber de viris illustribus ordinem canonicorum regularium capituli Windesemensis item de origine eius monasterii et alia</quote> benannt. </p>
                    </acquisition>
                </history>
                <additional>
                    <adminInfo>
                        <recordHist>
                            <source>
                                <bibl>Die Bordesholmer Handschriften der Universitätsbibliothek Kiel, beschrieben von Kerstin Schnabel. Wolfenbüttel 2020</bibl>
                            </source>
                        </recordHist>
                    </adminInfo>
                    <listBibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Lesser <hi rend="normal">Johannes Busch</hi>
                            </abbr>, bes. 379–381.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Lesser <hi rend="normal">Bücherverbreitung</hi>
                            </abbr>, 328.</bibl>
                        <bibl>Repertorium van verhalende historische bronnen uit de middeleeuwen: Heiligenlevens, annalen, kronieken en andere in Nederland geschreven verhalende bronnen, samengest. door M. Carasso-Kok, Den Haag 1981 (Bibliografische reeks van het Nederlands Historisch Genootschap 2), Nr. 216, 301, 371.</bibl>
                        <bibl>
                            <author>P. Lehmann</author>, Reste einer Frühfassung von Johann Buschs Windesheimer Chronik, in: Historisches Jahrbuch 54 (1934), 230–239.</bibl>
                        <bibl>
                            <author>T. Mertens</author>, Hendrik Mande (?–1431). Teksthistorische en literairhistorische studies, Nimwegen 1986, 30, 115, 121–126, 144.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Petrus Trudonensis</abbr>, 83f. Anm. 1.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Chronicon Windeshemense</abbr>, XXXVIII.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Merzdorf</abbr>, 36.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Steffenhagen</abbr> Nr. CCLXII.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Ratjen</abbr>, 41–43.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Krämer</abbr>, 97.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Bünz</abbr>, 68.</bibl>
                        <bibl>
                            <author>M. Loer</author>, Die Reformen von Windesheim und Bursfelde im Norden. Einflüsse und Auswirkungen auf die Klöster in Holstein und den Hansestädten Lübeck und Hamburg, Frankfurt/M. 2013 (Kieler Werkstücke 35), 30 Anm. 140.</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Glauben, Wissen, Leben</abbr>, 130 (Abb.).</bibl>
                        <bibl>
                            <abbr>Schnabel</abbr>, 265, 463, 469, 526.</bibl>
                    </listBibl>
                </additional>
            </msDesc>
        </body>
    </text>
</TEI>